Kỷ Lục Marathon Thế Giới: Hành Trình 118 Năm Từ 2 Giờ 55 Phút Đến Cột Mốc Sub-2
Đăng vào Tháng 8 12, 2026 bởi admin
12 Th8
Kỷ lục marathon thế giới đã trải qua một hành trình đáng kinh ngạc trong hơn một thế kỷ. Từ thành tích 2 giờ 55 phút 18 giây của Johnny Hayes tại Olympic London 1908, các VĐV hàng đầu liên tục thu hẹp giới hạn của con người. Đến London Marathon 2026, cột mốc từng được xem là bất khả thi đã chính thức bị phá trong một cuộc đua được tổ chức theo điều kiện thi đấu tiêu chuẩn.
Table of Contents
Từ Olympic London 1908, kỷ lục marathon thế giới bắt đầu được định hình
Vì sao marathon có cự ly 42,195 km?
Jim Peters và bước tiến đầu tiên xuống dưới 2 giờ 20 phút
Abebe Bikila và cuộc cách mạng marathon từ châu Phi
Từ sub-2:20 đến sub-2:10
Belayneh Dinsamo giữ kỷ lục hơn một thập kỷ
Kỷ nguyên Berlin và sự thống trị của Kenya, Ethiopia
Eliud Kipchoge và giấc mơ marathon dưới 2 giờ
“Siêu giày” thay đổi tốc độ marathon
Kelvin Kiptum tiến sát cột mốc sub-2
London Marathon 2026 và bước ngoặt lịch sử
Những cột mốc quan trọng của kỷ lục marathon
Kenya tiếp tục thống trị marathon thế giới
Từ 2 giờ 55 phút đến 1 giờ 59 phút
Kết luận
Điều đặc biệt là hành trình ấy cũng bắt đầu và tạo nên một chương mới tại London. Sau 118 năm, marathon nam đã chuyển từ mốc gần 3 giờ xuống dưới 2 giờ, cho thấy tốc độ phát triển phi thường của môn chạy đường dài.
Từ Olympic London 1908, kỷ lục marathon thế giới bắt đầu được định hình
Câu chuyện về kỷ lục marathon thế giới gắn liền với Olympic London 1908, giải đấu không chỉ ghi nhận một cột mốc thành tích mà còn góp phần định hình cự ly marathon hiện đại.
Tại cuộc đua này, VĐV người Mỹ Johnny Hayes về đích đầu tiên với thời gian 2 giờ 55 phút 18 giây, trở thành người đầu tiên thiết lập kỷ lục thế giới chính thức ở cự ly marathon.
Cuộc đua năm 1908 cũng nổi tiếng bởi câu chuyện của VĐV Italy Dorando Pietri. Pietri là người đầu tiên bước vào sân vận động nhưng gần như kiệt sức ở những mét cuối. Sau khi được hỗ trợ, ông hoàn thành cuộc đua trước Hayes nhưng sau đó bị truất quyền thi đấu.
Johnny Hayes vì vậy trở thành nhà vô địch Olympic và người được ghi nhận với thành tích kỷ lục.
Vì sao marathon có cự ly 42,195 km?
Cự ly marathon hiện đại cũng bắt nguồn từ Olympic London 1908.
Ban đầu, marathon không có một khoảng cách cố định chính xác. Tại London, cuộc đua được thiết kế để bắt đầu từ Windsor Castle, cho các thành viên Hoàng gia có thể theo dõi, sau đó kết thúc trước khu vực khán đài Hoàng gia tại sân White City.
Khoảng cách giữa hai địa điểm là 26 dặm 385 yard, tương đương 42,195 km.
Sau đó, cự ly này được chuẩn hóa và chính thức trở thành khoảng cách tiêu chuẩn của marathon.
Vì vậy, Olympic London 1908 không chỉ tạo nên một dấu mốc quan trọng cho kỷ lục marathon thế giới, mà còn góp phần định hình chính cự ly mà các runner ngày nay vẫn thi đấu.
