Viết về thân phận làm người
Tôi đã sợ khi nghĩ về nó, và để hiểu trọn nghĩa của từ "làm người", đó là việc dành cả đời. Và để viết một điều gì đó về thân phận còn là điều không tưởng, bởi tôi biết, chính bản thân mình là một bản thể đầy khiếm khuyết. Thế nhưng, khi nghĩ về là một con người bất toàn trong một thế giới bất toàn này, có một nỗ lực lớn lao thúc ép tôi từ phía sau, hãy viết nó ra đi, viết về thân phận, về kiếp người.
Tôi biết được điều gì nào? Khi nói đến những điều trên. Nếu bỏ qua cái nhìn tổng quát về thế giới con người, tôi chỉ có thể viết chắc chắn về một thứ, là tôi. Ấy, sử dụng từ "chắc chắn" lúc này, e cũng khiên cưỡng. Chỉ có thể nói rằng, tôi sẽ viết về nó một cách trung thực nhất.
Tôi, 28 tuổi, có đầy đủ bố mẹ và một người anh trai. Nhưng ai cần quan tâm. Vậy nếu nhìn vào tôi, làm sao để người khác nhận ra hay nhớ về. Hình dạng khuôn mặt? Chiều cao? Cân nặng? Giọng nói? Tính cách? Còn gì nữa không?
Tôi trông có khác mọi người? Giả sử, nếu bạn là người đến từ phương Tây, hẳn bạn sẽ nghĩ chúng tôi, tức là những người châu Á, gần như giống nhau. Đúng đấy chứ, đôi khi tôi nhìn các bạn, một cảm giác tương tự cũng xâm chiếm tôi.
Và với một người thấp bé, nhẹ cân như tôi, có thể lọt thỏm trong rừng người. Và với việc chọn lọc tự nhiên, tôi có thể là những cá thể khiếm khuyết, bị đào thải hay khó tồn tại, ít ra, tôi vẫn còn cảm thấy may mắn rằng mình hoàn toàn lành lặn. Thượng đế đã không quên bộ phận nào khi nặn ghép ra tôi, họa chăng, ngài chỉ ném vào đó tính đãng trí, và vô vàn sự tiểu tiết trong tích cách của tôi, hòng làm khổ tôi trong quãng đời sống. Nhưng tất cả điều trên, chỉ là bề ngoài, da thịt này cũng là bề ngoài, khi tưởng tượng đến lúc thân xác này nằm dưới ba tấc đất, da thịt, xương cốt mục ruỗng, rồi tan vào lòng đất, trở về với cát bụi, thế nên, tôi thấy an ủi phần nào, vì chúng ta giống nhau.
Vậy còn thứ gì, để người khác biết đên tôi, nhận ra tôi? Có rất nhiều người khi biết tôi học làm phim, họ liền gán phía sau tên của tôi hai chữ Đạo diễn, anh đạo diễn này, gã đạo diễn kia. Đôi khi tôi thấy phiền phức, lắm lúc bực mình, nhưng tôi chẳng đi giải thích làm gì nữa, thì chuyện nó thế, người ta nói vậy cũng vì thói quen. Đúng hay sai thì cứ bàn sau. Nhưng điều đó có làm nên chính tôi, tôi Đạo diễn, tôi Luật sư, hay tôi chẳng gì cả. Nhưng đây lại là vẫn đi mấu chốt, khiến tôi băn khoăn và trăn trở. Rằng, liệu tôi có thể sồn trên đời và chẳng là gì?
Bạn có thể dễ dàng nhận ra, cách người khác đối xử với bạn qua cách nhìn nhận bạn là ai? Chẳng cần biết bên trong bạn như thế nào? Bạn đã cố gắng làm đẹp tâm hồn mình ra sao? Thế giới này đôi khi chỉ đơn giản như thế? Nếu đó là thứ bạn tìm kiếm và định nghĩa mình là ai? Là nỗi đau khổ của loài người và của cá nhân từng thân phận riêng biệt.
Bạn nhìn thấy cái cách người ta đối xử với những người có tiền, tôi không nói người có tiền tất thảy là người không đúng mực hay hành xử không đàng hoàng. Tôi chỉ ngẫm nghĩ về cách vận hành thế giới này, nếu như bạn là kẻ nghèo hèn.
