مالکیت کاداستری با توجه به اهداف توسعه پایدار و لزوم تامین امنیت اجتماعی اقدامی مهم و موثر در تامین امنیت فردی و اجتماعی جامعه است و از این پس سند مالکیت کاداستری به جای سند منگوله دار و دفترچهای قدیمی صادر میشود.
صدور سند مالکیت کاداستری در قالب طرح کاداستر و به دلیل بالابودن ضریب امنیت این سیستم و سرعت در پاسخگویی به مراجعین ثبتی اجرا شده است. کاداستر، سیستم مدیریت الکترونیکی املاک است که با مکانیزه کردن خدمات ثبتی، ثبت سنتی را به سمت ثبت نوین هدایت میکند.
مجلس شورای اسلامی در اجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی قانون جامع حدنگار را در ۲۰ ماده در زمستان سال ۱۳۹۳ به تصویب رساند.
پس از تایید شدن این قانون توسط شورای نگهبان، قوه قضائیه در ابتدای سال ۱۳۹۵ آئین نامه اجرایی این قانون را تهیه و ابلاغ کرد دارای ۱۹ ماده بود.
در این قانون آمده است: حدنگار (کاداستر) فهرست مرتب شده اطلاعات مربوط به قطعات زمین است که مشخصههای زمین مانند اندازه، کاربری، مشخصات رقومی، ثبتی و یا حقوقی به نقشه بزرگ مقیاس اضافه شده است.
با توجه به تعاریف اولیه از کاداستر میتوان فهمید که اجرای قانون کاداستر یعنی تهیه دقیق مشخصات زمین، ملک و ثبت کامل مشخصات مالکان در سندهای مشخص موسوم به سند تک برگ که میتواند در کاهش جرائم مربوط به امور ملکی مانند سند سازی، تصرفات غیر مجاز، فروش مال غیر و ... موثر باشد.
نقش کاداستر در کاهش پروندههای دستگاه قضا
احمد تویسرکانی رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با تلقی زمین به عنوان مهمترین سرمایه خدادادی، ادامه حیات را مستلزم مدیریت صحیح در حوزه زمین میداند و تثبیت مالکیت به عنوان بخشی از وظایف سازمان ثبت اسناد و املاک کشور را در راستای همین هدف و حفظ این سرمایه خدادادی میداند.
وی در جریان بازدید نائب رئیس مجلس شورای اسلامی از اداره کل کاداستر بیان کرد که یکی از کارهای مهم و اساسی زیرساخت توسعه کشور در راستای شفافیت و جلوگیری از زمین خواری و فساد در معاملات بخش املاک اجرای کاداستر است که متأسفانه بعد از چهل سال به دلیل موانع موجود تاکنون به نتیجه نهایی و مورد نظر نرسیده است.
عباس جعفری دولت آبادی دادستان استان تهران در همایشی که با موضوع زمین خواری برگزار شد اجرای طرح کاداستر که نتیجه آن شناسایی اراضی کشور است را شرط لازم برای پیشگیری از وقوع زمینخواری و مبارزه با زمینخواران بیان کرد.
وی همچنین دستگاههای اجرایی مرتبط با اراضی دولتی را مکلف به اخذ سند مالکیت برای اراضی مربوطه دانست و چنین اقدامی را مانع از تصرف افراد غیرمجاز بر زمین به شمار آورد.
دادستان تهران اجرا و تکمیل طرح کاداستر در شهر تهران را زمینهساز پیشگیری از وقوع زمینخواری دانست و در اهمیت وظایف ادارات ثبت، افزود: اطلاعات مردم در آن سازمان محرمانه محسوب میشود، اما گاه برخی مراجع با توجیه مبارزه با مفاسد اقتصادی از مقامات قضایی درخواست صدور دستور قضایی دائر بر دسترسی اطلاعات ثبتی را مینمایند که این دادستانی با رعایت اصل حریم خصوصی افراد، در اجابت چنین درخواستهایی با احتیاط عمل میکند، اما در حوزه انفال و زمینخواری، مصلحت عموم ایجاب مینماید که اصل محرمانگی را با تفسیر موسع کنار بگذاریم.
همچنین طبق آخرین آمار مجموع اسناد مالکیت صادره طی سال ۱۳۹۶، ۳ میلیون و ۳۳۷ هزار و ۳۳۳ فقره است که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵.۲۴ درصد افزایش داشته است و از این تعداد ۳ میلیون و ۳۳۶ هزار و ۸۲۵ سند مالکیت (۹۹.۹۸ درصد از کل اسناد مالکیت) به صورت کاداستر صادر شده است.