Jim Peters và bước tiến đầu tiên xuống dưới 2 giờ 20 phút
Trong những thập niên đầu thế kỷ 20, marathon chưa phát triển thành một môn thể thao chuyên nghiệp như hiện nay. Vì vậy, tốc độ cải thiện thành tích diễn ra tương đối chậm.
Bước ngoặt xuất hiện với Jim Peters, VĐV người Anh và đồng thời là một bác sĩ nhãn khoa.
Trong giai đoạn 1952-1954, Peters đã 4 lần phá kỷ lục thế giới.
Năm 1953, ông trở thành người đầu tiên chạy marathon dưới 2 giờ 20 phút, với thời gian 2 giờ 18 phút 40 giây.
Một năm sau, Peters tiếp tục cải thiện thành tích xuống 2 giờ 17 phút 39 giây. Kỷ lục này tồn tại khoảng 4 năm trước khi bị phá.
Dù đóng góp rất lớn cho lịch sử kỷ lục marathon thế giới, Peters chưa từng giành huy chương Olympic. Sự nghiệp của ông cũng kết thúc sau khi gục ngã ngay trước vạch đích tại Đại hội Thể thao Đế chế Anh năm 1954.
Abebe Bikila và cuộc cách mạng marathon từ châu Phi
Một trong những khoảnh khắc biểu tượng nhất của lịch sử marathon diễn ra tại Olympic Rome 1960.
VĐV Ethiopia Abebe Bikila giành huy chương vàng với thời gian 2 giờ 15 phút 16 giây.
Điều khiến chiến thắng này đặc biệt hơn là Bikila thi đấu chân trần.
Việc ông không mang giày không phải nhằm tạo nên một màn trình diễn đặc biệt. Bikila đơn giản không tìm được đôi giày phù hợp và từng gặp vấn đề phồng rộp khi tập luyện.
Bikila sau đó tiếp tục bảo vệ thành công huy chương vàng tại Olympic Tokyo 1964 và phá thêm kỷ lục marathon thế giới.
Chiến thắng của ông cũng mở đầu cho một kỷ nguyên mới, khi các VĐV Đông Phi ngày càng thống trị các nội dung chạy đường dài.
Xem thêm:- Bảng Xếp Hạng Huy Chương Olympic 2016: Việt Nam Giành Huy Chương Vàng Đầu Tiên Trong Lịch Sử
Từ sub-2:20 đến sub-2:10
Trong nhiều thập kỷ tiếp theo, giới hạn marathon liên tục được đẩy xuống.
Mốc 2 giờ 10 phút cuối cùng bị phá vào năm 1967, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong lịch sử chạy marathon.
Đến năm 2003, marathon tiếp tục bước qua một cột mốc lớn khác khi thành tích dưới 2 giờ 5 phút xuất hiện.
Những bước tiến này cho thấy tốc độ trung bình của các VĐV hàng đầu đã được cải thiện đáng kể.
Nếu Johnny Hayes cần 2 giờ 55 phút 18 giây để hoàn thành marathon năm 1908, thì các thế hệ sau đã rút ngắn thời gian xuống chỉ còn hơn 2 giờ.
Belayneh Dinsamo giữ kỷ lục hơn một thập kỷ
Năm 1988, VĐV Ethiopia Belayneh Dinsamo lập kỷ lục marathon thế giới với thành tích 2 giờ 6 phút 50 giây tại Rotterdam.
Đây là một trong những kỷ lục tồn tại lâu nhất trong lịch sử marathon hiện đại.
Thành tích của Dinsamo đứng vững hơn 10 năm trước khi bị phá vào năm 1998.
Giai đoạn này cũng tiếp tục chứng kiến sự nổi lên mạnh mẽ của các VĐV đến từ Kenya và Ethiopia.
Kỷ nguyên Berlin và sự thống trị của Kenya, Ethiopia
Năm 1998, VĐV Brazil Ronaldo da Costa lập kỷ lục thế giới mới với thời gian 2 giờ 6 phút 5 giây tại Berlin.
