#experimentvandeverbeelding

Experiment van de Verbeelding  Janneke Stam & Elise van Zuijlen ‘Niet te creatief doen hé,’ grapte een mevrouw tegen haar vriendin. ‘Juist wel!’ was de reactie. De knusse, huiskamerachtige kleedkamers van Doornroosje zorgden voor de perfecte sfeer om je verbeelding de vrije loop te laten.

Het Experiment van de Verbeelding is bedacht door twee studenten aan de Radboud Universiteit: Janneke Stam en Elise van Zuijlen. Tijdens een masterclass Programmamaken nodigde Wintertuin masterstudenten Letterkunde uit een programma te maken rond het festivalthema Dit is echt. Het beste programma werd uitgevoerd tijdens de centrale festivalavond in Doornroosje op zaterdag 26 november. Janneke en Elise raakten geïnspireerd door hun eigen leesbeleving. Zo ontstond het idee van een experiment over leesbeleving. Want wie is er nou niet een keer teleurgesteld geraakt door de verfilming van een boek: je was ervan overtuigd dat de hoofdpersoon donkerbruin haar had terwijl hij in de film blond haar heeft en een sikje? Het leek de twee studenten een interessant experiment om samen met het publiek deze leesbeleving bloot te leggen en vervolgens op een wetenschappelijke manier de processen die hierachter schuil gaan te analyseren. Ze vroegen Wintertuinschrijver Marjolein Visser om tijdens hun programma haar verhaal ‘Dr. Quinn’ voor te lezen en RU-onderzoekster Marloes Mak om te komen vertellen over haar onderzoek naar leesbeleving. In een van de kleedkamers van Doornroosje kwamen in drie rondes steeds tien mensen bij elkaar om zich aan het experiment te onderwerpen.

Tijdens Marjoleins voordracht luisterden de bezoekers aandachtig naar haar woorden. Teken wat er in je opkomt, was de opdracht die de twee studenten aan het publiek meegaven. Iedereen tekende wat anders: sommigen tekenden de objecten uit het verhaal zoals cola, de bank of een douchekop. Anderen maakten een gedetailleerde tekening van de scène die werd beschreven. Er werd in ieder geval enthousiast gewerkt met potloden en viltstiften.

Na het verhaal werden de tekeningen opgehangen en werden de kleurrijke schetsen gebruikt om aan te tonen dat iedereen een andere verbeelding heeft bij het verhaal. Marloes Mak vertelde over haar onderzoek en de leesprocessen die de oorzaak zijn voor deze verschillen in interpretatie van het verhaal. Ze legde uit dat de beelden die mensen krijgen bij het lezen van een verhaal vaak gebaseerd zijn op persoonlijke ervaringen en herinneringen: de woonkamer in een verhaal ziet er voor een lezer vaak uit als zijn eigen woonkamer. Marloes vertelde ook dat zij intensief onderzoek doet naar leesgedrag en de manier waarop mensen focussen op bepaalde onderdelen van een tekst. Bijvoorbeeld: waar de een focust op de gevoelens die worden beschreven, let de ander meer op de handelingen, en weer een ander let meer op de omgeving of de objecten die beschreven worden. Zo zijn ook de verschillen tussen de tekeningen van ‘Dr. Quinn’ ontstaan.