در سال ۹۶، تعداد پاسخ به استعلامات و اعلام وضعیت املاک از طریق سامانه استعلام الکترونیک ۲ میلیون و ۷۶۳ هزار و ۲۲۶ استعلام بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶.۱۴ درصد افزایش داشته است و تعداد ۲ میلیون و ۴۵۱ هزار و ۴۲ استعلام، معادل ۸۷ درصد از کل استعلامهای الکترونیکی صادره در کمتر از ۲ روز پاسخ داده شده است.
در سال ۱۳۹۶، تعداد خلاصه معاملات الکترونیکی ثبت شده از طریق سامانه ۲ میلیون و ۴۸۹ هزار و ۹۹۴ خلاصه معامله بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل معادل ۱۱ درصد رشد داشته است و تعداد ۲ میلیون و ۳۵۵ هزار و ۹۲۸ خلاصه معامله (معادل ۹۴.۶ درصد) از کل خلاصه معاملات الکترونیکی ثبت شده درکمتر از دو روز ثبت شده است.
تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمانهای فاقد سند رسمی
با توجه به استقرار سامانه ثبت الکترونیکی قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمانهای فاقد سند رسمی از ابتدای آبان ۱۳۹۱ تا پایان سال ۱۳۹۶، تعداد ۱ میلیون و ۹۷۳ هزار و ۹۵۴ پرونده الکترونیکی متقاضیان درسامانه تشکیل شده که ازاین تعداد ۱۷۰ هزار و ۳۲ پرونده درسال جاری تشکیل گردیده است.
بر این اساس از ابتدا تا پایان سال ۱۳۹۶، از کل پروندهها، تعداد ۱۹۰۹۰۰۵ پرونده تایید شده و برای ۷۲۱۶۶۲ پرونده رای مثبت و برای ۷۱۱ هزار و ۶۶۹ پرونده رای منفی (جمع کل آراء صادره تعداد ۱ میلیون و ۴۳۳ هزار و ۳۳۱ رای) صادر گردید.
از کل آراء صادره تعداد ۲۸۸۳۴۹ رای (معادل ۲۰ درصد) مربوط به یکساله ۱۳۹۶ که نسبت کل آراء صادره به کل پروندههای تشکیلی ۷۲.۶ درصد است.
همچنین در یکساله ۱۳۹۶ در بخش اسناد مالکیت دولتی مجموعا ۸۵، ۴۹۴ سند دولتی صادره شده که از این تعداد ۵۵۴۷۰ سند (۶۴.۸۸ درصد) برای وزارتخانه و موسسات دولتی، تعداد ۱۷، ۴۲۹ سند (۲۰.۳۹ درصد) برای موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی، تعداد ۸، ۱۲۷ سند برای شرکتهای دولتی (۹.۵۱ درصد) و تعداد ۴، ۴۶۸ سند (۵.۲۳ درصد) بر اساس مستندات صادر شده است.
کاداستر و ساماندهی بانک جامع املاک
طبق آمار عملکرد و فعالیتهای کاداستر تا پایان سال ۱۳۹۶ عملیات تهیه نقشه کاداستر شهری جمعا ۱، ۳۲۸، ۲۱۲ هکتار از اراضی شهری کشوربه اتمام رسیده است، همچنین در بخش کاداستر اراضی بافت مسکونی روستایی و زراعی نیز تا پایان سال ۱۳۹۶، ۳ میلیون و ۲۳۹ هزار و ۷۷۷ هکتار نقشه کاداستر تهیه گردیده است.
علاوه بر نقشههای کاداستر اراضی شهری – روستایی و زراعی در راستای اجرای کاداستر جامع در بخش کاداستر منابع طبیعی نقشه ۹۵، ۱۵۴، ۷۳۹ هکتار از اراضی منابع طبیعی در بانک اطلاعات کاداستر پلاک گذاری گردیده است.
تا پایان سال ۱۳۹۶، همچنین تعداد ۱۰۶، ۰۱۴ نقشه ثبتی قدیمی داده آمایی شده است و نقشه ۹۱۶، ۴۶۱ هکتار از محدوده بستر و ۵۳۶، ۹۵۷ هکتار از محدوده حریم رودخانههای کشور دربانک جامع اطلاعات املاک وکاداستر جانمایی گردیده است.
مجموع اسناد مالکیت صادره طی یکساله ۱۳۹۶، ۳، ۳۳۷، ۳۳۳ سند مالکیت بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۵ درصد رشد داشته است.