Kể từ đó, đường chạy Berlin trở thành một trong những địa điểm quan trọng nhất trong lịch sử kỷ lục marathon thế giới.
Đường đua bằng phẳng, điều kiện thuận lợi và khả năng tổ chức tốt giúp Berlin trở thành nơi lý tưởng để các VĐV theo đuổi những thành tích nhanh nhất.
Trong giai đoạn hiện đại, các VĐV Kenya và Ethiopia gần như thống trị marathon nam thế giới, liên tục cạnh tranh những cột mốc tốc độ mới.
Eliud Kipchoge và giấc mơ marathon dưới 2 giờ
Một trong những nhân vật quan trọng nhất trong hành trình tiến tới mốc sub-2 là Eliud Kipchoge của Kenya.
Năm 2019, Kipchoge hoàn thành marathon trong 1 giờ 59 phút 40 giây tại Vienna, Áo.
Đây là lần đầu tiên một con người hoàn thành quãng đường 42,195 km trong thời gian dưới 2 giờ.
Tuy nhiên, thành tích này không được công nhận là kỷ lục marathon thế giới chính thức.
Lý do là cuộc chạy được tổ chức trong điều kiện đặc biệt, bao gồm đội pacer luân phiên và các yếu tố hỗ trợ được kiểm soát, thay vì một cuộc thi marathon thông thường theo quy định.
Dù không phải kỷ lục chính thức, màn trình diễn của Kipchoge vẫn chứng minh rằng giới hạn 2 giờ không còn là điều bất khả thi về mặt thể chất.
“Siêu giày” thay đổi tốc độ marathon
Một yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy kỷ lục marathon thế giới trong kỷ nguyên hiện đại là sự phát triển của giày chạy hiệu suất cao.
Từ khoảng năm 2017, các mẫu “siêu giày” với tấm carbon, vật liệu đệm đàn hồi và thiết kế tối ưu hiệu suất bắt đầu xuất hiện mạnh mẽ trong các giải marathon hàng đầu.
Những đôi giày này giúp cải thiện khả năng hoàn trả năng lượng và giảm mức tiêu hao sức lực trong mỗi bước chạy.
Sự phát triển của công nghệ giày đã trở thành một phần quan trọng trong quá trình các VĐV tiến gần hơn tới mốc 2 giờ.
Kelvin Kiptum tiến sát cột mốc sub-2
Năm 2023, VĐV Kenya Kelvin Kiptum tạo nên một bước tiến lịch sử tại Chicago Marathon.
Ở tuổi chỉ 23, Kiptum hoàn thành cuộc đua trong 2 giờ 0 phút 35 giây, phá kỷ lục marathon thế giới trước đó.
Thành tích này chỉ còn cách mốc 2 giờ đúng 35 giây.
Kiptum được xem là ứng viên sáng giá nhất để trở thành người đầu tiên phá mốc 2 giờ trong một cuộc thi marathon chính thức.
Tuy nhiên, bi kịch xảy ra vào đầu năm 2024 khi Kiptum qua đời trong một vụ tai nạn giao thông. Anh ra đi khi mới 24 tuổi, chỉ một thời gian ngắn sau khi kỷ lục của mình được chính thức công nhận.
London Marathon 2026 và bước ngoặt lịch sử
Ngày 26/4/2026, London một lần nữa trở thành tâm điểm của lịch sử marathon.
Sabastian Sawe của Kenya về đích với thời gian 1 giờ 59 phút 30 giây, chính thức phá mốc 2 giờ trong điều kiện thi đấu tiêu chuẩn.
Đây là một bước ngoặt đặc biệt bởi lần đầu tiên thành tích marathon dưới 2 giờ xuất hiện trong một cuộc đua chính thức được công nhận.
Không dừng lại ở đó, Yomif Kejelcha của Ethiopia về nhì với thời gian 1 giờ 59 phút 41 giây, trở thành người thứ hai trong lịch sử hoàn thành marathon chính thức dưới 2 giờ.
Jacob Kiplimo của Uganda cũng về đích dưới kỷ lục cũ 2 giờ 0 phút 35 giây của Kelvin Kiptum.
