Iago Varela Martínez

O pasado mes de setembro fomos até Río de Janeiro nunha viaxe con moito de sentimental. Aló naceu a miña nai mentres os meus avós buscaban a vida como tantas e tantas familias galegas nos anos máis negros da emigración, e aló viviu durante os seus primeiros dez anos de vida, cando decidiron voltar a Galiza.

Río é unha cidade espectacular, "maravilhosa" e chea de contrastes, para min a mellor de todas as que levo visto. Ten unha parte cunha imaxe moi explotada froito desa postal turística que Brasil vende ao mundo e que todas temos na cabeza, mais tamén hai outro Río que é preciso explorar para formar o puzzle da cidade e entender a súa ideosincrasia. Parte dese "outro Río" son as favelas.

Todas temos en mente unha imaxe determinada das favelas, pero a realidade non é tan sinxela. Por poñer algo de contexto, cómpre indicar que as favelas son asentamentos contruídos nas ladeiras dos diferentes "morros" que rodean Río. Cada barrio acomodado ten ao seu lado a súa favela, que foron (e van) medrando conforme persoas incapaces de pagar os altos prezos da vivenda noutros sitios foron construíndo as súas casas como puideron, combinando madeira, tixolo e "uralita", nunha imaxe caótica e colorida. Estes labirínticos espazos serviron tamén para que, a partir da década dos setenta, diferentes bandas de narcos fosen tomando o control e aumentase a violencia e unha imaxe de marxinalidade que, aínda seguindo hoxe presente, tenta mudar aos poucos grazas ás diferentes "pacificacións" e ao florecemento de iniciativas sociais e culturais que están a transformar a vida nas favelas. Con todo, e malia eses esforzos, de cando en vez segue habendo tiroteos que empañan o soño dun futuro mellor para Río de Janeiro a curto prazo.

Coñecer de preto unha favela era unha das cousas que tiñamos na nosa listaxe de cousas a facer no Río, non co morbo das "visitas" que ofrecen algunhas axencias locais consistentes en subir turistas nunha furgoneta por unha estrada próxima sacando fotos como se se tratase dun safari. Nós o que queriamos era coñecer os diferentes proxectos sociais e culturais que se están a desenvolver e ver que podíamos aportar nós e que podíamos aprender para os nosos diferentes ámbitos de traballo. Por iso descartamos os tours, e logo de investigar un pouco, decidimos que a mellor opción era visitar a Favela de Santa Marta, unha das pacificadas e nas que máis proxectos sociais e culturais se están a desenvolver, así como tamén unha das máis "seguras" en canto ao grao de receptividade de visitas alleas á comunidade.

A planificación comezou unhas semanas antes de coller o avión para alá. Para iso falamos con Bruno, amigo da familia (e, por certo, tamén guía local), quen se comprometeu a tentar organizar unha visita a Santa Marta. A escasos días de partir chegounos a noticia da aparición dun fusil pendurado da icónica figura de Michael Jackson (logo falaremos disto), a modo de declaración de guerra, o que nos levou a poñer en "stand by" a visita á mesma até que, finalmente, o último día da nosa estadía en Río puidemos achegarnos, acompañados por Bruno e tamén por Salete, habitante da comunidade de Santa Marta.

Chegamos a pé á Praça Corumba, situada na parte baixa do Morro de Dona Marta, ás portas da favela. Aló quedáramos con Salete, que tras as presentacións deunos instrucións do que deberíamos e non deberíamos facer, a modo de consellos para termos unha visita segura. Isto que implica? Pois o máis obvio e lóxico, respetar, mais tamén ter unha actitude segura de nós mesmas: "se encontrarmos alguém com uma arma na mão, não nos assustamos, como se isso fosse normal para nós". Con ela iniciamos o camiño cara o interior favela, a través dunha rúa chea de postos nos que se vendían todo tipo de cousas, a modo de feira improvisada (froita, verdura, cacharrada varia... ), até que chegamos á "Estação 1" do Plano Inclinado de Santa Marta; trátase dun servizo gratuíto a medio camiño entre un funicular e un ascensor que, a través de cinco estacións e un cambio de vehículo no medio, nos permite chegar até a cima do morro. Conforme fomos subindo puidemos ir apreciando a magnitude da comunidade de Santa Marta, diferenciada claramente en tres zonas, e obtendo unha espectacular perspectiva de Río de Janeiro, desde o Cristo Redentor ao Pão de Açúcar.

Na parte alta de Santa Marta atópase a Pracinha do Pico, e desde aló subimos unhas escaleiras que nos levaron cara o edificio da UPP, a Unidade da Policía Pacificadora, encargada de manter a "tranquilidade". Na parede deste edificio situada do lado da favela contábanse ducias de impactos de bala, conservados baixo un colorido mural símbolo do cambio que está a experimentar a comunidade. Volvemos sobre os nosos pasos cara a pracinha e paramos ao lado dun campo de fútbol falar cuns nenos que se nos achegaron co interese de saber de onde éramos e convidarnos a xogar con eles ao balón; eles formaban parte dunha escola de fútbol, outro dos proxectos que se están a desenvolver para manter aos pequenos afastados dos problemas que viven no seu entorno.

Aí comezamos o noso descenso, a través de empinadas rúas estreitas, rampas e escaleiras construídas en formigón entre paredes de tixolo e murais de cor. Sobre as nosas cabezas cruzábanse, dunha maneira caótica, centos de cables de luz e rede que levan electricidade e WiFi gratuíto a toda a comunidade, froito doutro proxecto para mellorar as condicións de vida da comunidade. Durante a baixada fomos atopando con todo tipo de xente nos seus quefaceres diarios (persoas que ían traballar, xente que volvía coa compra...); algúns deles paráronos para falar e contarnos sobre a vida aló, cantos eran na familia (un neno falounos dos seus catorce irmáns, todos convivindo na mesma casa) ou ofrecernos algún tipo de artesanía.

