#doelmatig

Het Financieele Dagblad, 8 september 2005

Michiel Schoemaker en Dieter de Vroomen

Door marktwerking, toegenomen transparantie en doelmatigheidseisen slaat bij de nutsbedrijven de laatste jaren de balans gevaarlijk door naar te veel besparing op menskracht, wat ten koste gaat van vakmanschap. De drinkwaterbedrijven en energiebedrijven zijn van oudsher gericht op doorlopende beschikbaarheid van hun essentiële producten en diensten voor het grote publiek. De hierbij horende standaardisatie vereist specialisatie en vakmanschap van de medewerkers.

Het streven naar doelmatigheid en transparantie uitte zich in prestatieprikkels via marktwerking en bedrijfsvergelijkingen. Zo werden de verschillen tussen de bedrijven inzichtelijk en werd de uitwisseling van kennis en processen bevorderd, resulterend in een verklaarbare en acceptabele aanpassing van de tarieven.

Niet zozeer doordat we technologisch gaan achterlopen of doordat we te weinig geld hebben, lopen we binnen enkele jaren gevaar. Nee, er zijn straks te weinig gekwalificeerde mensen die het werk kunnen uitvoeren. Door de krimp van de personeelsbezetting namen de mogelijkheden van horizontale en verticale doorstroming af. Zo werd de voorraad aan vakmensen kleiner en ouder en werd de aanwezige vakkennis nog wel behouden maar niet meer ontwikkeld via jonge instroom. Nu bovendien de aanwas vanuit de opleidingen stagneert en het opleiden van een vakman enkele jaren duurt, moeten we ons dubbel zorgen maken.

Verkenningen in de markt laten zien dat diverse bedrijven sinds kort wel enig inzicht hebben in hun situatie, maar nog zoeken naar een strategie. Zij maken steeds meer gebruik van flexibele, gemotiveerde en relatief goedkope Oost-Europese vakmensen. Maar de vraag is of dit voldoende soelaas biedt.

De continuïteit van de bedrijfsvoering staat of valt bij gekwalificeerd personeel en een evenwichtige leeftijdsopbouw. Vergrijzing van de personeelsbezetting en het weglekken van kennis en ervaring zijn net zulke grote managementvraagstukken als klantgericht werken en marktwerking. De nutsbedrijven moeten zelf de verantwoordelijkheid nemen om de balans te herstellen van doelmatigheid en vakmanschap.