Tôi nghĩ mình là một gã nghèo, nghèo về tiền bạc, có những ngày không có xu nào trong túi, cảm giác giống như từng vỏ ốc trong người tôi bị xiết lại, nó khiến tôi nhăn nhúm, bứt rứt khi đứng giữa lòng thành phố xa hoa này. Tôi như gã ngoài lề, chẳng thuộc về nơi nào cả. Vấn đề là từ lúc sinh ra đên giờ, tôi đã bao giờ phải chịu đựng cái đói, tôi làm sao hình dung được cái đói thao túng con người tôi thế nào? Làm tôi khổ sở? Thậm chí hăm he tước đoạt mạng sống tôi. Vâng, tôi vẫn là gã may mắn. Chỉ là, tôi biết rằng, đồng tiền là thứ đầy quyền năng, và tôi vẫn chịu sự đày đọa của nó. Nhưng có một thứ tôi tin tuyệt đối, rằng tiền sẽ chẳng phải là tất cả, ít ra, nó không phải là thứ ngăn tôi đến bến bờ của hạnh phúc. Giả sử có một bến bờ như thế trên đời.
Thế nhưng, những tội ác, những sai lầm, sự hối tiếc để rồi phải trả giá khi những thứ hòa nhoáng trên thế giới này có thể chi phối con người. Ai cũng cần một cái tên, cần ai đó gọi, cảm giác được mọi người tôn trọng, kính mến, nghe theo những lời mình nói ra, cảm giác được làm một con người hoàn chỉnh, được xã hội công nhận, được gia đình yêu thương, và không bao giờ canh cánh nỗi lòng rằng mai chúng mình làm gì để có cái ăn, để lũ con không khóc đòi sữa, khi mẹ chúng đã không thể chịu nổi cảnh bần hàn này, để rồi ra đi kiếm cho mình một lối thoát. Và một trong những khoảnh khắc mà con quỷ trong bạn thức giấc, bạn để cho nó xâm chiếm mình, thê giới này có lẽ chưa bao giờ dành cho bạn, tại sao bạn phải chịu đựng nó? Ai đưa tay ra đây? Tôi thực chẳng bao giờ có câu trả lời, nhưng khi nghĩ đến nguồn gốc của tội ác, về cách hành xử của người với người. Liệu ai sẽ giữ cho mình sạch trong. Giữ cho những khát khao, những dục vọng bỏng cháy bên trong không xé toạc lồng ngực đòi thoát ra khi nó có cơ hội của riêng nó, khi hòan cảnh đẩy đưa tới hố sâu thăm thẳm của ngục tù. Ai đủ tỉnh thức, ai giữ được mình? Khi giọt nước mắt muộn màng rơi, thì thời gian đã tịnh tiến về phía trước, và bạn đã trở thành miếng mồi cho cuộc đời này.
Ôi thân phận làm người, cái bất toàn của thế giới này. Tôi thấy mình đã rơi lệ. Chẳng cần những điều tồi tệ có thực xảy ra đến với tôi, đó là sức mạnh của sự đồng cảm, là sợi dây kết nối tôi với thế giới này, với tất cả những con người đã bước qua cuộc đời tôi, hay thậm chi những người xa lạ, chỉ vội vàng lướt qua nhau trong một khắc tại ngã tư đường kia, trên những con sông trơ trọi với độc chiếc thuyền độc mộc giữa lòng sông. Những người mẹ, người cha, người con hay tất cả mọi người bơi giữa dòng đời đầy bão nổi.
Có một thứ sức mạnh, sức mạnh thực sự, đó là ý chí và niềm tin. Nó sẵn đó bên trong từng con người. Nó là kim chỉ nam cho tất cả mọi suy nghĩ và hành động. Vì thế, tôn giáo xuất hiện, những bậc hiền triết soi sáng con đường vô minh. Những đó là một chủ đề mà tôi vẫn chưa nắm bắt trọn vẹn.
Tôi biết tất cả những thứ tôi viết ra, chỉ là cái nhìn thoáng qua, chẳng đủ sâu sắc, hay chẳng có gì thay đổi với thế giơi này. Nhưng chẳng sao cả, miễn là tôi còn sống, miễn là còn hít thở trên cuộc đời này, tôi sẽ xé toang lớp sương mù kia.
Và khi viết ra tất thảy suy nghĩ trong đầu, việc tôi là ai, với tôi, ngay lúc này, chẳng còn là điều quan trọng nữa, vì chúng ta giống nhau, vì chúng ta là một. Vì tôi biết, ai đó trên thế giới này đang khóc cho tôi, cho chúng ta. Ngay bây giờ.
