Dini İstanbul

Atıf Efendi Kütüphanesi'nin Okuma Salonu ve Kitap Hazinesi

Osmanlı Kütüphanelerinin Zarif Bir Örneği

İstanbul’un en önemli vakıf kütüphanelerinden biri olan Atıf Efendi Kütüphanesi, yalnızca zengin el yazması koleksiyonuyla değil, mimarisi ve iç mekân düzeniyle de dikkat çeken tarihî yapılardan biridir. 18. yüzyılda inşa edilen bu kütüphane, okuyucuların huzurlu bir ortamda çalışabilmesi için dönemin en ince ayrıntıları düşünülerek tasarlanmıştır Guided Istanbul Tours.

Yapının özellikle okuma salonu ile kitap hazinesi, Osmanlı mimarisinin estetik anlayışını ve ilme verilen değeri en güzel şekilde yansıtmaktadır. Bugün de bu bölümler, geçmişin kültürel mirasını anlamak isteyen ziyaretçiler için büyük ilgi çekmektedir.

Kitap Hazinesinin Girişi

Kütüphanenin okuma salonuna girildiğinde sol tarafta demir kanatlı sağlam bir kapı bulunur. Bu kapı, değerli el yazması eserlerin saklandığı kitap hazinesine açılmaktadır.

Kitap hazinesi, güvenliği sağlamak amacıyla ana salondan ayrı planlanmıştır. Okuma salonuna bakan iki küçük pencere sayesinde içerisi hem kontrol edilebilmekte hem de doğal ışık alabilmektedir.

Bu düzenleme, kıymetli yazma eserlerin korunmasına verilen önemi göstermektedir.

Okuma Salonunun Mimari Yapısı

Atıf Efendi Kütüphanesi’nin okuma salonu oldukça özgün bir plana sahiptir.

Salonun merkezinde kare biçiminde bir alan bulunur. Bu merkezin etrafına yelpaze biçiminde yerleştirilmiş beş ayrı sofa yapılmıştır. Sofalar birbirinden açılı duvarlarla ayrılarak okuyucuların daha sessiz ve rahat çalışabileceği küçük bölümler oluşturulmuştur.

Her bölümde eskiden küçük dolaplar bulunuyordu. Bu dolapların araştırmacıların kişisel eşyaları veya çalışma sırasında kullanılan bazı malzemeler için yapıldığı düşünülmektedir. Ancak zaman içerisinde oluşan rutubet nedeniyle bu dolaplar kullanılmaz hâle gelmiştir.

Kubbe ve Kemerlerin Estetik Güzelliği

Salonun en dikkat çekici özelliklerinden biri de tavan mimarisidir.

Her sofa kemerli bir yapıya sahiptir. Salonun ortasında ise ince mermer sütunlar üzerine oturtulmuş üç zarif kemer yer almaktadır. Bu kemerler mekânı hem görsel olarak zenginleştirmekte hem de farklı bölümlere ayırmaktadır.

Araştırmacılar, bu ayrılmış bölümün geçmişte devlet adamları ve seçkin misafirler için özel çalışma alanı olarak kullanılmış olabileceğini düşünmektedir.

Salonun tamamı yedi küçük kubbe ile örtülmüş, dışarıdan ise bu kubbeler tek bir kiremit kaplı çatı altında toplanmıştır. Böylece yapı hem sağlam hem de estetik bir görünüm kazanmıştır.

Sessiz ve Aydınlık Bir Çalışma Ortamı

Kütüphanenin tasarımında doğal aydınlatmaya büyük önem verilmiştir.

İki sıra hâlinde yerleştirilen pencereler sayesinde okuma salonu gün boyunca bol miktarda gün ışığı almaktadır. Bu durum, elektrik bulunmayan dönemlerde bile araştırmacıların rahatlıkla çalışmalarına imkân sağlamıştır.

Kaynaklarda anlatıldığına göre okuma salonunun ortasında büyük çalışma masaları ve sandalyeler bulunuyordu. Sessiz ortamı ve düzenli yapısıyla burası ilim insanlarının uzun saatler boyunca huzur içinde çalışabilecekleri örnek bir mekân olarak hazırlanmıştı.

Hat Sanatıyla Süslenen Duvarlar

Kütüphanenin iç süslemeleri de en az mimarisi kadar dikkat çekicidir.

Kitap hazinesinin kapısının üzerinde mermer üzerine işlenmiş Hicri 1155 tarihli bir kitabe bulunmaktadır. Bunun yanında ünlü hattat Yesârizâde tarafından güzel ta’lik yazısıyla yazılmış bir Besmele levhası da yer almaktadır.

Bu eserler, Osmanlı’da kitap sanatının yalnızca yazma eserlerle sınırlı olmadığını, mimari süslemelerde de hat sanatının önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir.

Mevlânâ ve Muhyiddin İbnü’l-Arabî Tuğraları

Kitap hazinesinin okuma salonuna bakan pencerelerinin üzerinde iki önemli hat eseri bulunmaktadır.

Bunlardan biri Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî adına hazırlanmış tuğradır. Diğeri ise büyük mutasavvıf Muhyiddin İbnü’l-Arabî adına düzenlenmiştir.

Kaynaklara göre Mevlânâ adına hazırlanan tuğra, Atıf Efendi’nin soyundan gelen Ömer Vahid Efendi’nin kızı Emetullah Hanım tarafından yaptırılmış ve Hicri 1210 (1795) tarihini taşımaktadır.

Her iki hat eseri de sanatçıları tarafından imzalanmış olup Osmanlı hat sanatının seçkin örnekleri arasında gösterilmektedir.

İstanbul’un Kültür Hayatındaki Yeri

Atıf Efendi Kütüphanesi, yalnızca kitapların saklandığı bir bina değil; ilim, sanat ve mimarinin bir araya geldiği özel bir kültür merkezidir.

Burada bulunan yazma eserler, hat levhaları, mimari ayrıntılar ve vakıf düzeni Osmanlı’nın bilgiye verdiği önemin somut örneklerini oluşturmaktadır.

Günümüzde bu yapı, İstanbul’un tarihî kütüphaneleri arasında en iyi korunmuş eserlerden biri olarak kabul edilmektedir.