Seguimos o camiño marcado por Salete até que chegamos a outra "pracinha", coñecida pola súa estatua homenaxe a Michael Jackson. Michael gravou aló en 1996 varias escenas do videoclip 'They don't care about us', e a comunidade de Santa Marta quedou moi agradecida co artista, adicándolle o espazo no que entoaba parte da letra. "Eu apareço no vídeo do Michael", díxonos unha señora que quixo que entráramos no seu local para ver o clip e amosarnos a escena exacta na que saía ela.

A historia de Michael en Santa Marta tamén ten a súa parte de controversia, pois o famoso narco Marcinho VP foi quen se encargou persoalmente da seguridade do ídolo pop durante a gravación, que durou apenas unha hora (se vos interesa o tema, tedes máis info nesta ligazón). E se falamos de controversia, tamén temos que facelo da súa estatua, que nos últimos anos sufriu diversos actos vandálicos e serviu de punto de "presión" nas loitas entre bandas.

Desde a varanda da pracinha adicada a Michael tíñase unha boa perspectiva do tamaño da favela e os seus tellados, moitos deles convertidos en terrazas nas que se organizan churrascadas cando vai bo tempo, e nas que os nenos xogaban con cometas construídas con bolsas de plástico. Desde ese punto continuamos o noso descenso polas estreitas rúas da favela. "Tudo bem?" "Tudo bem". Esa era a clave que nos indicaba que por ese camiño baixabamos seguras, e así fomos camiñando até chegarmos á Praça Cantão, outro dos puntos emblemáticos de Santa Marta grazas ao proxecto "Favela Painting", ideado polos artistas Hass and Hahn.

Na praza concentrábase bastante xente e, segundo puxemos un pé nela, produciuse un silencio (que logo entenderíamos) que nos fixo sentir un pouco incómodas, polo que non paramos moito tempo aló. Seguindo rúa abaixo chegamos até a Escola de Samba; a samba é, xunto co fútbol, outra das actividades que axudan a construír unha sociedade afastada da violencia e abrir un futuro mellor para as habitantes da favela. Rematada a visita á escola, que por cuestión de minutos non puidemos ver en pleno ensaio, chegamos ao que fora o noso punto de partida, moi próximos á Estação 1, onde nos despedimos de Salete. Xa nós sós percorrimos os últimos metros de rúa que nos levaron fóra da comunidade de Santa Marta, de volta á Praça Corumba.

Así concluíu unha das experiencias máis enriquecedoras de toda a nosa viaxe e quizais da vida: a visita á favela de Santa Marta resultou imprecindíbel para poder coñecer de preto algúns dos proxectos que aló se están a desenvolver e a vida no outro Río de Janeiro, o de milleiros de persoas que viven nas diferentes comunidades dos morros que rodean a cidade. O único que botamos en falta foi non dispór de máis tempo para compartir con algunhas persoas coas que puidemos falar, pero iso vai ter que quedar para a próxima.

--

Semanas atrás comezou a operar no noso país FreedomPop, tras o seu éxito nos Estados Unidos (de onde é orixinaria) e o Reino Unido. Trátase da primeira compañía que ofrece un servizo de telefonía móbil básico 100% gratuíto, que inclúe 100 minutos de chamadas, 200 MB de datos (aínda que proximamente serán duplicados a 400), 300 SMS, uso de WhatsApp ilimitado e roaming sen pagar céntimo. A compañía tamén dispón de outras tarifas de pago moi competitivas, con chamadas e SMS ilimitados e 2 GB por 8,99 €/mes ou 5 GB por 15,99 €/mes, mais que en breve tamén serán duplicados a 4 e 10 GB, respectivamente, sen que aumente o seu prezo.

O modelo de negocio que emprega esta compañía é o chamado “modelo fremium”, moi popular no mundo da Internet. Este modelo está baseado na idea de ter un gran volume de clientes / usuarios, dos cales a meirande parte empregarán o servizo básico gratuíto, contribuíndo así a aumentar a popularidade do mesmo, mentres que aqueles que queiran acceder aos servizos avanzados deberán apostar por algún dos plans de pago.

No caso de FreedomPop, o negocio principal está naquelas usuarias que optan por escoller algunha das tarifas de pago da compañía, mais tamén en ter unhas estratexia comercial de cobrar ás clientas do servizo básico gratuíto por funcionalidades que, malia ser opcionais, poden ser esenciais para unha parte da clientela, como o buzón de voz (0,99 €/mes) ou a posibilidade de acumular os datos non consumidos mes a mes (1,99 €/mes). Deste modo, a empresa vai favorecendo que as usuarias vexan con mellores ollos os plans de pago, nos que xa van incluídas de serie algunhas destas cuestións.

En canto a cobertura, FreedomPop é o primeiro OMV en empregar dúas redes, maioritariamente a de Orange, aínda que tamén dispón dun acordo con Movistar para dar servizo aló onde non chega a rede de Orange, polo que teremos un bo servizo na práctica totalidade do territorio. Polo de agora a máxima velocidade de conexión é o 3G, aínda que desde a compañía aseguran estar negociando a incorporación do 4G para que as usuarias poidan empregar as maiores velocidades de conexión dispoñíbeis en cada lugar.

Nos últimos días varios medios levaron ás súas páxinas titulares como “Zetta, a primeira marca extremeña de móbiles” ou “Zetta, nace un novo rival para o iPhone”. Esta marca, descoñecida para a inmensa maioría da xente, ten ademais como logo unha landra cunha dentada, e unha historia detrás demasiado bonita para ser certa: un mozo extremeño en paro e un inmigrante chinés coñécense nunha tenda de telefonía e apenas seis meses despois teñen no mercado unha liña de móbiles, accesorios e outros gadgets para competir coas grandes marcas, así como varias tendas físicas.

