#capm

Certified Associate in Project Management Training Course by CoachPro Consulting

moodys'den sonra s&p ile fitch de türkiye’nin kredi notunu düşürdü. 

yani ülke riskimizin yüksek olduğu tüm değerleme kuruluşlarınca tescillendi. artık dünya için “yatırım yapılacak” değil, “spekülatif” olarak değerlendirilecek bir ülke olduk resmen. spekülatif demek, riski seven yatırımcıların ara sıra macera aramak için uğrayacağı bir yatırım türü demek oluyor. bir nevi kumar. 

bundan sonra kimse aklı başında, uzun vadeli yatırım yapmayacak türkiye’ye. uzunca bir süre hem de.   

yüksek riskte ülkeye fon çekmek için daha yüksek faiz sunmak zorunda kalacağız.

fakirleşeceğiz, faiz yükselecek, enflasyon yükselecek, işsizlik yükselecek.

peki tüm bunların sebebi ne? 

faiz mi?

hayır aptal olmayın. faiz sadece bu işin sonucu. 

tüm bunların sebebi ülke riskinin artması. 

risk neden arttı peki?

kısaca sıralayacak olursak; ülke yönetimi bir tarikata teslim edildi, tarikat darbe girişiminde bulundu, devletin yapısı ve işleyişinde büyük çöküş gerçekleşti, suriye’deki savaşta teröristlere destek olundu, teröristler bu sefer geri dönüp türkiye’de intihar saldırıları gerçekleştirmeye başladı, doğudaki teröristlerin çözüm süreciyle güçlenmesi sağlandı, can güvenliğini koruyabilmek sıradan vatandaşlar için bile ciddi bir endişe kaynağı olmaya başladı, baskı ve otoriterleşme arttı, yargı bağımsızlığı, basın özgürlüğü gibi konularda büyük gerileme yaşandı, ülke laiklikten uzaklaşmaya başladı, batıyla ve tüm komşularla ilişkiler kötüleşti, OHAL bitmek bilmez bir hal aldı, kimse önünü göremez oldu. 

bunların her birisi ülkenin dünya gözünde riskini yükseltir. bu ülkede kendilerini ve paralarını güvende hissetmezler. bu riskin bedeli olarak da yüksek faiz beklerler tüm bu sıkıntılı durumlara rağmen paralarını türkiye’de tutmak için.  

faizi düşüreceğim diye yırtınan bi arkadaş vardı ona da selamlar buradan. ne demiş atalar: 

baştaki cahillerin hakkında sürekli atıp tuttuğu faiz nedir?

kısaca özetlemek gerekirse faiz risk bedelidir. 

risk nedir?

risk beklenen ile gerçekleşen arasındaki farktır. 

mesela pelin ile cuma günü 6′da avm’de buluşacaktım, ama pelin son dakikada görüşmeyi iptal etti. 

beklenen, buluşmaktı. gerçekleşen, son anda buluşamamak oldu. 

yani pelin riskli biri.

risk yükseldikçe beklenen getiri de yükselir. 

yani bir şey ne kadar riskliyse ona katlanmak için gereken getirinin de yüksek olması gerekir.

pelin beni ekti, pelin riskli birisi. o yüzden benim pelin’e katlanmam için getirisinin çok yüksek olması lazım. ya aşırı güzel olacak, ya çok iyi anlaştığım biri olacak, ya yatakta çok iyi olacak.

bu teoride böyle tabi. beni eken biriyle kolay kolay görüşmem ne kadar getirisi olursa olsun. neyse, 

diğer yandan elif daha tahmin edilebilir birisi. gel deyince geliyor, git deyince gidiyor. elifle görüşmek istediğimde kafam rahat. gelir mi gelmez mi derdi yok, daha güvenilir. ama elifin riski düşük olduğu için ekstra bir getirisi olmasına gerek yok. 

bunun türkiye’deki faizlerle ne ilgisi var? 

türkiye de elif gibi, pelin gibi bir birey olarak düşünülebilir. 

ama son zamanlarda riski çok yükseldi. kimsenin beklemediği şeyler yapmaya başladı. 

OHAL, tutuklamalar, terör saldırıları, anayasa değişiklikleri, darbe girişimleri, otoriterleşme, radikal dinciliğin yükselişi, özgürlüklerin kısıtlanması vs gibi her şey riski yükseltiyor.

bu yüzden yatırımcıların türkiye’ye katlanması için gereken getiri oranı de yükseldi. 

bu getiri oranı da “faiz” oluyor. yani dış yatırımcının türkiyeye parasını bıraktığı için istediği getiri oranı.

yani ben riskli pelin’e katlanmak için bir şeyler bekliyorsam yatırımcılar da riskli türkiye’ye katlanmak için uygun bir faiz oranı bekliyor.

vermezsen katlanmaz. 

dolarını eurosunu alıp gider. şu an olduğu gibi. kur da bu yüzden yükseliyor.

çünkü dışarıda çok daha risksiz ve getirisi yüksek ülkeler var. kimse türkiye’ye bayıldığından yatırım yapmıyor.  

ama baştaki cahiller bunu anlamayıp devlet kurumlarına baskı kurmaya çalışıyor faiz düşürmeleri için. 

ne aptalca bir çaba. 

bankalar faizleri düşürse bile kimse gelip parasını türkiye’ye koymaz. çünkü ülke riski çok yüksek. 

ama getiri düşük. 

bu şuna benziyor, pelin diyor ki ben it gibi davranacağım herkese, buluşmalara gelmem, kafama göre bir iyi bir kötü davranırım. 

karşılığında da hiçbir şey vermem, ne sevişirim, ne yakınlaşırım, ne muhabbet ederim, ne duygusal destek olurum, ne hediye alırım, ne hesap öderim.

beni böyle çekeceksiniz. 

öyle olursa kimse seni çekmez kusura bakma pelin. 

faizler düşük olursa da türkiyenin bu riskli halini kimse çekmez.

baştaki cahillerin öncelikle ülke riskini düşürüp normalleşme yoluna girmeleri gerek bu yüzden.