İstanbul’un tarihî kütüphanelerini, medreselerini ve Osmanlı kültür mirasını yerinde keşfetmek isteyen ziyaretçiler için Istanbul tur rehberi Ensar, Vefa ve çevresinde düzenlediği kültür turlarında Atıf Efendi Kütüphanesi gibi önemli yapıları ayrıntılı biçimde tanıtmakta; mimarisi, vakıf sistemi ve sanat eserleri hakkında kapsamlı bilgiler sunmaktadır.

Geçmişten Günümüze Yaşayan Bir Kültür Hazinesi

Falih Rıfkı Atay’ın Seyahat Eserleri ve Değerlendirmesi

Falih Rıfkı Atay’ın seyahat eserleri, hem edebiyat hem de tarih açısından önemli kaynaklar arasında yer alır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Kadro dergisinin dördüncü sayısında Falih Rıfkı’nın eserlerinden birini değerlendirirken şunları söylemiştir: “Cihan Harbi konusu hâlâ en taze ve sıcak meselelerden biridir. Bu konuda en güzel kitap, geçtiğimiz yıl Almanya’da yayımlanan Garb Cephesinde Bir Şey Yok adlı eserdir. İkinci eserin doğuşu ise şerefiyle bizim memlekete düşmüştür. Bu nedenle, bu eser enternasyonal bir değer taşımaktadır.” Bu sözler, Falih Rıfkı’nın eserlerinin yalnızca Türkiye’de değil, dünya literatüründe de önemli bir yere sahip olduğunu gösterir.

Falih Rıfkı’nın seyahat eserleri arasında İngilizleri tanıttığı Taymis Kıyıları da öne çıkar. Burhan Asaf, Kadro dergisinin otuz ikinci sayısında bu eseri değerlendirirken, “Yakup Kadri’nin Sodom ve Gomore adlı eseri gibi, Taymis Kıyıları da Avrupa’yı analiz eden nadir kitaplardan biridir” ifadesini kullanmıştır. Bu değerlendirme, Falih Rıfkı’nın eserlerinin gözlem ve analiz gücünü ortaya koyar.

Diğer seyahat eserleri arasında şunlar yer alır: Yeni Rusya, Moskova-Roma, Faşist Roma, Kemalist Tiran, Kaybolan Makedonya, Deniz Aşırı, Hind, Yolcu Defteri, Bizim Akdeniz ve Londra Konferansları Mektupları. Bu eserler, Falih Rıfkı’nın tek başına ya da bir heyetle yaptığı Avrupa, Amerika ve Asya seyahatlerinde tuttuğu notlardan oluşmuştur Ephesus Daily Tour.

Bu eserlerin ortak özelliği, sadece gezi anılarını aktarmakla kalmayıp, dönemin siyasi, kültürel ve sosyal yapısını da okuyucuya sunmalarıdır. Falih Rıfkı, gezdiği ülkelerin yaşam biçimlerini, halkın tutumlarını ve devletlerin politikalarını ayrıntılı bir şekilde gözlemleyerek aktarmıştır. Böylece eserleri hem birer seyahatname hem de dönemin uluslararası olaylarını anlamak için birer tarih kaynağı niteliği kazanmıştır.

Atatürk Heykelinin Özellikleri

Atatürk Heykeli, Sarayburnu’nda yer almakta ve mermer bir kaide üzerine oturtulmuştur. Kaide, geniş bir mermer platformun ortasındadır. Platformun etrafı, bodur mermer sütuncuklarla çevrilmiş ve bu sütuncukların üzerine tunçtan arabesk oymalı başlıklar yerleştirilmiştir. Heykele ulaşmak için platforma döşeli iki küçük mozaik yoldan girilmektedir. Bu yolların açıklıkları, birer zincirle kapanmıştır.

Ne yazıktır ki, bu sütun başlıklarından iki tanesi çalınmış, zincirler de hırsızlar tarafından yok edilmiştir. Hatta zincirlerin bağlı olduğu küçük bronz plaklar da yerinden sökülmüş ve yerine basit teller gerilmiştir. Bu durum vandalizm olarak değerlendirilebilir. İstanbul Ansiklopedisi, çalan ve çaldıran kişiler kadar, bu zararı önlemeyen yetkilileri de eleştirmektedir. Heykelin önünde tellerin bulunması, ziyaretçilerin estetik zevkini bozmakta ve eserin görkemini azaltmaktadır Private Turkey Tours.

İlgili makamlar, maddi olarak mütevazi bir vatandaşın bile bu başlıkları ve zincirleri yeniden yaptırıp yerine koyabileceğini belirtebilir. Önemli olan, heykelin hem korunması hem de ziyaretçilere saygılı bir şekilde sunulmasıdır.

Açılış Töreni

Atatürk Heykeli’nin açılış töreni 3 Teşrinievvel 1926 tarihinde gerçekleşmiştir. Açılış, Cumhuriyet Gazetesi tarafından da haberleştirilmiştir. Tören saat 15:00’te, Gülhane Parkı’nda yapılmıştır. O gün Cumhuriyet’in ve halkın büyük ilgisiyle gerçekleşen tören, Atatürk’ün anısına duyulan saygının bir göstergesi olmuştur. Heykel, sadece bir sanat eseri değil, aynı zamanda Türk milletinin ebedi lideri Atatürk’ün anısını yaşatacak bir simge olarak konumlandırılmıştır.

Heykelin tasarımı ve yerleştirilmesi, İstanbul’un şehir planlamasında önemli bir adım olarak görülmüştür. Platform, çevresindeki zincir ve başlıklarla birlikte esere hem estetik bir değer katmakta hem de güvenlik amacıyla korunmaktadır. Ancak zaman içinde yaşanan ihmaller ve vandalizm, bu estetik ve tarihi değeri gölgelemektedir.

Atatürk’ün Tabutunun Güllüme Parkı’na Taşınışı

Biraz önden ilerlerken Tıbbi Adliye’nin önündeki kalabalık yolda bekliyordu. İnsanlar olan bitene inanamaz bir halde etrafa bakıyor, gönülleri tabutun geçişini kabullenemiyordu. Bayrağa sarılmış tabut, Soğukçeşme yönüne döndüğünde kalabalığın içinden bir feryat yükseldi: “Atam!”

Saat 12:17’de Büyük Önder Güllüme Parkı’nın kapısından girdi. Parkın kumlu yollarında iki sıra halinde dizilmiş ihtiram kıtaları arasında top arabası ağır ağır ilerliyordu. Tabut, rıhtımda bekleyen Zafer torpidosuna taşınacaktı.