O aspecto principal que facía inverosímil a historia é o tempo transcorrido. Malia todo o que se ten avanzado, os tempos de fabricación dun teléfono móbil adoitan superar bastante os seis meses, sobre todo se se fan desde cero, xa que hai varios procesos que se deben cumprir: deseño, selección das compoñentes, testeo e fabricación de prototipos, produción en masa, ensamblaxe, empaquetado e distribución, cada un cos seus tempos. Por iso semellaba difícil de crer que Zetta, unha compañía recén creada e sen apenas persoal, puidese ter creado xa non un, senón varios modelos de teléfono e unha gama de accesorios para eles en tan pouco tempo.

Afortunadamente, o engano da compañía pouco durou, pois a comunidade internauta conseguiu destapar que o que estaba a vender Zetta en realidade eran dispositivos da marca chinesa Xiaomi, cambiándolle o logotipo na carcasa e nas caixas de packaging. A ocultación do logo de Xiaomi no interior dos trebellos, no espazo reservado para a batería, fixérono dunha forma aínda máis rudimentaria, tapándoo cunha simple pegatina.

Os teléfonos “robustecidos” non son algo novidoso, aínda que para moitas será a primeira vez que escoiten o termo. Trátase dunha adaptación do inglés “ruggedize”, que fai referencia aos aparellos que posúen unhas cualidades orientadas a ter unha grande durabilidade. Levando isto ao mundo dos teléfonos, estaríamos a falar de dispositivos que contan cunha protección especial contra agresións de todo tipo, como caídas, sólidos (pó, area), líquidos e mesmo altas temperaturas.

Os fabricantes clásicos da telefonía, como Motorola e Nokia, foron mantendo ao longo da súa historia algún que outro modelo deste tipo en catálogo, aínda que sen darlle moita publicidade ao estar pensados para as usuarias dun entorno profesional, persoas con empregos nos que os terminais tiñan serios riscos de caída, polo que na meirande parte dos casos a maior protección era un acabado en goma que facía rebotar o trebello ao tocar o chan.

Coa chegada dos smartphones produciuse unha revolución que fixo que os nosos teléfonos deixasen de ser simples aparellos que serven para facer e recibir chamadas a abrirnos a porta a todo tipo de ferramentas que nos facilitan a comunicación, organización e mesmo o traballo. Á vez, estes dispositivos resultan máis delicados cós teléfonos de antano, especialmente pola fraxilidade das pantallas, o que fixo medrar o interese polos teléfonos robustecidos.

A protección dos dispositivos pode acadar varios graos, e hoxe en día cada vez é máis habitual atoparnos con modelos que son resistentes a pequenos somerxementos en auga e pó. Porén, para casos máis extremos temos que acudir a marcas que se especializaron en teléfonos altamente robustecidos, como CAT, empresa coñecida pola maquinaria industrial.

No catálogo de CAT temos smartphones robustecidos que se adaptan a diferentes necesidades, tendo modelos de gama media baixa e outros que, polas súas especificacións, situaríanse nunha gama media - alta. Un dos últimos modelos, o CAT S60, destaca pola presenza dunha cámara térmica que permite coñecer a temperatura dos obxectos que capta, ou recoñecer a presenza dunha persoa na escuridade, o que fai que poida ser de gran axuda, por exemplo, para equipas de rescate.

*En Mallando no Android temos unha análise completa do CAT S60

Nas últimas semanas as rúas do país enchéronse de “entrenadores” que, teléfono en man, camiñan pola rúa, recollendo obxectos en “Poképaradas”, organizando loitas polo control de “ximnasios” e cazando Pokémons cun obxectivo claro: facerse con todos. É a febre de Pokémon Go, o xogo de realidade aumentada que está a causar furor entre persoas de todos os rangos de idades.

A popularidade que acadou o xogo en tan só dúas semanas débese, en grande medida, a un factor sentimental, o de moitas xogadoras que senten nostalxia ao poder volver xogar cos Pokémon. Porén, ao mesmo tempo, tamén ten como factor determinante a aposta pola realidade aumentada, unha tecnoloxía cada vez máis presente nos videoxogos, e que após títulos previos coma Ingress (tamén coa empresa Niantic por medio) demostrou con Pokémon GO ter acadado a madurez suficiente como para poder transformar as nosas rúas nun taboleiro de xogo de enormes dimensións.

Á estes factores únese a simplicidade: Pokémon Go non precisa grandes coñecementos técnicos (tampouco do Universo Pokémon) para poder comezar a xogar e desfrutalo, xa que coas indicacións do tutorial oficial calquera usuaria pode saír a rúa e avanzar na caza para completar a listaxe no “Pokédex”. Iso si, as novas funcionalidades que aparecen a medida que o xogo avanza presentan xa unha maior dificultade.

Durante estes últimos anos conseguiuse chegar a un consenso no uso de estandares nos aparellos de telefonía, e nomeadamente nos cargadores e auriculares, o que nos permitiu compartir os accesorios entre os nosos diferentes trebellos. Porén, este debate volve poñerse agora riba da mesa ante a chegada dos primeiros dispositivos que prescinden do conector de audio jack 3.5 mm, o máis extendido entre os auriculares con cable.

Aos poucos, e sen case darnos de conta, as usuarias fomos desprazando os reprodutores musicais mp3 polos nosos smartphones, uns aparellos nos que somos moito máis exixentes en termos de deseño. Segundo sinalan varios estudos, buscamos maioritariamente teléfonos que teñan pantalla grande e sexan, ao tempo, lixeiros e delgados para non resultar unha molestia no peto do pantalón ou no noso bolso.

Estas exixencias de deseño supoñen todo un reto para os fabricantes, xa que os obriga a ter que replantexarse a ubicación das distintas compoñentes internas que conforman os dispositivos. Certamente a presenza dun jack supón un gran consumo de espazo físico interno ademais dunha limitación clara no deseño, especialmente en termos de grosor.

Ante isto, a industria tecnolóxica estase a plantexar dúas alternativas. A primeira é recuperar o uso do conector de carga para enchufar tamén os auriculares, unha opción que se empregaba antes da popularización do jack 3.5, aínda que daquela con sistemas propietarios. De elexir esta opción é máis ca probábel que o novo USB Tipo C, unha vez completada a súa expansión, sexa a elección maioritaria.