نگاهی به عملکرد و فعالیتهای تکمیل کاداستر شهری واجرای کاداستر پوششی کشور
طبق آمار عملکرد و فعالیتهای کاداستر تا پایان سال ۱۳۹۶ عملیات تهیه نقشه کاداستر شهری جمعا ۱۳۲۸۲۱۲ هکتار از اراضی شهری کشور به اتمام رسیده است، همچنین در بخش کاداستر اراضی بافت مسکونی روستایی و زراعی نیز تا پایان سال ۱۳۹۶، ۳ میلیون و ۲۳۹ هزار و ۷۷۷ هکتار نقشه کاداستر تهیه گردیده است.
علاوه بر نقشههای کاداستر اراضی شهری – روستایی و زراعی در راستای اجرای کاداستر جامع در بخش کاداستر منابع طبیعی نقشه ۹۵ میلیون و ۱۵۴ هزار و ۷۳۹ هکتار از اراضی منابع طبیعی در بانک اطلاعاتی کاداستر پلاک گذاری گردیده است.
تا پایان سال ۱۳۹۶، تعداد قطعات موجود در بانک جامع اطلاعات املاک و کاداستر، ۲۲ میلیون و ۸۶۶ هزار و ۵۳ قطعه است که علاوه بر این در لایه عرصه موقعیت ۵۷۸۴۰۶۰ قطعه ملکی تثبیت گردیده است.
همچنین تعداد ۱۰۶۰۱۴ نقشه ثبت قدیمی داده آمایی شده است و نقشه ۹۱۶۴۶۱ هکتار از محدوده بستر و ۵۳۶۹۵۷ هکتار از محدوده حریم رودخانههای کشور دربانک جامع اطلاعات املاک و کاداستر جانمایی گردیده است.
استان تهران بیشترین میزان نقشه کاداستر شهری تهیه شده در سال ۹۶
از ابتدای شروع عملیات اجرایی تهیه نقشه کاداستر شهری تا پایان سال ۱۳۹۶ عملیات تهیه نقشه ۱ میلیون و ۳۲۸ هزار و ۲۱۲ هکتار به اتمام رسیده است که از میان استانهای کشور بیشترین میزان نقشه کاداستر شهری تهیه شده تا پایان سال ۱۳۹۶ مربوط به استان تهران با ۱۸۳۲۵۶ هکتار است.
از ابتدای شروع عملیات اجرایی تهیه نقشه کاداستر بافت مسکونی روستایی و زراعی تا پایان سال ۱۳۹۶ عملیات تهیه نقشه ۳۲۳۹۷۷۷ هکتار به اتمام رسیده است.
از میان استانهای کشور بیشترین میزان نقشه کاداستر بافت مسکونی روستایی و زراعی تهیه شده تا پایان سال ۱۳۹۶ مربوط به استانهای فارس و خراسان رضوی به ترتیب با ۳۳۸۴۴۱ و ۲۴۷۸۱۲ هکتار بوده است.
تعداد قطعات املاک موجود در بانک جامع اطلاعات املاک و کاداستر به تفکیک استان
همچنین تعداد قطعات موجود در بانک جامع اطلاعات املاک و کاداستر تا پایان سال ۱۳۹۶، ۲۲ میلیون و ۸۶۶ هزار و ۵۳ قطعه است که از میان استانهای کشور بیشترین تعداد قطعات املاک موجود در بانک تا پایان سال ۱۳۹۶ مربوط به استانهای تهران و اصفهان به ترتیب با ۲۱۲۱۹۴۷ و ۲۰۲۹۵۹۹ قطعه و کمترین متعلق به استان ایلام است.
اما در اجرای این قانون چه دستگاههایی باید همکاری کنند
در قانون سازمانهای کلیدی همکار در اجرای قانون جامع حدنگار مشخص شده اند.
برخی از این سازمانها عبارتند از:
سازمان نقشه برداری کشور و سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح به موجب ماده ۱۰ و تبصره آن
وزارت جهاد کشاورزی و سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری و ادارات کل منابع طبیعی و آبخیز داری در سطح استانها و نیز سازمان جهاد کشاورزی استانها در تبصره ذیل ماده ۳ و نیز ماده ۹ قانون جامع حد نگار
شهرداریها که در راستای اجرای طرحهای عمرانی خود در سطح شهر مستمرا با اراضی و املاکی سروکار دارند
وزارت راه و شهرسازی و ادارت کل راه و شهرسازی استانها جهت جانمائی در بانک کاداستر شرکت برق منطقهای استانها جهت جانمایی خطوط حریم برق فشار قوی
شرکتهای آب منطقهای استانها جهت تعیین حریم و بستر کلیه رودخانهها و انهار
ادارات کل اوقاف و امور خیریه استانها با تعیین نقشه utm اراضی و املاک و رقبات و موقوفات بلامعارض
سازمان محیط زیست در خصوص اراضی حفاظت شده، تالابها و.