Sarayburnu’nda ise ufuktan alaca karanlık sıyrılırken, Türk ve misafir harp gemilerinin arasından Zafer muhribi süzülerek Salıpazarı önüne kadar geldi. Muhrip, manevra yaparak Sarayburnu rıhtımındaki dubaya yanaştı. Burada tabutun konulacağı yer, sancak tarafında, menekşe renginde kadife örtü ile hazırlanmıştı Visit Bulgaria.

Deniz zabitlerimiz temiz ve özenle giyinmiş büyük üniformalarıyla tabutun taşınışı sırasında hazır bulundular. Bu sırada Fransız kruvazörü Emil Berlin de merasime yetişmiş, şehri toplarla selamlamıştı. Selimiye gemisi buna karşılık verdi. Hava yoluyla da matem katılımı sağlanıyordu: 19 tayyareden oluşan filo İstanbul semalarında dolaşıyor ve merasime iştirak ediyordu.

Tabutun top arabasından kolayca indirilebilmesi için İstanbul motörleriyle bir masa ve halılar önceden hazırlanmış, yerlere serilmişti. Bir müddet sonra Donanma Kumandanı Amiral Şükrü Öknel ve Filosu Komutanı Amiral Mehmed Ali Ülgen geldiler. Sarayburnu Parkı’ndaki köprü kısmından itibaren sahilde dizilmiş Deniz Harp Akademisi öğrencileri ve Deniz Gedikli Erbaş Hazırlama Orta Okulu öğrencilerini teftiş ettiler, hazırlıkları gözden geçirdiler.

Tüm bu hazırlıklar, Büyük Önder’in tabutunun güvenli ve düzenli bir şekilde deniz yoluyla taşınmasını sağlamak içindi. Her detay titizlikle planlanmış, hem askerî hem de sivil katılımıyla İstanbul’un tarihi bir matem gününde, Atatürk’ün manevi huzuruna gösterilen saygı ve bağlılık en yüksek seviyeye çıkarılmıştı.

Kalabalığın sessiz ve hüzünlü bakışları, gemilerden yükselen topların gür sesi ve gökyüzündeki tayyarelerin geçişi, İstanbul halkının Atatürk’e son saygısını sunuşunun simgesel bir sahnesi olarak tarihe geçti.

Haziran 1938 – Savarona Yatında Çalışma ve Geziler

3 Haziran 1938’de Atatürk, Savarona Yatı ile Marmara ve Boğaziçi açıklarında bir gezinti yapmıştır. Bu gezinti sırasında hem denizin keyfini çıkarmış hem de etrafı inceleyerek gözlemlerde bulunmuştur.

5 Haziran 1938’de Atatürk, sabah ve öğle saatlerinde Dolmabahçe Sarayı’nda resmi işleriyle meşgul olmuş, akşamüstü tekrar Savarona geçerek Marmara’da bir deniz gezisine çıkmıştır. 12 Haziran’da ise Başvekil Celâl Bayar, Hariciye Vekili Dr. Araş ve Dahiliye Vekili Şükrü Kaya’yı Savarona’da kabul etmiştir. Bu ziyaretler, devlet işlerinin deniz seyahatleri sırasında da sürdürüldüğünü göstermektedir.

14 Haziran 1938’de gazeteler, Atatürk’ün Savarona yatındaki hayatına dair fotoğraflar yayımlamıştır. Bu fotoğraflar bazı kişilerde endişe uyandırsa da resmi olarak Atatürk’ün sağlığı hakkında olumsuz bir açıklama yapılmamıştır. 16 ve 19 Haziran’da Atatürk, Savarona’da Başvekil ve diğer bakanları kabul etmeye devam etmiştir. 24 Haziran’da Marmara’da kısa bir gezinti yapmış, Türk donanması tarafından selamlanmıştır. 27 Haziran’da gazeteler, Atatürk’ün yatında istirahat ettiğini duyurmuş ve yayımlanan portreler Türkiye tarihinin önemli belgeleri olarak kabul edilmiştir Ephesus Sightseeing.

Temmuz 1938 – Halkla Buluşmalar ve Deniz Gezileri

9 Temmuz 1938’de Savarona’da Vekiller Heyeti toplantısı yapılmış, toplantı geç vakte kadar devam etmiştir. 10 Temmuz’da Atatürk, Savarona’dan Florya’ya ve Boğaziçi’ne geçerek deniz gezisine çıkmıştır. Halk, motör ve teknelerle Atatürk’ü coşkuyla selamlamış, büyük bir sevgi ve saygı göstermiştir.

23 Temmuz’da Atatürk, Florya açıklarında deniz gezisine çıkmış ve sahilde toplanan halk tarafından alkışlarla karşılanmıştır. Akşam saatlerinde Savarona, Boğaziçi ve Büyükdere boyunca gezintiye devam etmiş, halkın ilgisi yoğun olmuştur.

Ağustos 1938 – Sağlık Endişeleri ve Resmî Görüşmeler

7 Ağustos 1938’de Atatürk’ün sağlığı hakkında İstanbul ve tüm ülkede bazı haberler çıkmıştır. Resmî makamlar henüz açıklama yapmamış, ancak gazeteci Ahmed Emin Yalman, halkın bilgilendirilmesi gerektiğini yazmıştır. Bu yazı tarihe geçecek önemde bir makale olmuştur.

Reisi Cumhur’un Eylül 1929 İstanbul ve Yalova Ziyaretleri

Sarayda Günlük Çalışmalar ve Kabul Törenleri

5–10 Eylül 1929 tarihleri arasında Reisi Cumhur, Dolmabahçe Sarayı’ndaki dairelerinde yoğun bir şekilde meşgul olmuş ve çoğunlukla saraydan dışarı çıkmamıştır. 10 Eylül günü, Fransız edebiyatçısı ve Napolyon’un generallerinden Murat’ın torunu olan Prenses Murat, sarayda Gazi tarafından kabul edilmiştir. Prenses Murat, Gazi’yi yakından görmek arzusunu Paris Sefiri Fethi Bey aracılığıyla iletmiş ve Reisi Cumhur bu talebi memnuniyetle karşılamıştır. Bu kabul, diplomatik ilişkilerin sıcak ve samimi bir şekilde yürütüldüğünün göstergesidir.