A segunda alternativa é apostar polo uso do estándar sen fíos Bluetooth, unha opción que resulta moito máis eficiente ao aproveitar unha característica universal xa dispoñíbel no 100% dos dispositivos actuais e, ademais, prescindir dos cables. Lonxe dos altos consumos enerxéticos de antano, as últimas versións de Bluetooth non supoñen un gasto enerxético de relevancia nos nosos dispositivos, baza que conta ao seu favor.

En decembro de 2014 naceu en Compostela a firma Neukos Robotics, unha empresa dedicada ao desenvolvemento de produtos e prestacións de enxeñaría e I+D con fins robóticos. A compañía, agora establecida no viveiro de empresas da Cámara de Comercio de Santiago, vén de dar a coñecer o seu primeiro proxecto de envergadura. Trátase de Eiro, un robot con fins educativos que busca financiamento a través dunha campaña no portal de micromecenado colaborativo Goteo, co fin de que poida ser unha realidade comercial en pouco tempo.

O obxectivo principal de Eiro é axudar ás usuarias a introducirse no mundo da programación. Así Eiro, que ten unhas dimensións finais de 140 x 150 x 93 milímetros e un peso de 880 gramos, non virá montado na caixa, senón en pezas para que as usuarias poidan construílo por si mesmas. Nesta liña, o kit de venda incluirá as diferentes partes impresas cunha impresora 3D (e indicacións por se hai quen quere deseñar outras pezas compatíbeis para personalizar o seu robot), así como todas as compoñentes electrónicas, entre as que destacan unha unidade compatíbel con Arduino, unha placa de expansión, sensor ultrasónico, vibrador, sete servos, un LED RGB, un módulo Bluetooth e un conector de cable para o computador. Tamén dispón de aplicación propia para Android que permite programar os movementos que queremos que faga o robot desde o noso teléfono móbil.

O deseño de Eiro está inspirado no traxe tradicional galego tanto nas cores, cunha vestimenta que combina o vermello e o negro, como nas diferentes partes, incluíndo a faixa á altura da cintura. Esta non é a única referencia ao noso país, posto que nalgúns dos bailes que se lle poden programar recoñécense os movementos típicos da muiñeira.

O 15 de xuño de 2017 chegará a ansiada fin do roaming en Europa, unha cuestión que levamos tratando moitos anos e que permitirá, ao fin, poder viaxar polos diferentes estados membros do Espazo Económico Europeo sen ter que pagar sobrecustos por falar por teléfono ou navegar. Porén, e mentres agardamos a que chegue esa data, desde esta semana podemos desfrutar dunha importante rebaixa nos sobrecustos da itinerancia, achegándonos á converxencia que teremos o ano que vén.

 Até o de agora aplicábase unha política de prezo fixado no roaming: establecíanse unhas tarifas de 23 cént/min para as chamadas realizadas, 6 cént/min para as recibidas, 6 céntimos por SMS enviada e 24 céntimos por MB de datos consumido. Porén, desde o primeiro de maio establécese un modelo de sobrecustos, é dicir, cóbrase unha cantidade extra por servizo á tarifa que teñamos contratada no noso país de orixe. Estes sobrecustos son de 6 cént/min en chamadas realizadas, 6 céntimos por MB gastado e 2,42 céntimos por SMS enviada. Recibir chamadas custaranos unicamente 1,7 cént/min.

 Malia esta nova rebaixa, que se suma ás que se foron producindo nos últimos dous anos, é evidente que o gran momento vivirémolo en xuño de 2017, cando se eliminen totalmente eses sobrecustos. Porén, xa se fala de que non vai haber unha política de “barra libre”: desde a Comisión Europea están a estudar algún tipo de limitación como medida de uso razoábel. A finalidade destas limitacións é evitar que a xente aproveite a ocasión para contratar tarifas de outros países que puidesen ser máis vantaxosas, polo que é máis que probábel que haxa un volume máximo de consumo ou limitación temporal. Está previsto que estas medidas sexan dadas a coñecer antes do 15 de decembro.

Móbil? Carteira? Chaves? Somos moitas as que antes de saír da casa revisamos os petos para comprobar se levamos connosco eses tres artigos básicos, mais este xesto podería ter os días contados: máis cedo ca tarde bastará con levar unicamente o teléfono. Isto será posíbel grazas á combinación da tecnoloxía de comunicación a curta distancia NFC e os lectores de pegadas dixitais, cada vez máis habituais nos smartphones de todas as gamas. O NFC permite establecer comunicación entre o noso teléfono e outros dispositivos (un TPV para pagos, unha pechadura que queremos abrir…), mentres que o lector de pegadas dixitais encargarase de identificarnos para autorizar as operacións (pago, apertura da porta…), resultando un sistema moito máis seguro ca os códigos PIN, o mecanismo máis habitual cando facemos pagos con tarxeta.

Na actualidade non hai moitas empresas que ofrezan estes servizos de pago co móbil no noso país; das poucas que o fan, o BBVA e Vodafone son as máis destacadas. Mentres que o servizo que ofrece o BBVA é exclusivo para as clientas dos seus produtos bancarios, a operadora británica permítelle ás súas usuarias ter virtualizadas todas as súas tarxetas bancarias, con independencia da entidade emisora, na aplicación Vodafone Wallet, unha carteira virtual coa que poder pagar co móbil nos terminais compatíbeis dos comercios.

Porén, a práctica exclusividade da que gozan arestora estes dous servizos comezará a desaparecer en breve, pois ao longo deste 2016 está previsto que cheguen ao noso país fortes competidores, como Google con Android Pay (que virá preinstalado en todos os teléfonos Android) e as alternativas de diferentes fabricantes. Entre estas, destacan Apple Pay e Samsung Pay, este último cun importante acordo de implantación con Abanca, que sen dúbida será de especial relevancia para a súa potenciación entre a poboación galega.

