#beverrat

Uit Leitfaden der Naturgeschichte des Thierreiches. Public Domain via Wikimedia Commons - 

Dag nationale bever

Wat ons Nederlanders met de muskusrat en beverrat -ondanks uiterste inspanningen- 'in geen honderd jaar' is gelukt, hadden onze voorvaders een slordige 200 jaar geleden al gepiept met de bever: totale destructie! Na het omleggen van de laatste bever te Zalk was het gedaan met de Castor fiber in ons wild. Opgeruimd stond netjes! Moeder had een warme mof en de dijken waren veiliggesteld.

Mof van lichtbruin beverbont, Fries Scheepvaart Museum

Surrogaat bevers

Bij gebrek aan bever werd er aan het begin van de 20e eeuw ter compensatie een tweetal knagers aan onze fauna toegevoegd. Exotische beesten die de bever moesten doen vergeten: de muskus- en beverrat.

Al snel bleek dat de nieuwelingen de verwachtingen niet waar konden maken. Het bleken surrogaat bevers van likmevestje. Met een pels van niets en de nare gewoonte dijken te ondermijnen verover je geen mensenhart. Simpel. Al snel waren velen het gespuis dan ook liever kwijt dan rijk.

Door hun imago hebben de muskus- en de beverrat het niet weten te schoppen tot natuurlijke trekpleister en de bever doen vergeten -onbegrijpelijk want nader bekeken bezitten beide beesten zeker de troetelfactor- waardoor het gat welke de bever in ons natuurhistorisch geheugen had achter gelaten bleef gapen. Velen malen erger dan die van bijvoorbeeld wolf of beer.

Muskusrat. Licensed under Public Domain via Wikimedia Commons  

Nieuwe bevers

In 1988 was de maat vol. Het gat moest gedicht; de bever moest terug! Natuurbeherend Nederland kwam in actie en plaatste een aantal Oostblok-bevers uit het Elbegebied in de Biesbosch, waarmee de herplaatsing van de bever een feit was.

Ondertussen heeft de bever zich op een behoorlijk aantal plekken in het Nederland gevestigd. Naarst de Biesbosch huist de bever onder andere in de Flevopolder, de Gelderse poort, de Maas, de Hunzevallei en het zuidlaardermeergebied. Niet zo lang geleden werd er zelfs bij mij in de buurt -in Midden-Delftland- een doodgereden. Een kortstondig teken van leven van de bever aldaar.

Hoewel het natuurlijk leuk is dat de bever terug is van weggeweest en het vast geweldig moet zijn er een in het wild te treffen, blijft het natuurlijk wel een herintreder. Zo echt als het ooit was, is het niet meer.

Oude bevers

Toch bestaat de mogelijkheid echte 'Hollandse' bevers te vinden in Nederland. Lang onze kust duiken namelijk zo nu en dan restanten van onze oorspronkelijke bevers op. Deze sub- en fossiele restanten worden tijdens zandsuppleties vanuit Pleistocene en holocene lagen boven water gehaald. Onlangs vond ik zelf een snijtand uit de onderkaak.

Snijtand van een Bever. De snijdanden van de gewone bever en de reuzenbever zijn uit elkaar te houden door de structuur van het tandemail. Die is bij Castor fiber glad en bij Trogontherium niet.

De reuzenbever

Aangenomen wordt dat de meeste van deze restanten stammen uit het (vroege) Holoceen maar ook uit het Pleistoceen zijn vondsten van de Castor fiber bekend. En niet alleen dat! Op de Maasvlakte zijn zelfs delen gevonden van de reuzenbever Trogontherium.

De meeste reuzenbever vondsten komen uit het vroeg- en midden Pleistoceen, maar het is niet uitgesloten dat de Trogontherium tot in het Eemien in ons land voorkwam. Wat wel zeker is, is dat wij mensen niets te maken hebben met het uitsterven ervan. Deze keer niet. De reuzenbevers gaven er zelf de brui aan. Waarom? Geen idee!

Dat de reuze bever vanzelf uitstierf is maar goed ook. Stel je voor wat voor 'n gapend gat de reuzenbever bij ons had achter gelaten: immens! En herplaatsen was in dit geval geen optie geweest. De reuzenbever had qua uiterlijk en gedrag namelijk meer weg van de beverrat dan van de bever. Terugplaatsen zou dus vragen om problemen zijn.

Problemen

Overigens verloopt het re-interpretatietraject van de bever ook niet meer helemaal zonder problemen. Doordat het aantal bevers de laatste twee decennia flink is gestegen, begint de populatie overlast te veroorzaken. Overlast zoals we dat kennen van de muskus- en beverrat maar dan met de beverdam als extra.

Het is te hopen dat deze overlast het imago van de bever niet aantast. Want de scheidslijn tussen populair knaagdier en vogelvrij plaagdier is dun. Natuurbeheer blijft lastig!

Bronnen

Van horen zeggen

Het is misschien makkelijk gezegd. Maar de schade en schande in ogenschouw genomen, kunnen we niets anders dan vaststellen dat we er nooit aan hadden moeten beginnen. We hadden ze lekker in hun eigen land moeten laten zitten. Hier brengen ze niets anders dan ellende.