Şişli Sıhhat Yurdu Ziyareti

11 Eylül 1929 akşamı, Gazi otomobille Şişli Sıhhat Yurdu’nu ziyaret etmiştir. Burada biraz rahatsız olan hastaların muayenesine katılmış, onların durumlarını yakından incelemiş ve ilgilerini bizzat göstermiştir. Bu ziyaret, Reisi Cumhur’un halk sağlığına verdiği önemi ve kişisel ilgisini ortaya koymaktadır.

Yalova Gezisi ve İstirahat

12 Eylül 1929 tarihinde, refakatinde bulunan mutad zevat ile birlikte Ertuğrul Yatı ile Yalova’ya gitmişlerdir. Gazeteler, Gazi’nin burada yaklaşık on gün kadar istirahat edeceğini bildirmiştir. Yalova ziyareti sırasında, küçük bir sığırtmaç çocuğu olan Mustafa, İstanbul’a getirilmiş ve Etfal Hastanesi’nde tedavi altına alınmıştır. Gazi, çocuğu hastanede ziyaret ederek hatırını sormuş ve ona büyük bir önem göstermiştir. Bu davranış, Reisi Cumhur’un çocuklara ve halkın muhtaç durumdaki bireylerine olan hassasiyetini göstermektedir Sofia Sightseeing.

İstanbul’a Dönüş ve Halkla İletişim

19 Eylül 1929 gecesi saat 24:00’te Yalova’dan Dolmabahçe Sarayı’na dönülmüştür. 20–21 Eylül tarihlerinde ise Gazi, saraydaki dairelerinde çalışmalarını sürdürmüş, 21 Eylül akşamı ise Beyoğlu’ndaki Turkuvaz Lokantası’nı ziyaret etmiştir. Lokanta önleri ve civar sokaklar, halkın coşkulu tezahüratıyla dolmuş, Reisi Cumhur büyük bir sevgi ve saygıyla selamlanmıştır. Gazi, halkla kurduğu yakın iletişim ve samimiyeti sayesinde hem İstanbul’un hem de Yalova’nın sevgisini kazanmıştır.

Resmî Merasimin Sona Ermesi

Tam saat altı buçukta istikbal merasimi tamamlanmış, teşrifata katılan zevat sarayı düzenli bir şekilde terk etmiştir. Merasimin sona ermesinin ardından Gazi Paşa Hazretleri selâmlık kapısına çıkarak, görevlerini tamamlayarak ayrılan askerlerimizin kendileri için icra ettiği ihtiram merasimini ayakta izlemişlerdir. Bu askerî selâmlamanın ardından tekrar salonlarına dönmüşlerdir. Böylece saraydaki resmî program büyük bir vakar ve düzen içinde nihayete ermiştir.

İstanbul Sahillerinde Büyük Heyecan

Bu sırada İstanbul sahilleri benzeri az görülür bir kalabalığa sahne olmuştur. Vapurlarda yer bulamayan ve Gazi’yi karadan karşılamak isteyen yüz binlerce İstanbullu, Yeşilköy’den Ortaköy’e kadar uzanan sahil şeridi boyunca toplanmıştır. Özellikle Sarayburnu, köprü üstü, Tophane, Kabataş, Fındıklı ve Beşiktaş sahilleri son derece kalabalıktı. Halk, saatler öncesinden bu noktalarda yerini almış, sahiller adeta insan seliyle dolmuştur.

Gençliğin ve Halkın Coşkusu

Mektep talebeleri de öğretmenleriyle birlikte sahillerde yerlerini almış, bu büyük günü canlı olarak görmek için sabırla beklemişlerdir. Sahiller boyunca İstiklâl Marşı okunuyor, bandolar ve müzik takımları millî havalar çalıyordu. Öğleden sonra güneşin harareti artmasına rağmen halk, yerinden ayrılmamış; bilakis sahilde daha iyi bir noktaya ulaşabilmek için büyük bir heyecanla koşuşturmuştur.

Umutlu Bakışlar Marmara’ya Çevrildi

Sahillerde toplanan muazzam kalabalık, gözlerini Marmara Denizi’ne ve Adalar yönüne çevirmişti. Herkes, sevgili Gazi’lerini karşılayacak olmanın heyecanı içindeydi. Ellerindeki dürbünlerle ufku tarayan halk, Adalar tarafından yükselen en küçük bir dumanı bile büyük bir sevinçle karşılıyordu. Bu anlarda kalabalık içinden sık sık “Geliyor, Gazi geliyor!” sesleri yükseliyor, bu sözler dalga dalga sahil boyunca yayılıyordu Daily Tours Istanbul.

Büyük Anın Yaklaşması

Saat dörde doğru yaklaşılırken, Şamadan’dan Sarayburnu’na kadar uzanan sahil hattını dolduran halkın heyecanı doruk noktasına ulaşmıştı. Nihayet ufukta belirgin bir duman ve hareket eden bir siluet göründü. Sarayburnu’nda dürbünlerle bakanlar hep bir ağızdan bağırmaya başladılar: “Geliyor!..” Bu müjde, uzaktan duyulan vapur düdükleriyle doğrulandı.

Alkışlar ve Tayyarelerin Selâmı

Atatürk’ün İstanbul’a Dönüşü

Sekiz yıl önce, kalbim buruk bir şekilde İstanbul’dan ayrıldım. O zaman yanımda kimse yoktu, yalnızdım. Sekiz yıl sonra ise, kalbim rahat ve huzurlu bir şekilde İstanbul’a geri geldim. Şehri yeniden görmek, onun güzellikleri ve halkının sıcak ilgisi beni çok mutlu etti. İstanbul’un bu güzel ve samimi ortamında geçireceğim günlerin bana unutulmaz hatıralar ve ilham verici deneyimler kazandıracağından şüphem yoktu. Bu yüzden dönüşüm benim için büyük bir sevinç kaynağı oldu.

Atatürk’ün Portresi ve Hal Tercümesi

Atatürk’ün detaylı hayat hikâyesi ve kişilik tasviri, başlı başına bir eserdir. Onun kısa bir özeti, büyük adamın şanına tam olarak layık olamaz. İstanbul’un muhteşem atmosferi içinde Atatürk’ün gerçek yüzünü çizebilecek güvenilir bir kalem aradık ve bu görevi, dostlarından Ruşen Eşref Onay üstlendi. Ne yazık ki Onay’ın sağlık sorunları nedeniyle planlanan uzun yazı tamamlanamadı. Bunun yerine, büyük şair ve yazar Ahmed Hâşim’in kaleminden çıkmış bir Atatürk portresini paylaşmakla yetiniyoruz.