O 22 de xaneiro de 1984, durante o descanso da Super Bowl, as televisións norteamericanas pasaron o que sería o spot máis impactante da historia de Apple. Inspirado na novela ‘1984’ de George Orwell, o anuncio amosa un futuro gris, no que homes de aspecto uniforme e pensamento único fican pasmados ante unha pantalla desde a que lles fala a voz do ‘Gran Irmán’ (unha representación de IBM). Ao tempo, unha heroína de zapatillas e shorts vermellos corre cara a pantalla, lanzando contra ela un martelo que a fai explotar, mentres unha voz anuncia o lanzamento do primeiro Mac.

Buscada ou non, a posta en escena escollida por Samsung para dar a coñecer os seus novos smartphones, os Galaxy S7 / S7 Edge, durante o Mobile World Congress celebrado en Barcelona a finais de febreiro deixou unha imaxe semellante: ao tempo que unhas 5000 persoas descubrían a través duns lentes de realidade virtual os novos trebellos nunha presentación sen precedentes, o fundador de Facebook, Mark Zuckerberg, pasaba ao seu carón no papel da heroína de shorts vermellos, sen que estes se decatasen sequera da súa presenza.

A realidade virtual chega con forza neste 2016, con moitas propostas sobre a mesa para somerxirnos nun mundo paralelo ao que vivimos. Desde que Google nos descubriu hai algo máis dun ano que un anaco de cartón e algo de maña chegan para que calquera poida construír un destes lentes na súa casa, o interese pola realidade virtual medrou exponencialmente, até o punto de que practicamente todos os fabricantes de teléfonos dispoñen xa ou están traballando nas súas alternativas.

O sector dos videoxogos e do entretemento será o grande beneficiado do auxe da realidade virtual, permitindo ás usuarias poñerse na pel da personaxe a interpretar e vivir unha experiencia multimedia en 360 graos, mais tamén seremos partícipes da revolución no mundo da decoración, onde poderemos previsualizar como quedará a nosa casa cuns ou outros mobles sen ter que andar cun metro ou montando estantes, así como ter videochamadas en tres dimensións cos nosos seres queridos.

Cada vez que teño idea de escribir algo para a rede, a modo de reflexión persoal, éntrame a dúbida de onde publicalo. Durante todos os anos que levo partillando artigos na Internet probei practicamente de todo, desde os espazos de MSN (si, aqueles con música), até o Tumblr, onde manteño esta bitácora a modo de blog, non tan actualizada como quixera.

Polo camiño pasaron, entre outros, Blogger e Wordpress. O primeiro serviume para botar a andar diferentes proxectos, mais Wordpress é unha plataforma infinitamente máis potente para proxectos completos, aínda que ao meu ver non tan áxil cando só queres unha páxina en branco na que escribir, sen máis florituras.

É o que quero nestes momentos: unha libreta coas páxinas en branco. Por iso levo unha tempada pensando como reorientar e reorganizar os artigos que teño en liña.

Téntame a idea de pasarme a Medium, darlle unha oportunidade e ver que tal. A súa incuestionábel sinxeleza é un dos aspectos máis positivos que lle vexo, mais disgústame a idea de non ter ferramentas (ou, cando menos, non telas atopado cunha busca rápida), que me permitan importar todo o feito en plataformas anteriores.

No 2006 apareceron os primeiros operadores móbiles virtuais (OMV), unha alternativa ás tres compañías con rede propia (hoxe catro, con Yoigo), que mes a mes foron aumentando a carteira de clientes e liderando as táboas de portabilidades con cifras positivas. Porén, dez anos máis tarde, as OMV están a sufrir a presión das grandes compañías sobre elas. O proceso de concentración do mercado está a facer que a súa cota de usuarios conxunta estea por baixo do 10%, o que os condea á súa paulatina desaparición. Corremos o risco de volver á situación de partida, no que tres grandes compañías reparten toda a torta, e os síntomas xa son máis que evidentes.

Os OMV viviron a súa particular burbulla até o ano 2012. A relativa facilidade de pór en funcionamento un virtual animou a moitas empresas de diferentes sectores (cadeas de supermercados, axencias de viaxes, emisoras de radio…) a lanzar os seus operadores, orientándoos a un nicho concreto de clientes. Hoxe a maioría deles pecharon, confluíndo noutros, ao non acadar os seus obxectivos de implantación, resistindo só uns poucos dos que teñen os prezos máis competitivos ou os que combinan todos os servizos de telecomunicacións (fixas e móbiles) nunha única factura.

Unha lectura minuciosa do complicado entramado de operadores virtuais fai que nos deamos conta de que o camiño cara a consolidación do sector nuns poucos xogadores avanza a paso de xigante. O síntoma máis evidente é que varios destes OMV xa pertencen a grandes operadores (Simyo e Jazztel a Orange, Lowi e Ono a Vodafone, .Tuenti a Movistar), mais a situación no resto de operadoras apunta no mesmo sentido: R foi comprada por parte de Euskaltel, que seguramente tamén acabará por mercar Telecable e/ou Yoigo. Porén, estas fusións só serían pasos previos para acabar sendo absorvidas en conxunto por Vodafone ou Orange, principais candidatos a facerse co resultado desas fusións previas.

Pouco escribín neste blog durante o 2015. E non, non vai ser propósito de ano novo teclear máis a miúdo. Os pensamentos flúen cando flúen, e temos ducias de maneiras de os canalizar.

2015 foi un ano intenso. Intensísimo. Iniciámolo cun “-De hoxe nun ano! -Malo será!” a catro e rematarémolo a tres. Unha luz que foi deixando de alumear até apagarse por completo. Unha labazada da realidade que, porén, ensinoume a mellor lección de todo o ano: a importancia de escoitar, de apertar, de bicar e de acariciar como se fose a última vez.

Tamén me vin envolto en ilusionantes proxectos colectivos, como o que pensamos e artellamos para mudar Cabanas de raíz. E aí estamos, pasiño a pasiño, facendo do noso concello un lugar máis xusto, igualitario, democrático e centrado nas persoas. Como ten que ser.

