Een onderzoek naar Brunssums cultuurhistorisch erfgoed - Joop Crompvoets
Afgelopen week ben ik op bezoek geweest in Swalmen in ‘De Walsberg’, de pottenbakkerij van Joop Crompvoets. Joop wilde erg graag mee doen aan mijn onderzoek en kreeg van mij 1kg zuivere Brunssumse klei.
Joop is pottenbakker van beroep en een van zijn specialiteiten is het stoken van zoutglazuren. Dit heeft hij ook voor dit onderzoek gedaan. 1 Oelemanneke, ongeveer zoals deze in de middeleeuwen ook in Brunssum gedraaid werden, en 1 vaas in zijn eigen stijl.
Het oelemanneke heeft hij ter plaatse gedraaid. Daarbij vertelde hij dat de klei ontzettend plastisch is en zeer goed is te draaien. Ook is het heel dun te draaien en behoudt het zijn vorm goed.
Het andere werk heeft Joop later gedraaid en is heeft een laagje kaolinslib. Beide werken zijn gestookt in een houtoven op 1300ºc. Het zout heeft hij de eigen vorm door de bruin gekleurde kaolienslib gebeten en een sinaasappelhuideffect veroorzaakt. Aan de hals heeft het zout alle slib weggevreten waardoor enkel de grijze kleur van de Brunssumse klei goed zichtbaar is.
Interessant is dat een eerdere proef in een over op 1350ºc de oppervlakte van de klei bruin kleurde. Hier is de klei onder het verglaasde oppervlak grijs met donkere spikkels waar er nog verontreinigingen in de klei zaten.
Binnen in de pot waar er minder zout aan de klei komt is het oppervlakte van de vaas bruiner gekleurd.
Het oelemanneke is ook apart, het is niet effen van kleur. Het is aan een kant donkerder dan de andere kant. Dit heeft onder andere te maken met de plek waar dit potje in de oven heeft gestaan. De donkere vlek gaat van een fel rood/oranje/bruin naar een donkere bruine kleur, over het algemeen heeft het potje een grijs/licht bruine kleur. De binnenzijde van het potje is een warme donkerbruine kleur.
Joop vertelde dat de klei erg geschikt is voor zoutglazuur, de klei houdt erg goed bij de hoge temperatuur en het glazuur dat ontstaat is van goede kwaliteit. Dit heeft wellicht te maken met een gunstige hoeveelheid aluminium en silicium in de klei.
Voor meer informatie over Joop Crompvoets en zijn werk is te vinden op www.dewalsberg.nl