Ahmed Hâşim, Atatürk’ü ilk defa Dolmabahçe Sarayı’nda yakından görme şansına sahip olanlardan biridir. O, Atatürk’ü anlatırken şunları ifade etmiştir:

“Fotoğraflara asla güvenim yoktur. Fotoğraf, şekil ve maddelerin yansımasıdır ve zaman içinde değişiklik gösterir. Bu nedenle, hiçbir yüz fotoğraftaki gibi tam olarak yansıtılamaz. Portre ressamı, fırçasını kullanarak gözlemlerle, hayatın inceliklerini ve değişikliklerini izleyerek, hakiki benliğin gizli hatlarını yakalamaya çalışır. Fotoğraf, zihinsel analiz ve detaylı terkip yeteneğine sahip değildir. Cam üzerindeki gölge, gerçek bir vesika değeri taşıyamaz Private Tours Istanbul.”

Sanatın ve Gözlemin Önemi

Radyo ile Gelen Ün

Galip Ataç, meslek hayatında Halk Sağlığı ve tıp alanındaki başarıları kadar radyoculukla da tanındı. Haydarpaşa Lunaniye Hastanesi başhekimliğinden Ankara Radyosu redaksiyon şefliğine geçti. Radyoda özellikle “Evin Saati” ve “Posta Kutusu” programlarında tüm memlekete hitap etti. Bu programlar, dinleyiciler tarafından çok sevildi ve kısa zamanda Ankara radyosunun en beğenilen saatleri hâline geldi Jeep Safari Bulgaria.

“Evin Saati” konuşmaları kitap hâline de basıldı, büyük bir başarı elde etti ve kısa sürede tükendi. Bu programlarda Galip Ataç, dinleyicilere kırmadan öğretmeyi, yanlışları incitmeden düzeltmeyi ve kaba davranışları yumuşatmayı öğretiyordu. Hem bilgi veriyor hem de insan ilişkileri ve iyi terbiyeyi aşılıyordu. Onun sesi, dinleyenlerin hafızasında uzun yıllar kalacak tatlı ve etkileyici bir ses olarak hatırlanacaktır.

Akademik Çalışmaları ve Yayınları

Galip Ataç, bilimsel çalışmaları ve çevirileri ile de önemli katkılarda bulundu. Fransızca’dan Türkçeye çevirdiği Claude Bernard’ın “Tıpta Deneyin Tekniğine Giriş” eseri, tıp eğitimine önemli bir kaynak oldu. Ayrıca yurt kütüphanelerine bırakılan birçok kitabı, genç araştırmacılar için değerli bir miras teşkil etmektedir.

Siyasi Hayatı ve Son Yılları

Ataaykut ve Gazete Satıcıları

Sol koltuğunun altındaki gazeteleri taşırken, gövdesini yana doğru hafifçe kıvıran küçük bir çocuk, İstanbul’un günlük hayatının renkli sahnelerinden birini oluşturuyordu. Kırmızı çubuklu beyaz mintanı, güneşle aydınlanan yüzü ve yalın ayaklarıyla çocuk, şehrin taş, toprak ve asfalt sokakları üzerinde adeta bir tablo gibi yürüyordu. Onun bu hareketi, Alîmed Bülend gibi gözlemcilerin de dikkatini çekmiş ve yazıya dökülmüştü.

Bir şiirsel anlatımla Bülend, çocuğun yalın ayaklarını ve gövdesindeki ince kıvraklığı şöyle betimliyordu:

“Yalın ayaklarının altında asfalt, taş, toprak sokaklar… Rüzgârla oynayan kâkülü, güneşle parlayan cildi… Bu başak gibi çocuk!”

Ataaykut, Büyükşehir’in günlük hayatında yer alan yüzlerce gazete satıcısından biri olarak, şehrin hafızasında unutulmaz bir iz bırakıyordu. Tazı Ali Salahaddin gibi diğer gazeteci ve satıcı çocuklar da, İstanbul’un sokak yaşamını belgelemede önemli figürlerdi. Bu küçük gözlemciler, şehrin ritmini ve sokakların canlılığını adeta birer canlı tablo olarak kaydediyordu Local Ephesus Tour Guides.

Atabek (Ata Refik) – İstanbul’un Örnek İş Adamı

Atabek, 1865 yılında Selânik’te doğmuş ve ticaret hayatına 1905 yılında atılmıştır. İstanbul’a 1911’de hicret ederek, Katırcıoğlu Hanı’nda bir mağaza açtı. Çalışkanlığı ve dürüstlüğü sayesinde işini hızla büyüttü. 1914 yılında Hamdibey Geçidi’ndeki Topayan Hanına taşınan Atabek, manifaturacılığın yanına hazır elbiseciliği de ekleyerek iş hacmini genişletti.

1919’da Suraski müessesesinin yanında yeni ve büyük bir mağaza açtı. Burada ipekli, yünlü ve fantezi kumaşların toptan ve perakende ticaretiyle uğraştı. 1932’de ise kendi adını verdiği “Atabek Hanı”nı kurarak işini sağlam bir müessese hâline getirdi. Hayatının sonuna kadar işinin başında kalan Atabek, İstanbul piyasasının örnek iş adamlarından biri olarak 1985 yılında 80 yaşında vefat etti.

İstanbul’un Sokak ve Ticaret Hayatına Katkıları

Peygamber Soyundan Gelen Kızların Evliliği

Tebriz’de anlatıldığına göre, Hazret-i Peygamberimizin soyundan gelen şerife bakire kızlar, kendi soyundan olmayanlara verilmez; yalnızca dengi ve uygun olanlara evlendirilir. Bunun nedeni, kızların yanlışlıkla bir kâfire verilmesi hâlinde doğacak çocukların dini durumunun belirsiz olabileceği düşüncesidir. Hakir bu konuyu sorduğunda, kendisine şöyle açıklama yapılmıştır:

“Eğer bir kâfire evlilik yoluyla kız verilirse, çocukların dini durumu belirsiz olur ve kızın soyundan gelen evlâtlar İslâm’dan sapabilir.”