Viaxei o que puiden, visitando lugares máxicos que tiña pendentes desde había tempo, mais sen perder a perspectiva da riqueza que temos ao noso carón. E fixen moitos quilómetros no coche, algúns deles non exentos de polémica.

Mais, sobre todo, do 2015 quédome coas conversas. En todos os seus formatos: coas xornada de cañas (e o descubrimento da cervexa artesá), coas sobremesas, cos cafés... e cos intercambios de tweets. De todas elas aprendín moito, e quero que sexan tamén o centro do ano que vén.

Este artigo foi publicado orixinalmente no Nº133 do Sermos Galiza.

Durante os últimos anos xurdiron diversos proxectos tecnolóxicos cun punto en común: o uso de mochilas. Malia que as fins destes proxectos son do máis diverso, case todos coinciden en dous aspectos: servir para mellorar ou salvar a vida das persoas e dar resposta rápida e eficaz ante situacións de emerxencia ou catástrofes.

Neste senso, unha das iniciativas máis ambiciosas é a Mini Rede Instantánea desenvolvida pola Fundación Vodafone en colaboración con Huawei e Telecoms Sans Frontières. Trátase dunha mochila compacta de 11 kg de peso que inclúe todo o necesario para establecer unha rede móbil que pode ser despregada en apenas dez minutos, polo que resulta de vital importancia en situacións de emerxencia. Esta mochila está provista dunha batería que lle proporciona catro horas de autonomía, aínda que o sistema pode alimentarse a través do chisqueiro dun vehículo ou cun xerador externo. Ten capacidade para proporcionar 5 chamadas simultáneas nun radio de 100 metros, e permite o envío de sms a milleiros de persoas, o cal resulta de gran utilidade para informar á poboación tras unha catástrofe. Deixando de lado as situacións de emerxencia, Vodafone tamén está a empregar estas mochilas de xeito itinerante en países en vía de desenvolvemento, achegando ás aldeas un servizo de transferencia de cartos de xeito seguro.

Outro exemplo é a mochila medicalizada desenvolvida poolo Instituto Tecnológico de Aragón co SALUD (servizo aragonés de saúde), e que foi creada pensando nas necesidades de salvamento nos Pirineos. A mochila está equipada cun sistema de monitorización de múltiples  parámetros (electrocardiograma de 12 derivacións, tensión arterial, saturación de oxíxeno en sangue….), que son transmitidos de forma inarámica desde os dispositivos médicos a unha tablet que centraliza os datos e os envía a outra aplicación análoga nun hospital ou centro referencial, permitindo a asistencia en remoto. A aplicación compleméntase cun sistema de chat e envío de fotografías, o que permite achegar máis información para un tratamento máis preciso. Os puntos fortes desta mochila medicalizada son a precisión e fiabilidade que ofrece o uso de dispositivos médicos profesionais, así como a portabilidade (pesa uns 8 kg), o que permite extender o seu uso a lugares de montaña ou entorno hostiles, xa que se empregan materiais robustos.

Na nosa terra, a TVG tamén está a incorporar mochilas tecnolóxicas ao seu día a día. Concretamente, desde hai un par de anos a televisión pública dispón de “mochilas 3G”, un modelo que se incorpora a unha cámara de televisión tradicional, permitindo facer retransmisións en directo a través da rede móbil grazas ás 8 tarxetas SIM con capacidade 3G das que está provista. Estas mochilas axilizan o proceso dos directos, xa que evitan ter que despregar centros de transmisión e ademais permiten acceder a lugares aos que antes era inviábel que chegase unha unidade móbil.

Tamén na rede podemos atopar diversos proxectos de micromecenado que teñen ás mochilas tecnolóxicas como protagonistas. Un deles é ‘Soular’, unha iniciativa que ten como obxectivo arpoveitar os longos traxectos que percorren a diario as nenas de Kenia para ir á escola coas súas mochilas ao lombo. Provendo estas de placas solares, poderían cargarse para aportar até 8 horas de luz LED nas casas polas noites, iluminando os fogares e evitando o uso do queroseno, un combustíbel caro e perigoso.

Este artigo foi publicado orixinalmente no Nº131 do Sermos Galiza.

Poden as ideas mudar o mundo? Con esta premisa na cabeza, Richard Saul Wurman e Harry Marks crearon en 1984 a conferencia TED, que desde 1990 adquiriu carácter anual. TED, acrónimo de ‘Technology, Entertainment, Design’ (Tecnoloxía, Entretemento e Deseño) é hoxe unha organización sen ánimo de lucro que axuda a difundir ideas, sendo as conferencias TED o seu evento máis visíbel. Nelas, as pensadoras e emprendedoras dispoñen de 18 minutos estritos para expor un relatorio sobre calquer tema, coa premisa de que contribúan dalgún xeito a mellorar o mundo. Estas intervencións son logo difundidas de xeito gratuíto a través de diversas plataformas en liña, como TED.com, YouTube e iTunes.

De xeito paralelo, os TEDx son programas de eventos locais, independentes de TED pero que unicamente poden ser organizados por quen consiga unha licenza (gratuíta) que os autorice. Ao tratarse de eventos que non teñen ánimo de lucro, as conferenciantes que participen non poden cobrar e renuncian a calquera dereito de copyright. Porén, a organización pode establecer un prezo por entrada ou buscar patrocinios coa única finalidade de cubrir os custes. Hoxe en día, TEDx xa recolle máis de 30.000 presentacións levadas a cabo en máis dun cento de países.

No noso país vense celebrando o evento local TEDxGalicia desde 2010. A edición do 2014, que foi retrasada por razóns organizativas, tivo lugar a semana pasada na localidade de Carballo, onde se deron cita 12 poñentes de diversa procedencia. O TEDxGalicia foi orquestrado por Marcos Pérez, máximo responsábel da cita, e polo actor Vicente de Souza, encargado de poñer a nota humorística ao evento con dous monólogos, sobre o cerebro e a fe matemática.