Onze 'bruine vrienden', u weet wel die met dat bont, ondermijnen met hun gedrag het fundament van onze samenleving. Langzaam maar zeker vernietigen zij, wat wij eigenhandig in honderden jaren hebben opgebouwd.  Hun ondergrondse praktijken vormen, dat mag best eens gezegd worden, een bedreiging voor onze staatsveiligheid.

In hun eigen land moesten onze 'bontjes' gewoon hard werken voor een fatsoenlijk bestaan. Hoe anders is dat hier in Nederland. Nederland is hun walhalla, het luilekkerland. Alles ligt voor het grijpen. Zonder een noemenswaardige inspanning te leveren, worden de luie donders voorzien in al hun levensbehoeften.

Maar goed, klagen heeft geen zin. Dat lost niets op. Wat wel te doen? Dat is de vraag. Terugsturen naar hun thuisland gaat niet meer, daarvoor is het echt te laat. Generatie op generatie hebben de 'ratten' zich vermeerderd. De huidige populatie is een veelvoud van wat ooit ons land binnen kwam. Het lijkt tijd voor drastische maatregelen. Het huidige beleid heeft gefaald.

Een georganiseerde, groots opgezette, klopjacht met als doel ze stuk voor stuk de verdrinkingsdood in te helpen, klinkt effectief maar sorteert weinig effect. Buiten het zicht van Henk en Ingrid, gebeurt dit al jaren. Het lost alleen niets op. De populatie is voor dit soort ambachtelijke handwerk gewoonweg te productief: net konijnen. Als we echt voor veiligheid willen gaan moeten we inzetten op een nieuwe strategie. Totale destructie!

... Dit alles heb ik van horen zeggen. Zelf ben ik in mijn leven hooguit een tiental muskusratten tegengekomen. Buitengewoon vriendelijke beestjes zo op het eerste gezicht.

De muskusrat

De muskusrat is een exoot die, als we de verhalen mogen geloven, door een Tsjechische graaf vanuit Alaska is geïmporteerd.  De graaf nam een stuk of wat van de donkerbruine pelsdiertjes mee en zette ze uit op zijn buitenverblijf te Bohemen. Zo had hij wat te jagen. En hoe! Binnen de kortste keren zag het bruin van de muskusratten. Grote delen van Europa werd gekoloniseerd door de beestjes.

Aanvankelijk zag men hier nog wel brood in. Het leek een prima voorraad voor de bontindustrie. Maar helaas. De kwaliteit van het muskusbont ging in ons klimaat drastisch achteruit. Die beesten waren extreme kou en korte zomers gewend; hier deden ze gauw hun chique jasje uit. Toen de bontfokkers doorkregen dat 'het product' waardeloos was, lieten ze de muskusratten gaan.

In Nederland heeft de muskusrat, die wel vijftig centimeter lang kan worden, geen natuurlijke vijanden. Die zitten namelijk nog in Alaska. Ook onze inheemse rovers vormen geen serieuze bedreiging voor de soort. Over het geheel genomen, kunnen ze ongestoord hun gang gaan. Naar lieve lust graven en vreten ze er op los. In hun enthousiasme zijn ze instaat dijken, weilanden en hele oogsten te vernietigen.

Omdat in Nederland dijken nogal essentieel zijn, wordt de muskusrat actief bestreden door medewerkers van de waterschappen. Al duizenden zijn er gedood. De 'ratten' laten zich makkelijk vangen, een kooitje en een appeltje, maar denk je ze net te hebben uitgeroeid... duiken ze ergens anders weer op.  De rattenvangers komen, buiten handen en voeten, ogen en oren te kort. Zij stellen het dan ook zeer op prijs wanneer u waarnemingen van dit dier bij hen meldt. En mocht u per abuis een beverrat voor muskusrat houden, geen probleem dat is een pot nat, daar zijn ze even blij mee.

De beverrat

Net als de muskusrat wordt ook de beverrat actief bestreden in Nederland. Deze bijna meter lange Zuid-Amerikaanse exoot, die geenszins familie is van, vertoont namelijk qua gedrag en geschiedenis veel overeenkomsten met de muskusrat en is daarom evenmin gewenst.

Tot groot geluk van het waterschap is deze soort wel gemakkelijker te beheersen. De beverrat is namelijk warmte minnend, waardoor de populatie tijdens extreme winters door moedernatuur eigenhandig wordt gedecimeerd.

Zinloos geweld?

Niet iedereen acht het bestrijden van waterkonijnen, de gastronomische naam voor beiden, even noodzakelijk en ook over de uitvoering bestaat onenigheid. De vraag die leeft, is: is dit gepast en zinvol geweld? De wetenschappers zijn verdeeld. De dierenbeschermers niet! Zij zijn tegen. En het waterschap? Het waterschap verkeert in een spagaat. Hun standpunten zeggen genoeg:

De waterschappen bestrijden de muskus- en beverrat in het kader van de openbare veiligheid en ter voorkoming van schade aan waterkeringen.

De bestrijding is erop gericht om de populatie zo klein mogelijk te krijgen.

Getracht wordt het lijden van de dieren zo veel mogelijk te beperken.

Ik wens het waterschap veel succes!

Het is pompen of verzuipen. Heb ik van horen zeggen.