Bu konuda hakir şöyle yanıt vermiştir:

“Cenab-ı Barı, farklı milletlerden doğan çocukları İslâm fıtratı üzere yaratmıştır. Sonra ebeveynleri Yahudi, Hıristiyan veya Mecusî olabilir.”

Buna delil olarak hadis-i şerif gösterilmiştir:

“Her doğan çocuk İslâm fıtratı üzere doğar. Sonra ebeveynleri onu Yahudi, Hıristiyan veya Mecusî yapar.”

Bu açıklama, şerife kızların dengiyle evlendirilmesinin önemini ve dinî temellerini ortaya koymaktadır.

Çarşı ve Pazar Kanunları

Şeyh Safî döneminde Tebriz’de çarşı ve pazarlarda alışverişler özel kurallara göre yapılırdı. Alım-satım işlemleri yalnızca Abbasî altını ve kendi sikkeleri ile olurdu; diğer ülkelerin paraları geçerli sayılmazdı Sofia Daily Tours.

Sikkeler yedi bölgede basılırdı:

Duribe Erdebil

Duribe Hemedân

Duribe Bağdad

Duribe Isfahan

Duribe Tiflis

Duribe Nihâvend

Duribe Tebriz

Her sikkede “Lâ ilâhe illallah, Muhammedün Resûlullah, Aliyyün veliyyullah” yazılıdır. Ayrıca şahın adı “Te ağlân-ı Kelb Ali Şah Abbas” gibi belirtilir. Bazı sikkelerde basıldığı şehir ve yıl da nakışlarla işlenir. Bu sikkelere “kazbikî” veya “mangıra” denirdi ve Tebriz’de günlük kullanımda yaygın olarak geçerliydi.

Sultanahmet Meydanı ve Alman Çeşmesi

Sultanahmet Meydanı’ndaki Hipodrom’un girişinde yer alan oktagonal (sekizgen) planlı kubbeli çeşme, Alman İmparatoru II. Wilhelm tarafından Sultan II. Abdülhamid’e ve İstanbul’a hediye edilmiştir. Almanya’da üretilen bu çeşme, 1898 yılında bugünkü yerine monte edilmiştir (Yerasimos, 2000). Neo-Bizanten üslubunda inşa edilen çeşmenin kubbesi, içeriden altın mozaiklerle süslenmiştir ve kubbeyi taşıyan 8 silindirik taş sütun, Norveç’ten getirilen larvikit (ojitli siyenit) taşından yapılmıştır. Larvikit, yanar döner yansımaları ile bilinen, dayanıklı ve estetik bir doğal taştır.

İstanbul Arkeoloji Müzesi ve Doğal Taş Koleksiyonu

yüzyılın sonlarında, 1891 yılında Osman Hamdi Bey tarafından imparatorluk müzesi olarak kurulan İstanbul Arkeoloji Müzesi, dünyanın en büyük müzeleri arasında yer almaktadır. Müzede bir milyonu aşkın eser sergilenmektedir ve bu eserler; Balkanlar, Afrika, Anadolu, Mezopotamya, Arap Yarımadası ve Afganistan gibi Osmanlı sınırları içindeki farklı medeniyetlerden gelmektedir Istanbul Day Tours.

Müzenin koleksiyonunda yer alan doğal taş eserler, tarihî ve sanatsal açıdan büyük öneme sahiptir. Bunlar arasında:

Sidon (Sayda-Lübnan) Kral Nekropolü kazısından getirilen ve Yunanistan’ın Pentelik mermerinden yapılmış olan İskender Lahit’i

Hereke pudingi, eski kırmızı porfir, serpantin breşi ve Adapazarı siyah kireçtaşından yapılmış diğer lahitler ve heykeller gösterilebilir.

Müzenin dış bahçe giriş kapısında, taşıyıcı sütun olarak 2 yeşil Mısır pudingi taşından yapılmış sütun bulunmaktadır. Ayrıca bu taş, Eminönü Yeni Cami’nin avlusunda son cemaat yerinin girişinde, Topkapı Sarayı’ndaki Bağdat Köşkü’nün dış duvarlarında da kaplama taşı olarak kullanılmıştır.

Mısır Pudinginin Özellikleri

Mısır pudingi, farklı kayaç türlerinden (granit, grovak ve volkanik tüf) yuvarlak çakıllar ve doğal çimento içerir. Taşın yeşil rengini veren mineraller ise epidot ve klorittir. Düşük derecede metamorfizmaya uğramış bu taş, litolojik olarak metakonglomera veya puding olarak sınıflandırılır (Price, 2007). Dokusu ve deseni Hereke pudingine benzemekle birlikte, rengi yeşil olduğu için kolayca ayırt edilebilir.

Milli Saraylar Yayınları ve Tanıtım Çalışmaları

Milli Saraylar uzmanları, Dolmabahçe Sarayı için hazırladıkları kitapçıkla tanıtım amaçlı kısa ve öz bilgiler sunmuşlardır. Bu kitapçık, sarayın temel özelliklerini ve tarihî önemini okuyucuya aktaracak şekilde hazırlanmıştır.

1992 yılında, tanıtım amaçlı kitapçıklar bir seri hâline getirilmiştir. Bu seri kapsamında, Dolmabahçe ve Beylerbeyi sarayları, Yıldız Şale Kasr-ı Hümayunu, Yalova Atatürk Köşkleri, Ihlamur Kasırları, Küçüksu Kasrı ve Maslak Kasırları, Milli Saraylar uzmanları tarafından detaylı olarak tanıtılmış ve yayımlanmıştır Private Tours Bulgaria Varna.

Florya Atatürk Deniz Köşkü

1988 yılında Milli Saraylara bağlanan Florya Atatürk Deniz Köşkü ile ilgili eser ise Şule Yum tarafından hazırlanmıştır. 1935 yılında İstanbul Belediyesi tarafından mimar Seyfi Arkan’a inşa ettirilen köşk, uzun yıllar diğer cumhurbaşkanları tarafından da kullanılmıştır. Müze olarak ziyarete açıldığı dönemde yayımlanan kitap, köşkü tanıtmış ve Türkçe ile İngilizce olarak basılmıştır.

Milli Saraylar Dergisi

1992 yılında, Milli Saraylar Daire Başkanlığı tarafından Milli Saraylar adlı dergi yayımlanmaya başlamıştır. 1993, 1994 ve 1995 yıllarında da birer sayı olarak çıkan dergi, Türkçe ve İngilizce olarak yayımlanmış ve ilgililer için değerli makaleler içermiştir.