As xornadas tiveron catro grandes eixos temáticos (non cronolóxicos). O primeiro deles constituírono as palestras sobre as posibilidades da internet. Os  irmáns Enrique e Marcos Saavedra, que foron os encargados de inaugurar a xornada, falaron sobre o “movemento maker”, un movemento que se basea na concepción do coñecemento como "Saber + Comunicar", e propón empregar as posibilidades de difusión da Rede para liberar o noso coñecemento e que outras poidan empregalo nos seus proxectos. Pola súa parte, Iván Gómez explicou como emprega robots integradores (que almacenan datos, coma a porcentaxe de paro) e robots semánticos (que interpretan publicacións online, coma os xornais) para conseguir analisar datos en diferentes ámbitos mediante o cruce da información obtida por cada un. Pola súa banda, as posibilidades da internet para conseguir a difusión de grandes eventos centraron a palestra de Iñaki Quenerapu, que explicou como o seu frikismo e a ‘tribo’ formada arredor de Star Wars levárono a organizar o desfile das tropas imperiais en Santiago.

Un segundo bloque temático foi o dos exemplos de desenvolvemento persoal e profesional, con historias de superación e oportunidades, coma a de Milagros Cotelo, unha carballesa que conseguiu superar as barreiras da discapacidade e impulsou diversos proxectos artísticos. Pola súa parte, Ana Corredoira, mostra da nova xeración de mozas gandeiras, contou a súa experiencia e retos á fronte de ‘A Cernada - Lácteos Ecolóxicos’, explicando como con ganas e esforzo é posíbel transformar a tradición nun negocio rendíbel. Finalmente, Blanca Olmé deu un punto de vista máis reflexivo falando de transformación persoal e obxectivos vitais, que ela baseou en tres “filtros”: autenticidade, humildade e profesionalidade.

Un terceiro bloque foi o constituído por experiencias de solidariedade. Así, María Castro presentou a súa iniciativa ‘Juntos Podemos’, que colabora con albergues e entidades sociais de Santiago de Compostela axudando ás que máis o necesiten. Mentres que Lucía Santiago explicou o proxecto ‘Onde hai música’, unha iniciativa que traballa para levar a música clásica a lugares pouco habituais, achegándose así a un público que fuxe dos formalismos que caracterizan os auditorios e pazos de concertos. Non foi a única nota musical da xornada, pois tamén houbo unha actuación do chelista Juanjo Díez.

Por último, o cuarto grande bloque temático centrouse no mundo da empresa e a sociedade en xeral. A cabalo co anterior bloque, Pedro Giménez falou da responsabilidade social cooperativa, un novo modelo de negocio aplicado por moitas empresas que se basea na simbiose coas entidades sen ánimo de lucro, aproveitando o coñecemento  que as ONGs teñen de realidades concretas para mellorar a situación. Jorge Cebreiros reivindicou o papel das empresas na economía do país, mentres que Fernando Sánchez reflexionou sobre o risco da polarización da sociedade, exemplificándoo cun país imaxinario chamado Extremistán e pondo de manifesto como camiñaremos cara ese mundo se non miramos de mudar as cousas.

Pasou xa bastante tempo desde que analicei a Surface Pro de Microsoft, que desde o primeiro momento me pareceu unha das mellores fusións tablet - netbook do mercado. Durante este último mes estiven a trastear cunha evolución deste trebello, a Suface Pro 3, que desde logo resultou ser un máis que digno compañeiro de viaxe.

Especificacións e deseño

A Suface Pro 3 medrou até as 12 polgadas, cunha resolución 2160 x 1440 píxeles e formato 3:2. Existen diferentes versións atendendo a diferentes combinacións de procesador (i3. i5, i7), memoria RAM incluída (4 / 8 GB) e memoria interna (64, 128, 256 ou 512 GB). No meu caso concreto, estiven probando o modelo i5 con 4 GB de RAM e 128 GB de memoria interna.

Incorpora dúas cámaras de 5 megapíxeles cada unha, sen flash, aínda que tampouco é algo que se bote en falta, xa que ao pensar no dispositivo como un portátil máis ca como unha tablet non pensamos en sacar fotos, senón nas videoconferencias.

En canto a conectores, atopamos un porto USB 3.0 e un MiniDisplay Port no marxe dereito do dispositivo, jack de audio 3.5 no lateral esquerdo e conector da funda na parte inferior.

O deseño apenas muda sobre os modelos anteriores en canto á estética, pero si en aspectos como o grosor, que se reduce até os 9,1 mm ou no tamaño, que medra para acoller máis polgadas. Todo ilo sen que o peso pase dos 800 gramos, unha cifra máis que acaída. As rendixas de ventilación agóchanse en dúas rexillas situadas nas partes laterais superiores, moi ben disimuladas. Ademais, a evolución destes aparellos é máis que evidente, resultando moi silenciosos.

Segue mantendo unha bisagra na parte traseira do dispositivo, cuxa función é mantelo en pé. Permite un gran abano de ángulos de apertura, chegando aos 150 grados, co que podemos adaptar en todo momento ao uso ou situación na que nos atopemos. Realmente isto é un acerto total.

As opcións de conectividade son Bluetooth e WiFi, aínda que ao dispór de porto USB podemos conectarlle un pincho cunha tarxeta SIM que nos permita traballar en calquera lugar baixo a rede móbil.

Entre os materias empregados destaca o magnesio, que lle aporta un acabado metálico moi agradábel ao táctil e que achega unha sensación moi premium. Os laterais teñen un toque metálico que tamén contribúen nesta sensación de produto de calidade.

Pasando a falar do teclado, Microsoft volveu apostar pola combinación funda - teclado nun mesmo produto. Pódese soltar e enganchar tantas veces como se queira, o que facilita o uso como tablet (sen teclado) ou como netbook (con teclado). Dispón de teclas físicas, cun tacto moito máis natural, e tamén o touchpad para empregar en ausencia do rato.

