🌬

Wara! 2023 - oil on canvas — Krzysztof Powałka (Polish, b.1985)

cebimdeki hikâyeler / 3

*

Gerçekliği nasıl kavrarız? Rasyonalizm ve bilim sayesinde mi yoksa sezgilerimiz aracılığıyla mı?

Eğer cevabımız sezgiler olsaydı idealist bir bakış açısı ortaya koymuş olurduk. Tıpkı Fransız filozof Henri Bergson gibi… 

Bergson, pozitivizmin bilimsel iddialarını karşı çıkar ve insani-dini değerleri, düşünceleri -idealizm- daha önemli görür. Bu düşünceleriyle akla karşı gelenler olarak bilinen filozoflar arasında yerini almıştır. Kendisi karşıtların ilişkisine dayanan dualist bir bakış açısına sahiptir. 

The guy being dragged by a bird – part of an installation titled Hacienda Paradise – Utopia Experiment by Fredrik Raddum.

The balancing elephant – Balancing Elephant by Daniel Firman.

The tea splashes kissing – Kiss of Eternity by Johnson Tsang.

The figure emerging from the wall – Break Through From Your Mold by Zenos Frudakis

The meditating figure splitting apart – Expansion by Paige Bradley.

The horses running through water – Mustangs at Las Colinas by Robert Glen.

The giant peeking from under the lawn – Popped Up by Ervin Loránth Hervé

The man under the raining umbrella –  L’uomo della Pioggia (The Rain Man) by Jean-Michel Folon.

The huge bearded guy – The Appennnine Colossus by Giambologna.

The impossibly balanced stones on a beach – Untitled by Adrian Gray

The dragons with an egg – The Dragons in Love or The Varna Dragons by  Darin Lazarov.

The stairway to nowhere –  Diminish And Ascend by David McCracken

The underwater circle – Vicissitudes by Jason deCaires Taylor.

The epic warrior guy – General Guan Yu by Han Meilin

The sinking library –  Sinking Building Outside State Library, Melbourne, Australia.  I couldn’t find an artist’s name.

De gustibus anons ese disputandum (Zevkler ve beğeniler üzerine tartışılamaz…)

Yukarıdaki söylem dönemler boyunca hep kabul görmüştür. Bazı filozoflar bu duruma karşı çıktılar. Fakat öznel beğeni yargılarından kurtulmak için estetiğin bir bilim olarak kurulması gerekmekteydi. Bu konuda çalışmalar yapan filozoflardan en önemlisi de Kant’tı. 

Kant, beğenilerle tartışılamaz söylemi ve kabulu ile bir hesaplaşmaya girdi.

Kant, bu hesaplaşmada çıkış noktası olarak ‘hoş’ ve ‘güzel’ değerlerinin birbirinden farklı olduğu dayanağını aldı. Hoş, kaynağını duyusal olandan, kişisel eğilimlerden alır ve bunlar üzerine tartışılamaz. Bir kişinin bilimkurgu filmlerinden, diğer bir kişinin romantik komedilerden hoşlanması ya da bir kişinin gülleri sevmesi diğer kişinin ise güllerden hoşlanmaması gibi öznel durumlardır ve tartışmaya, uzlaşmaya açık değillerdir. 

Woman, Behold Thy Son (Stabat Mater), James Tissot, 1886-1894, Brooklyn Museum: European Art

Size: Image: 11 11/16 x 6 in. (29.7 x 15.2 cm) Sheet: 11 11/16 x 6 in. (29.7 x 15.2 cm) Frame: 20 x 15 x 1 ½ in. (50.8 x 38.1 x 3.8 cm) Medium: Opaque watercolor over graphite on gray wove paper

Saussure'ün göstergeler üzerine yaptığı çalışmalardan yaptığı çıkarımdan bildiğimiz üzere anlam (signification), gösteren (signifier) ve gösterilen (signifed) arasındaki ilişkiden doğar. Görsel imgelerin sunduğu anlatı da bir göstergeler bütünüdür. Bazı resimlerin odağında tamamen gösterilen vardır, icra edilen sanat gösterileni sunma çabasının kendisidir, göstereni olabildiğince gösterilene yaklaştırarak silikleştirme çabasıdır (Biedermeier gibi) . Bazılarının ise bir gösteren olarak sanat eseri ile gösterilen arasındaki ilişkiye dolaylı imlemeler yapılması ile belirli özel anlamsal ilişkiler kurulmasıdır vardır (Klasisizm'in mitolojik anlatılarındaki sembollerin kullanımı ya da sürrealizmin içsel imgeleri açığa vurmasındaki dolaylı bağlar gibi).