#chongmat

Chóng mặt là cảm giác mất thăng bằng, bồng bềnh, đầu óc quay cuồng, thậm chí muốn ngã. Đây không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là triệu chứng của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau.

1. Nguyên nhân từ tai trong

Tai trong giữ vai trò quan trọng trong việc giữ thăng bằng cho cơ thể. Bất kỳ tổn thương nào ở khu vực này đều có thể dẫn đến chóng mặt:

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV): Xảy ra khi các tinh thể canxi trong tai trong bị lệch khỏi vị trí ban đầu, kích thích các cơ quan cảm nhận chuyển động, gây chóng mặt khi thay đổi tư thế đầu.

Viêm dây thần kinh tiền đình: Viêm nhiễm do virus hoặc vi khuẩn ảnh hưởng đến dây thần kinh tiền đình, gây chóng mặt đột ngột, kèm buồn nôn, nôn, mất thính lực.

Bệnh Ménière: Rối loạn tai trong do tích tụ dịch bất thường, gây chóng mặt từng cơn, ù tai, nghe kém.

Đau nửa đầu tiền đình: Dạng đau nửa đầu gây chóng mặt, kèm đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng, tiếng ồn.

2. Nguyên nhân khác

Ngoài tai trong, chóng mặt còn có thể do:

Hệ thần kinh:

Thiếu máu não: Não không được cung cấp đủ máu do hẹp, tắc mạch máu não, gây chóng mặt, hoa mắt, yếu tay chân, khó nói.

Đột quỵ: Mạch máu não bị vỡ hoặc tắc nghẽn đột ngột, gây chóng mặt nghiêm trọng, kèm liệt nửa người, méo miệng, rối loạn ý thức.

Bệnh đa xơ cứng: Hệ miễn dịch tấn công lớp vỏ bọc bảo vệ dây thần kinh, gây rối loạn truyền tín hiệu thần kinh, dẫn đến chóng mặt, mất thăng bằng.

U não: Khối u phát triển trong não chèn ép lên các vùng não điều khiển thăng bằng, gây chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, nôn.

Các nguyên nhân khác:

Hạ đường huyết: Lượng đường trong máu xuống thấp khiến não thiếu năng lượng hoạt động, gây chóng mặt, vã mồ hôi, run tay chân.

Mất nước: Cơ thể mất nước do tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao, uống ít nước... khiến thể tích máu giảm, não không được cung cấp đủ máu, gây chóng mặt, mệt mỏi.

Huyết áp thấp: Huyết áp tụt giảm đột ngột khiến não không nhận đủ máu, gây chóng mặt, choáng váng, ngất xỉu.

Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc như thuốc huyết áp, thuốc trầm cảm, thuốc an thần... có thể gây chóng mặt là tác dụng phụ.

Căng thẳng, lo âu: Khi bị căng thẳng, cơ thể tiết ra hormone adrenaline gây co mạch máu, làm giảm lượng máu lên não, gây chóng mặt, choáng váng, hồi hộp.

Mang thai: Thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ ảnh hưởng đến tuần hoàn máu, gây tụt huyết áp, chóng mặt, nhất là trong 3 tháng đầu thai kỳ.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Chóng mặt là triệu chứng phổ biến, thường tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên, bạn nên đi khám bác sĩ ngay khi:

Chóng mặt xảy ra đột ngột, dữ dội, không rõ nguyên nhân.

Chóng mặt kèm theo sốt cao, cứng cổ, đau đầu dữ dội, nhìn mờ, nói ngọng, yếu tay chân.

Chóng mặt tái phát nhiều lần, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Lời kết

Chóng mặt có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý nguy hiểm. Việc nhận biết sớm nguyên nhân và điều trị kịp thời là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe của bản thân. Đừng chủ quan với bất kỳ triệu chứng bất thường nào, hãy đi khám bác sĩ để được chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả.