Xem thêm:- Kỷ Lục 100m Thế Giới Của Usain Bolt: 9,58 Giây – Thành Tích Vĩ Đại Nhất Lịch Sử Điền Kinh
Những cột mốc quan trọng của kỷ lục marathon
NămVĐVQuốc giaThành tíchCột mốc1908Johnny HayesMỹ2:55:18Kỷ lục đầu tiên tại Olympic London1953Jim PetersAnh2:18:40Lần đầu dưới 2 giờ 20 phút1960Abebe BikilaEthiopia2:15:16Olympic Rome, chạy chân trần1967——Dưới 2:10Marathon vượt mốc 2 giờ 10 phút1988Belayneh DinsamoEthiopia2:06:50Kỷ lục tồn tại hơn 10 năm1998Ronaldo da CostaBrazil2:06:05Kỷ lục mới tại Berlin2019Eliud KipchogeKenya1:59:40Sub-2 nhưng không phải kỷ lục chính thức2023Kelvin KiptumKenya2:00:35Kỷ lục thế giới chính thức2026Sabastian SaweKenya1:59:30Kỷ lục marathon thế giới dưới 2 giờ
Kenya tiếp tục thống trị marathon thế giới
Sự xuất hiện của Sabastian Sawe tiếp tục củng cố vị thế của Kenya trong marathon nam.
Theo chuỗi kỷ lục gần đây, các VĐV Kenya chiếm phần lớn những vị trí dẫn đầu. Trong số 6 kỷ lục gia gần nhất, đều có VĐV sinh ra tại Kenya; và trong 10 người gần nhất, có tới 7 người đến từ quốc gia Đông Phi này.
Điều đó cho thấy Kenya vẫn là một trong những trung tâm quan trọng nhất của marathon thế giới.
Từ điều kiện địa lý, văn hóa chạy bộ, hệ thống đào tạo cho đến sự cạnh tranh giữa các VĐV, nhiều yếu tố đã giúp Kenya sản sinh ra những runner có khả năng liên tục phá vỡ giới hạn.
Từ 2 giờ 55 phút đến 1 giờ 59 phút
Nếu nhìn toàn bộ lịch sử, tốc độ cải thiện của kỷ lục marathon thế giới thực sự đáng kinh ngạc.
Năm 1908, Johnny Hayes cần 2 giờ 55 phút 18 giây để hoàn thành 42,195 km.
Đến năm 2026, Sabastian Sawe chỉ cần 1 giờ 59 phút 30 giây.
Điều đó đồng nghĩa thời gian hoàn thành marathon đã được rút ngắn hơn 55 phút trong hành trình kéo dài 118 năm.
Từ những runner thi đấu trong điều kiện còn rất khác biệt so với ngày nay, marathon đã bước vào thời đại của khoa học thể thao, dinh dưỡng, phân tích dữ liệu, giày công nghệ cao và những chiến thuật pacer tinh vi.
Kết luận
Kỷ lục marathon thế giới là câu chuyện về hơn một thế kỷ con người không ngừng tìm cách chạy nhanh hơn.
Từ 2 giờ 55 phút 18 giây của Johnny Hayes năm 1908, marathon đã trải qua hàng loạt cột mốc: dưới 2 giờ 20 phút, dưới 2 giờ 10 phút, dưới 2 giờ 5 phút và cuối cùng là sub-2.
Eliud Kipchoge từng chứng minh rằng con người có thể chạy 42,195 km dưới 2 giờ, nhưng phải đến London Marathon 2026, cột mốc này mới xuất hiện trong một cuộc thi chính thức.
Với thành tích 1 giờ 59 phút 30 giây, Sabastian Sawe đã mở ra một chương mới cho kỷ lục marathon thế giới. Và khi con người đã vượt qua giới hạn 2 giờ, câu hỏi tiếp theo không còn là “Liệu có thể chạy dưới 2 giờ?”, mà là “Con người có thể đưa kỷ lục marathon xuống thấp đến đâu?”