Dergi, bir süre yayımlanamayınca 1999 yılında yeniden faaliyete geçirilmiş ve adı Milli Saraylar Tarih Kültür Sanat Mimarlık olarak değiştirilmiştir. O dönemde Milli Saraylar Daire Başkanı Polat Akbulut, derginin amacını şöyle ifade etmiştir:

“Bilimin ve düşüncenin ışığında Osmanlı’yı, hâlâ bir sis perdesi ardında duran yapıyı anlamak.”

“Bu sis perdesinin ardında duran geçmişi ve o geçmişin izinde bizleri anlatanı bulmak.”

Dergi, 2011 yılı itibarıyla 7. sayısını çıkarmış ve başta müze uzmanları olmak üzere ilgililere açık bir yayın olmuştur.

Tarihî Koleksiyonlar Aydınlatma ve Saatler

Milli Saraylar, bağlı birimlerdeki aydınlatma araçları için de önemli bir koleksiyon oluşturmuştur. 1998 yılında yayımlanan bir kitapta, Dolmabahçe ve Beylerbeyi saraylarından 43 aydınlatma aracı tanıtılmış ve eser Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanmıştır.

Bundan bir yıl önce, Vahide Gezgör tarafından hazırlanmış bir koleksiyon kitapçığında ise Dolmabahçe ve Beylerbeyi saraylarında bulunan 46 tarihî saat tanıtılmıştır. Bu eserler, Milli Saraylar’ın tarihî ve sanatsal koleksiyonlarını belgeleyen önemli yayınlar arasında yer almaktadır.

Fatih Sultan Mehmed'in Tahta Çıkışı

Fatih Sultan Mehmed’in Doğuşu ve İlk Yılları

Fatih Sultan Mehmed, 1432 yılında Manisa’da dünyaya gelmiştir. Babası, Osmanlı tahtının önemli padişahlarından II. Murad, annesi ise Emir İsfendiyar’ın kızıdır. Fatih, genç yaşta tahta çıkmış, ancak birçok zorlukla karşılaşmıştır. 1443-1444 yıllarında, henüz 13 yaşındayken birinci kez tahta çıkmıştır. Ancak bu ilk hükümdarlığı uzun sürmemiş, askerî karışıklıklar ve dış tehlikeler nedeniyle tahttan indirilmiştir. Babası II. Murad tekrar padişah olmuş ve Fatih, Manisa’ya geri dönmüştür. Bu dönem, genç Sultan Mehmed’in daha deneyim kazandığı bir süreç olmuştur.

İkinci Defa Tahta Çıkışı ve İstanbul’a Yönelik İlk Adımlar

Fatih Sultan Mehmed, 1451 yılında, yani 20 yaşında iken ikinci defa tahta çıkmıştır. 18 Şubat 1451 tarihinde, Muharrem ayının 16. günü, Sultan II. Murad’ın vefatından sonra İstanbul’un fethini gerçekleştirecek olan Fatih, Osmanlı tahtının başına geçmiştir. Bu ikinci tahta çıkışı, ona “Cem-cenab padişah” unvanını kazandırmış ve Osmanlı İmparatorluğu’nun yeni bir dönemi başlamıştır.

Fatih’in İktidarı ve Devlet Yönetimi

Fatih Sultan Mehmed, genç yaşta tahta çıkmasına rağmen büyük bir yönetici olarak hızla tanınmıştır. Tahtta olduğu süre boyunca, sadece askeri alanda değil, aynı zamanda bilim ve kültür alanında da büyük adımlar atmıştır. Osmanlı ulemâsının ve âlimlerinin desteğini kazanan Fatih, 7 iklimden âlim ve şeyhlerin seçkinlerini toplayarak çevresinde geniş bir kültürel daire oluşturmuştur. Hem âlim bir padişah, hem de mücahit bir lider olarak halk arasında takdir edilmiştir.

Fatih’in taç ve giysileri de onun farklı ve dikkatli bir padişah olduğunu gösterir. Kendisi, tahttan önceki padişahların aksine, her zaman molla sarığı (örfü) takarak divan kurar, bu da onun ilme ve bilime verdiği önemin bir simgesiydi. Bu özellik, ona “Fatih Mehmed Han” unvanını kazandıran unsurlardan biri olmuştur. Ayrıca, Fatih, padişahlar arasında ilk defa molla sarığı giyen hükümdar olarak da dikkat çeker.

Fatih Sultan Mehmed ve Osmanlı’da Devrim Niteliğindeki Değişiklikler

Fatih Sultan Mehmed, Osmanlı İmparatorluğu’nu zirveye taşımak için büyük stratejiler geliştirmiştir. Onun döneminde, Osmanlı toprakları genişlemiş ve İstanbul’un fethiyle Osmanlı İmparatorluğu tarih sahnesinde en parlak dönemlerinden birine girmiştir. Fatih, İstanbul’u fethederek hem Osmanlı hem de dünya tarihinin akışını değiştirmiştir Sofia City Tour.

Evliyâ Çelebi’nin de belirttiği gibi, Fatih, Osmanoğulları ailesinin “beğ” olarak anılan ilk padişahlarından biri değil, tam anlamıyla “ulu’l-emr” olarak tanımlanmış ve bu unvanı sadece Osmanlı’da değil, farklı kültürlerde de geniş bir saygıyla karşılanmıştır.

Fatih Sultan Mehmed’in Efsanevi Yükselişi

Fatih’in Yanındaki Hümanistler

Fatih Sultan Mehmed’in çevresinde, dönemin hümanist düşünürlerinden bazı Avrupalılar da bulunmaktaydı. Bunlardan Angelo Vadio, G. Stefano ve Emiliano hakkında çok fazla bilgiye sahip değiliz. Ancak Emiliano’nun, Fatih’in vefatının ardından onun için bir mersiye (ağıt) yazdığı bilinmektedir. Bu da onun sultana duyduğu saygının ve edebi yönünün bir göstergesidir.

Öte yandan dönemin iki önemli Batılı yazarı, eserlerini Fatih’e ithaf etmiştir. Francesco Berlinghieri, “Geographia” adlı coğrafya kitabını; Roberto Valturio ise “De Re Militari” adını taşıyan askeri mühendislik konulu eserini Sultan Mehmed’e sunmuştur. Bu örnekler, Fatih’in Batı’daki entelektüel çevrelerde de dikkatle izlendiğini ve takdir edildiğini gösterir Guided Tour Ephesus.