👉 Thông tin thêm: https://www.acare.abbott.vn/cac-nguyen-nhan-gay-chong-mat/

Chóng mặt là cảm giác mất thăng bằng, choáng váng, lâng lâng, khiến bạn có cảm giác như bản thân hoặc môi trường xung quanh đang di chuyển hoặc xoay tròn. Đây là một triệu chứng phổ biến, có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ lành tính đến nghiêm trọng.

Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các kiểu chóng mặt thường gặp, giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng bản thân và biết khi nào cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế.

Phân loại chóng mặt:

Chóng mặt thường được phân thành hai loại chính dựa trên nguyên nhân gây bệnh:

Chóng mặt ngoại biên: Bắt nguồn từ các vấn đề ở tai trong, nơi kiểm soát sự cân bằng và vị trí không gian. Đây là loại chóng mặt phổ biến nhất.

Chóng mặt trung ương: Xuất phát từ các rối loạn trong não, cụ thể là tiểu não hoặc thân não, nơi xử lý tín hiệu từ tai trong và mắt để duy trì sự cân bằng.

Các kiểu chóng mặt ngoại biên thường gặp:

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV):

Loại chóng mặt phổ biến nhất, đặc trưng bởi cảm giác xoay tròn dữ dội khi thay đổi tư thế đầu một cách đột ngột, chẳng hạn như khi nằm xuống, ngồi dậy, hoặc nghiêng đầu.

Nguyên nhân do các tinh thể canxi nhỏ (otoconia) trong tai trong bị lệch khỏi vị trí bình thường, kích thích các tế bào cảm nhận chuyển động và gửi tín hiệu sai lệch đến não bộ.

Triệu chứng thường chỉ kéo dài vài giây đến vài phút, có thể kèm theo buồn nôn hoặc nôn.

Điều trị thường bằng các bài tập định vị lại đầu, giúp đưa các tinh thể canxi trở về vị trí ban đầu.

Viêm dây thần kinh tiền đình:

Bệnh lý do viêm dây thần kinh tiền đình, dây thần kinh kết nối tai trong với não bộ, gây rối loạn tín hiệu từ tai trong đến não.

Thường xảy ra sau khi bị nhiễm virus, chẳng hạn như cảm cúm.

Triệu chứng bao gồm chóng mặt dữ dội kéo dài vài ngày, kèm theo buồn nôn, nôn, mất thăng bằng.

Điều trị tập trung vào kiểm soát triệu chứng bằng thuốc chống nôn, thuốc chống chóng mặt và nghỉ ngơi.

Bệnh Ménière:

Rối loạn tai trong mãn tính, ảnh hưởng đến thính giác và sự cân bằng.

Nguyên nhân chưa rõ ràng, có thể liên quan đến sự tích tụ dịch bất thường trong tai trong.

Gây ra các cơn chóng mặt dữ dội, kèm theo ù tai, nghe kém, cảm giác đầy tai, có thể kéo dài hàng giờ.

Điều trị bao gồm thay đổi chế độ ăn uống, dùng thuốc lợi tiểu, thuốc chống nôn, tiêm steroid vào tai giữa, hoặc phẫu thuật trong trường hợp nghiêm trọng.

Các kiểu chóng mặt trung ương ít gặp hơn, nhưng nghiêm trọng hơn:

Chóng mặt trung ương thường là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như:

Đột quỵ: Chóng mặt xuất hiện đột ngột, kèm theo tê yếu một bên cơ thể, khó nói, nhìn mờ, cần được cấp cứu ngay lập tức.

Đa xơ cứng: Gây tổn thương myelin, lớp bao bọc bảo vệ các dây thần kinh, có thể ảnh hưởng đến tín hiệu từ não đến các bộ phận khác của cơ thể, gây chóng mặt, mất thăng bằng, và các triệu chứng thần kinh khác.

U não: Khối u phát triển trong não có thể chèn ép lên các dây thần kinh và các cấu trúc khác trong não, gây chóng mặt, đau đầu, thay đổi thị lực, yếu cơ, và các triệu chứng thần kinh khác.

Nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương: Viêm màng não, viêm não, áp xe não có thể gây chóng mặt, sốt, cứng cổ, đau đầu dữ dội.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Hãy đến gặp bác sĩ nếu bạn gặp phải các triệu chứng sau:

Chóng mặt xảy ra đột ngột và dữ dội.

Chóng mặt kéo dài dai dẳng, không cải thiện sau vài ngày.

Chóng mặt kèm theo các triệu chứng bất thường khác như đau đầu dữ dội, sốt cao, cứng gáy, nhìn mờ, nói khó, yếu hoặc tê liệt một bên cơ thể.

Lời kết:

Chóng mặt có thể là một triệu chứng khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Hiểu rõ nguyên nhân và các kiểu chóng mặt thường gặp sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc kiểm soát triệu chứng và tìm kiếm sự trợ giúp y tế kịp thời khi cần thiết.

Xem thêm: https://www.acare.abbott.vn/cac-kieu-chong-mat-thuong-gap/

Hệ thống tiền đình đóng vai trò thiết yếu trong việc giữ thăng bằng, phối hợp vận động và định hướng không gian cho cơ thể. Khi hệ thống này gặp trục trặc, chúng ta có thể gặp phải những triệu chứng khó chịu như chóng mặt, mất thăng bằng, buồn nôn, ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống hàng ngày. Vậy chính xác rối loạn tiền đình là gì? Cơ thể chúng ta có cơ chế nào để tự cân bằng lại hệ thống này? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn tổng quan về rối loạn tiền đình, cơ chế bù trừ tiền đình và những điều bạn cần biết để bảo vệ sức khỏe hệ thống tiền đình của mình.

1. Hệ thống tiền đình là gì và hoạt động như thế nào?

Hệ thống tiền đình bao gồm các cơ quan nằm ở tai trong (tiền đình ngoại biên) và não bộ (tiền đình trung ương). Tai trong chứa các ống bán khuyên và túi nang, có chứa các tế bào lông nhạy cảm với chuyển động. Khi chúng ta di chuyển đầu, các tế bào lông này sẽ gửi tín hiệu đến não bộ thông qua dây thần kinh tiền đình. Não bộ sau đó sẽ xử lý thông tin này kết hợp với thông tin từ thị giác và cảm giác bản thể (khả năng cảm nhận vị trí cơ thể trong không gian) để giúp chúng ta giữ thăng bằng, phối hợp vận động và định hướng trong không gian.

2. Rối loạn tiền đình là gì?

Rối loạn tiền đình xảy ra khi có sự tổn thương hoặc rối loạn chức năng ở bất kỳ bộ phận nào của hệ thống tiền đình, khiến não bộ nhận được thông tin sai lệch về vị trí và chuyển động của cơ thể.

2.1. Các triệu chứng thường gặp:

Chóng mặt, hoa mắt, quay cuồng: Cảm giác như bản thân hoặc môi trường xung quanh đang di chuyển, xoay tròn.

Mất thăng bằng: Khó khăn trong việc giữ thăng bằng, dễ chao đảo, té ngã, đặc biệt khi thay đổi tư thế.

Buồn nôn, nôn: Cảm giác muốn nôn, có thể nôn ói.

Ù tai: Nghe thấy tiếng vo ve, ù ù trong tai.

Rối loạn thị giác: Nhìn mờ, nhìn đôi, khó tập trung.

Lo âu, sợ hãi: Xuất hiện do cảm giác chóng mặt, mất kiểm soát cơ thể.

2.2. Các nguyên nhân gây rối loạn tiền đình:

Rối loạn tiền đình ngoại biên: Do tổn thương tai trong hoặc dây thần kinh tiền đình, thường gặp nhất là:

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV): Xảy ra khi các tinh thể canxi trong tai trong bị lệch khỏi vị trí ban đầu.

Viêm thần kinh tiền đình: Viêm dây thần kinh tiền đình do virus hoặc vi khuẩn.

Bệnh Ménière: Rối loạn tai trong ảnh hưởng đến cả thính giác và thăng bằng.

