From ‘Ardhanarishvar’ to ‘Androgyny’ – Cultivating Harmony in Gender Role

Abstract: Humanity wants to attain harmony with one’s own self and with others in the journey of his/her life. In this paper, the focus is to study the eastern concept of ‘Ardhanarishvar’ and western concept of Jung’s theory on gender role, with respect to ‘Androgyny’. Moreover, the paper wanted to understand both the concepts to cultivate harmony within the self and with others. The form of…

લીલો ઉજાસ – ભાગ – ૨ પ્રકરણ – ૧૦ આ જન્મ પણ રહસ્ય જ છે!

         છ-સાત દિવસ હું રોજ મોહિનાબાઈને નિયમિત રીતે મળી હતી. આ છ-સાત દિવસમાં અમે ખરેખર મિત્રો જેવાં જ બની ગયાં હતાં. હવે તો મોહિનાબાઈ મારી સાથે ખુલ્લા દિલે વાત કરતાં. એમણે પછી તો કબૂલ કર્યું કે ભોગવ્યા વિનાનો ત્યાગ ખોટો અને છેતરામણો છે. એમણે જીવનને ભોગવ્યું નહોતું. પરંતુ બીજા લોકોને જીવનનો ઉપભોગ કરતાં જોઈને એમને થતું હતું કે મેં નાસમજમાં જ આ બધું ગુમાવ્યું છે. આ જ જીવન હું પણ ભોગવી શકી હોત.…

લીલો ઉજાસ – ભાગ – ૨ પ્રકરણ – ૯ તું નરકમાં જ જવાની છે! –

       મેં બૌધ્ધ ધર્મની દીક્ષા લેવાનો નિર્ણય કરી લીધા પછી પણ મારે જૈન ધર્મની દીક્ષા નથી લેવી એવું જણાવવાની મારી શી જરૂર એવો સવાલ કદાચ તમને થશે. પરંતુ એની પાછળ મારી કોઈક ચોક્કસ સમજ હતી. મેં કહ્યું છે તેમ મારાં મમ્મી-પપ્પા ખૂબ ધાર્મિક છે. જો કે ‘ધાર્મિક‘ની મારી વ્યાખ્યામાં એ આવતાં નથી. એ બંને ધર્મનો પોતાની સગવડ માટે અને પોતાના અહંકારને પોષવા માટે જ ઉપયોગ કરે છે. છતાં એ બંને તો એમ જ માને છે કે અઢી…

લીલો ઉજાસ – ભાગ – ૨ પ્રકરણ – ૮ મિ. નટવરલાલને ખુલ્લી ચેતવણી

જીવનનું અંતિમ ધ્યેય તો જીવનથી મુક્તિ જ છે. દીલ્હીથી આવતાં વારંવાર હું એ જ વિચારી રહી હતી કે ખરેખર સંન્યસ્ત થવું જરૂરી છે? અત્યાર સુધી તો હું એમ જ માનતા હતી કે તમે જે જિંદગી જીવતા હો એની વચ્ચે રહીને જ તમારે આધ્યાત્મિક માર્ગે આગળ વધવું જોઈએ. સંસાર છોડીને સંસારથી દૂર જતા રહેવું તો સહેલું છે, પરંતુ સંસારમાં રહીને સંસારથી દૂર રહેવું અઘરું છે. મને એવું અઘરું કામ કરવામાં જ રસ હતો. પરંતુ ભદંત આનંદને…

લીલો ઉજાસ ભાગ -૨ પ્રકરણ – ૭ ચીન, ફેશન ટેકનૉલૉજી અને પૂર્વજન્મ

       સુધા કુલકર્ણીના લેક્ચરના પ્રસંગની પરમજિત પર ખૂબ સારી છાપ પડી હતી. એને રહી રહીને એની પાર્ટનર તરીકે પસંદ કરવા બદલ ગૌરવ થતું હતું. પરમજિત મારાં કરતાં ઉંમરમાં ઘણી મોટી હતી. પરંતુ મારી સાથે મિત્ર જેવો જ વ્યવહાર કરતી હતી. અમે ઘણી વાર આડીઅવળી અનેક વાતો કરતાં. પરંતુ એ એના અંગત જીવન વિષે કે એના દીકરા વિષે ભાગ્યે જ કશું કહેતી. એનો દીકરો ભણીને આવી ગયો અને લશ્કરમાં એને કેપ્ટન તરીકે પોસ્ટિંગ મળ્યું…

લીલો ઉજાસ – ભાગ – ૨ પ્રકરણ – ૬ સ્ત્રી સશક્તીકરણ પણ દિશા કઈ?

પ્રણવ અને પંકજ જેવાઓનું ‘સ્ત્રી-દાક્ષિણ્ય’ જોતાં મહિલા ઉત્કર્ષ અને મહિલા સશક્તિકરણની વાતો કેટલી પોકળ અને દંભી છે એ તરત સમજાઈ જાય છે. મુશ્કેલીની વાત તો એ છે કે, આપણા સમાજમાં પ્રણવો અને પંકજોની સંખ્યા બેસુમાર છે અને સ્ત્રીઓને એમના અધિકારો પ્રત્યે જાગ્રત થવાની ડાહી ડાહી સલાહો આપનારાઓ પ્રણવો અને પંકજો પર નિયંત્રણ લાવવાની કોઈ દરકાર કરતા નથી. મને એવું સમજાયું હતું કે આવા લોકોનો સામનો સ્ત્રીએ પોતે જ…

લીલો ઉજાસ ભાગ – ૨ પ્રકરણ-૫ કારણ વિનાનો સંબંધ

મનીષા સાથેની મારી મૈત્રીનો ભૂતકાળ જેટલો લાંબો છે એટલો જ ઈતિહાસ પણ લાંબો છે. આ લાંબા ઈતિહાસને ફક્ત એક જ વાકયમાં પણ કહી શકાય તેમ છે. ‘હું મનીષા છું અને એ સોનલ છે.’ અમારાં બંનેના વ્યક્તિત્વ ભિન્ન છે. વિચારો જુદા છે અને રહેણીકરણીમાં પણ તફાવત છે. એ તફાવતને અમે ઝીલ્યો છે અને એથી જ અમારી મૈત્રી આટલી મજબૂત છે. મારા બહિર્મુખી અને બિન્ધાસ્ત સ્વભાવને કારણે મારા પરિચિતોની સંખ્યા ઘણી મોટી છે અને કહેવા ખાતર તો…

લીલો ઉજાસ – ભાગ ૨- પ્રકરણ -૨ અમારી છોકરી કાબૂમાં નથી –

      કોલેજમાં આવ્યા પછી એક વાર હું અને મનીષા ફિલ્મ જોવા ગયાં હતાં. એ પછી મનીષાને ઘેર વાતો કરતાં બેઠાં હતાં. મેં એને ઘેર જ જમી લીધું હતું. વાતોમાં ને વાતોમાં ક્યારે રાતના અગિયાર વાગી ગયા એ જ ખબર પડી નહિ. હું ઘરે જવા તૈયાર થઈ એટલે મનીષાએ મને કહ્યું, “ઘરે ફોન કરી દે અને આજે અહીં જ રોકાઈ જા!” “હું ફોન કરવા ગઈ. રિસિવર હાથમાં લીધું અને પછી તરત જ પાછું મૂકી દીધું. મને વિચાર આવ્યો કે હું આજે કહ્યા વિના…