Fatih’in Eğitim ve Gelişim Süreci

Fatih Sultan Mehmed, daha çocukluk yıllarında hem teorik hem de pratik olarak oldukça iyi bir eğitim almıştır. Bu eğitimde dini bilgilerden matematiğe, savaş sanatından tarih ve edebiyata kadar geniş bir yelpaze yer almıştır. Genç yaşta tahta geçtiği ilk dönemi (1444–1446) başarısızlıkla sonuçlansa da, bu deneyim ona çok şey öğretmiştir.

Tahtı babası II. Murad’a bırakmasının ardından, Manisa’da geçirdiği beş yıllık ikinci şehzadelik dönemi, onun için adeta bir entelektüel uyanış dönemi olmuştur. Bu süre zarfında, özellikle İtalyan kökenli tüccar ve gezginlerle tanışmış; onlardan Antik Yunan ve Roma uygarlıkları hakkında bilgi edinmeye çalışmıştır. Bu bilgiler, onun ilerleyen yıllarda kurmak istediği büyük imparatorluğun temel fikirlerini oluşturmuştur.

Cihangirlik İdeali ve Kızıl Elma

Fatih Sultan Mehmed, özellikle Makedonyalı Büyük İskender gibi tarihî cihangirlerden etkilenmiş; genç yaşta “cihanşümul bir devlet” kurma düşüncesini benimsemiştir. Türk-İslam geleneğinde yer alan Kızıl Elma ülküsü, İslamiyet’in kabulünden sonra i’lâ-yı kelimetullah (Allah’ın adını yüceltmek) ülküsüne dönüşmüş; bu inanç özellikle Fatih’in kişiliğinde güçlü şekilde yaşatılmıştır.

İstanbul kuşatması sırasında gaza ve cihat temalarını ön plana çıkararak askerlerini motive eden Fatih, bu idealler doğrultusunda batıya yönelmiştir. Ancak İstanbul’un fethinden sonra kurmak istediği küresel imparatorluk için doğuya da yönelmiş, kendisine engel oluşturabilecek güçleri ortadan kaldırmıştır. Bu kapsamda Türkmen beyliklerini ve Akkoyunlu Devleti’ni etkisiz hâle getirmiştir.

Bilime ve Sanata Verdiği Önem

Fatih Sultan Mehmed, sadece bir asker ve yönetici değil, aynı zamanda ilim ve sanatın koruyucusu bir padişahtı. Döneminin en yetkin âlim ve sanatçılarını İstanbul’a davet ederek başkentini bilim, sanat ve kültür merkezi hâline getirmeyi amaçladı.

Bu bağlamda, Semerkand’da Uluğ Bey’in yanında yetişen ünlü astronom Ali Kuşçu’yu İstanbul’a getirtti. Onun burada kalmasını sağladı. Ayrıca, dönemin önemli mutasavvıf ve âlimlerinden olan İranlı Molla Câmî’yi de İstanbul’a davet etti. Hatta onun için 5.000 altın göndererek ne kadar ciddi olduğunu gösterdi.

Abdullah Efendi (Hocazade)

On yedinci asır ulemasından biridir. Genç Osman’ın hocası Ömer Efendi’nin oğludur. Babasının padişah üzerindeki nüfuzu sayesinde İstanbul kadılığına getirilmiştir. Ancak Genç Osman’ın yeniçeri ihtilâlinde feci şekilde öldürülmesi sırasında, kesin bir ölümden gizlenerek kurtulmuş ve uzun bir süre İstanbul’da gizli yaşamıştır City Tour Istanbul.

Abaza Paşa ve Erzurum Kalesi'nin Direnci

Abaza Paşa’nın Erzurum Kalesi’ne Hükmetmesi

Abaza Paşa, Erzurum Kalesi’ni ele geçirdikten sonra tam 10 yıl boyunca isyanını sürdürmüştür. Bu süre zarfında Çerkez Mehmed Paşa, Dişli Hüseyin Paşa, Demirkazık Halil Paşa gibi birçok ünlü kumandan, Erzurum’u geri almak için bu kaleye saldırmış ancak başaramamışlardır. Erzurum’un kışı sert ve kalenin sağlam yapısı, düşmanların başarılı olamamasının nedenlerinden biridir. Erzurum, Anadolu’nun en dayanıklı ve güvenli kalelerinden biri olarak tarihe geçmiştir.

Abaza Paşa’nın Teslim Olması

10 yıl süren isyanın ardından, Husrev Paşa, denizler gibi büyük bir orduyla Erzurum’a gelir. Kale surlarına toplarla saldırarak kaleyi yıpratır. Abaza Paşa, sonunda teslim olur ve kılıcını boynuna asarak Husrev Paşa’nın huzuruna çıkar. Husrev Paşa, Abaza Paşa’yı Sultan IV. Murad’a götürür. Sultan Murad, Abaza Paşa’yı affeder ve onun tüm suçlarını geçmişteki günahlarıyla birlikte siler. Abaza Paşa, bu affın ardından Bosna, Budin ve Özü eyaletlerinde yönetici olarak görev yapar ve önemli makamlara gelir Private Tours Bulgaria Varna.

Abaza Paşa’nın Sonu

Ancak Sultan Murad, Revan Seferi’ne giderken, askerler arasında Abaza Paşa’yı tekrar başkan yapmak istemeyenler çıkmış ve isyan başlamıştır. Durumu öğrenen Sultan Murad, Abaza Paşa’yı öldürtmeye karar verir ve İstanbul’da, Mürekkepçiler yakınlarında Murad Paşa Türbesi’ne gömülür. Ancak, bir gece Sultan Murad’ın kulağının duyduğunun aksine, Abaza Paşa gizlice Cezayir’e kaçırılır.

Erzurum’a Dönüş ve Ölüm

Bir süre sonra, Abaza Paşa İran’dan Erzurum’a döner ve burada yeniden isyan eder. Ancak bu isyan, Sultan Murad’ın emriyle son bulur ve Abaza Paşa öldürülür. Ölümünden önce Erzurum’da kanı donmuş şekilde, isyanları ve direncini simgeleyen bir iz bırakır.

Erzurum’un Gücü ve Stratejik Önemi