Rối loạn tiền đình trung ương: Do tổn thương não bộ, ít gặp hơn nhưng thường nghiêm trọng hơn, có thể do:

Tai biến mạch máu não: Cung cấp máu cho não bộ bị gián đoạn.

U não: Khối u phát triển trong não bộ.

Đa xơ cứng: Hệ thống miễn dịch tấn công lớp vỏ bảo vệ các dây thần kinh.

3. Bù trừ tiền đình là gì?

May mắn thay, não bộ của chúng ta có khả năng thích nghi đáng kinh ngạc. Khi hệ thống tiền đình bị tổn thương, não bộ sẽ tự động kích hoạt cơ chế bù trừ tiền đình để khôi phục lại sự cân bằng. Quá trình này liên quan đến việc não bộ học cách sử dụng thông tin từ các giác quan khác như thị giác và cảm giác bản thể để bù đắp cho sự thiếu hụt thông tin từ hệ thống tiền đình bị tổn thương.

3.1. Các giai đoạn của bù trừ tiền đình:

Giai đoạn cấp tính: Ngay sau khi hệ thống tiền đình bị tổn thương, não bộ sẽ ức chế hoạt động của bên bị ảnh hưởng để giảm thiểu sự chênh lệch thông tin giữa hai bên tai.

Giai đoạn bù trừ: Não bộ bắt đầu học cách sử dụng thông tin từ thị giác và cảm giác bản thể để bù đắp cho sự thiếu hụt từ hệ thống tiền đình.

Giai đoạn thích nghi: Não bộ đã quen với việc sử dụng thông tin từ các giác quan khác, sự cân bằng được khôi phục gần như hoàn toàn.

3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình bù trừ tiền đình:

Mức độ nghiêm trọng của tổn thương: Tổn thương càng nhẹ, quá trình bù trừ càng diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Sức khỏe tổng quát: Người khỏe mạnh, không mắc các bệnh lý nền, quá trình bù trừ sẽ diễn ra thuận lợi hơn.

Tuổi: Người trẻ tuổi có khả năng bù trừ tốt hơn người lớn tuổi.

Tập luyện: Tham gia các bài tập phục hồi chức năng tiền đình giúp đẩy nhanh quá trình bù trừ.

4. Điều trị rối loạn tiền đình và thúc đẩy bù trừ tiền đình:

Điều trị nguyên nhân: Điều trị nguyên nhân gây rối loạn tiền đình là bước quan trọng nhất. Tùy thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng virus, kháng sinh, thuốc chống nôn, thuốc lợi tiểu, corticoid,... Trong một số trường hợp, phẫu thuật có thể được chỉ định.

Thuốc hỗ trợ: Các loại thuốc như betahistine, cinnarizine, dimenhydrinate,... có thể giúp giảm triệu chứng chóng mặt, buồn nôn. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần tuân theo chỉ định của bác sĩ.

Tập luyện: Các bài tập phục hồi chức năng tiền đình như Brandt-Daroff, Epley maneuver,... giúp cải thiện sự cân bằng, phối hợp vận động.

Thay đổi lối sống: Tránh các yếu tố nguy cơ như stress, thiếu ngủ, lạm dụng rượu bia, cà phê, thuốc lá.

5. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bạn gặp phải các triệu chứng chóng mặt, mất thăng bằng, hãy đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đặc biệt, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu chóng mặt xuất hiện đột ngột, nghiêm trọng, kèm theo các dấu hiệu như:

Đau đầu dữ dội

Sốt cao

Nôn ói liên tục

Yếu, liệt tay chân

Rối loạn thị giác

Rối loạn ngôn ngữ

Mất ý thức

Kết luận:

Rối loạn tiền đình là tình trạng phổ biến, có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, với sự hiểu biết đúng đắn về bệnh lý, việc điều trị kịp thời và tích cực tập luyện phục hồi chức năng, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt các triệu chứng và có được cuộc sống khỏe mạnh, chất lượng.

Xem thêm: https://www.acare.abbott.vn/roi-loan-tien-dinh-va-bu-tru-tien-dinh/