Tamén se inclúe no paquete un lápis que está pensado para traballar con One Note e nos permite introducir textos ou debuxos empregando a escritura natural.

Sistema operativo e experiencia de uso

Para evitar fragmentacións absurdas do sistema operativo, Microsoft decidiu empregar unha versión completa de Windows, a 8.1 Pro, o que nos permite facer practicamente todo o que podemos realizar desde un ordenador de sobremesa ou portátil ao uso, co punto a favor de ter unha pantalla táctil que mellora a experiencia de usuario. Realmente conséguese esa sensación de ter un produto capaz de todo o que podemos facer con calquera computador con Windows.

En moitos aspectos, a experiencia é superior a termos un computador, como pode ser empregar para reproducir vídeos, estar botados no sofá difrutando dela… pero á hora de traballar con teclado completo precisamos unha superficie plana. Isto pode non supór unha eiva para moitas usuarias, pero se pensamos nun produto que está pensado para a mobilidade, a imposibilidade de poder usar o dispositivo en superficies inestábeis ou sobre as pernas faise raro.

Con todo, é un produto ideal para mobilidade, máis se lle sumamos as capacidades do lapis para tomar notas rapidamente, o que nos permite deixar na casa papel e boli e empregar un único dispositivo para atodo.

A autonomía do dispositivo pareceunos sensacional, superando as 9 horas con poucas esixencias e baixando a unhas 7 para uso máis intensivo. Non tivemos problemas de rendemento, máis ben ao contrario, cun procesador que aguantou perfectamente coas nosas necesidades sen ter lag ou sobrequecementos excesivos.

Surface Pro 3: pros e contras

Os problemas que atopara na versión anterior que probara foron máis que mellorados, e quizais o aspecto máis negativo sexa o que comentaba de solucionar a teima de poder empregar o teclado sen ter que estar sobre unha superficie plana. O prezo, desde 799 € o modelo máis básico, tamén xoga en contra, aínda que non teño moi claro que podería facer Microsoft neste senso, máis que rebaixalo.

Entre os aspectos que xogan ao seu favor está claramente a súa utilidade en mobilidade: resulta especialmente interesante para transportar e traballar en calquera lugar, sen ocupar moito espazo nin pesar en exceso, algo que agradecemos ao novo deseño.

Tamén cabe sinalar a mellora na calidade (e tamaño) da pantalla, mellorando a visión en calquera ángulo e cun brillo que resulta máis que satisfactorio para traballar.

Este artigo foi publicado orixinalmente no Nº129 do Sermos Galiza.

O CES de Las Vegas é, xunto ao Mobile World Congress de Barcelona e o IFA de Berlín, unha das tres citas anuais imprescindíbeis para as empresas tecnolóxicas e entusiastas do sector da electrónica de consumo. Xurdiu en xuño do 1967 como unha expansión do Chicago Music Show, un evento que malia non ter moito que ver coa temática que posteriormente adquiriu o CES, servía para dar a coñecer novos produtos electrónicos. Durante varias décadas celebrouse dúas veces por ano, en verán e inverno; porén, logo de varios movementos que contemplaban mesmo a posibilidade de ir mudando de cidade en cada nova edición, en 1998 adoptouse a decisión de establecer unha única cita anual na cidade de Las Vegas.

Non foron poucos os exitosos produtos que debutaron no CES ao longo da súa historia, como o CD (1981), o DVD (1996), a videoconsola Xbox (2001) ou as diferentes televisións conectadas á Internet (2011), mais tamén houbo oco para grandes fracasos, como o MiniDisc (1993), e centos de trebellos que non chegaron sequera a ser postos á venda. Con todo, cabe destacar que non todo o que se ve nestas feiras aspira a converterse en produtos de mercado, posto que a afluencia de público especializado e compañías de todo o mundo permite ás empresas facer demostracións e amosar prototipos das tecnoloxías nas que están a traballar, e que teñen un duplo obxectivo: amosar o que son capaces de facer e recoller opinións de persoas expertas.

Durante toda a semana pasada o CES trazou as liñas do que nos agarda, tecnoloxicamente falando, para este 2015; un ano que virá marcado pola tecnoloxía de vestir (wearables), os drones e as selfies. Ou mesmo unha mixtura de todo iso, como plantexa Nixie, o drone no que traballa Intel que poderemos levar ancorado no pulso e que sairá voando para situarse frente nosa e podernos sacar a mellor das selfies. Algo menos futurista pero imprescindíbel para moitas persoas é o Vibe Selfie Flash, un flash LED para o móbil co que poderemos sacar autorretratos ben iluminados aínda que empreguemos a cámara frontal do noso smartphone.

No eido da automoción puidéronse ver diversas solucións orientadas a mellorar a experiencia da condución, con sistemas de navegación intelixentes, ocio a bordo e control total do vehículo nun único sitio, todas elas compatíbeis con Android Auto e Apple Car Play. Dado que a maioría destes sistemas van incorporados nos salpicadeiros dos vehículos, podermos disfrutar dun ou doutro dependerá dos acordos entre fabricantes de automóbiles e empresas tecnolóxicas. Mención á parte merece Mercedes Benz, quen amosou un prototipo de vehículo eléctrico autónomo, o F 015, no que catro pasaxeiras poden ir conversando cara a cara mentres o coche conduce só.

Nun aspecto máis doméstico, as chaves para este ano estarán no deseño e na eficiencia enerxética. Sony por exemplo conseguiu que os seus televisores da serie X900 (entre 65 e 75 polgadas, calidade 4K e Android TV) teñan só 4,9 mm de grosor, agás onde se agochan as compoñentes electrónicas, e LG presentou as súas lavadoras con sistema Twin Wash, isto é, con dous tambores de diferentes tamaños que poden funcionar a un tempo ou por separado, adaptándose ás necesidades de cantidade de roupa que precisemos lavar, o que reduce notabelmente o consumo enerxético.