Ngôn từ, ta càng đè nặng lên chúng những ý nghĩ, chúng càng thô ráp. Đôi khi đọc lại những gì mình viết tôi thường thấy ghẻ lạnh chúng, tôi chẳng hiểu vì sao tôi lại viết ra chúng, tôi kinh khỉnh trước những gì được tạo ra từ tôi. Tôi giận bản thân mình đã để cảm xúc chiếm mất phần con chữ. Đôi khi có những ý nghĩ rành rọt, tôi muốn viết chúng lên giấy, nhưng khi đặt bút xuống, cái máu M trong tôi như cuộn dậy, nó được đánh thức. Và tôi nhìn lại, tôi không còn khẽ khàng đưa những ngôn từ lên mặt giấy như cái cách tôi vừa đặt những ý nghĩ vào trong đầu, tôi thấy tôi đang chèn ép chúng, tôi cáo buộc tội lỗi của chúng và tự mình tuyên án rằng chúng phải ngoi lên, thoi thóp trên từng trang viết.
Tôi viết để bản thân mình được tự do, tự do vò nặn những suy nghĩ. Nhưng xem tôi đã làm gì kia, tôi chiếm lấy cái phần tự do mà chẳng đích thân tạo ra nó. Trộm cắp, suy cho cùng lại cũng chỉ là trộm cắp, đây không phải những năm 2003, trước và sau đó. Tôi không còn trộm cắp bất cứ thứ gì nữa, tôi tưởng vậy nhưng xem ra những ngày tháng đó ăn sâu vào tiềm thức, nó tạo cho tôi một thói quen, nó như một căn bệnh mãn tính, nó đã trở thành một phần như tay, như chân tôi vậy. Không thể gột rửa chúng, máu tôi ướm mùi mùn.
Thời gian hẵng còn đó, tôi muốn được tự do bay nhảy như một con chim chích, hay xe sẻ, hay một con chim đang liệng cánh giữa bầu trời rộng lớn. Tôi khao khát được bay mà chẳng đặt tâm suy nghĩ tự do là gì. Tôi đâu có phải một loài chim trời. Tôi sinh ra không phải để trở thành họa sĩ, có thời gian chúng tôi được dạy vẽ trên đê biển. Đó là những năm tôi đã để chúng lui lại. Ông là một người lính, ông xuất ngũ khi hòa bình lập lại, trước đó ông là một họa sĩ. Ông không phải dân ở đây, tôi không biết đích xác từ khi nào ông đến và đi, nhưng tôi thấy ông sống ở một nơi cách xa nhà dân, phía dưới cánh rừng phi lao, ông nuôi một đàn vịt ở ao trước, nhà ông là một căn nhà sụp xệ ở thời đó hay chỉ là một cái nán để tránh mùa đông. Nó được dựng bằng những thân cây bạch đàn và lợp bằng những bao tải bùn trộn với lá rừng. Một căn nhà nhỏ đủ để ông tránh rét. Ông biết làm đủ thứ nhưng tôi thấy ông chẳng bao giờ nói chuyện. Người ta gọi ông là người rừng, ông ăn những gì ông trồng và nuôi được, sống với những gì mà thiên nhiên ban tặng. Khi ông đi ngang qua đồn 72, anh lính gác cổng đã soát giấy, ông là lính bộ binh tham gia giải phóng thẳng vào giữa Sài Gòn năm 75, ông chỉ mang đúng một bao lô cóc gồm những vật dụng cần thiết, tay ông ôm một con vịt màu tro. Ông nói sẽ xuống dưới cánh rừng và người lính để ông đi. Về phần tôi, tôi vẫn chưa thể hiểu được vì sao ông lại có nguyên một đàn vịt như vậy. Bằng cách nào đó, ông dạy chúng tôi vẽ. Tôi thấy nhưng bức tranh của ông vẽ trên gỗ bạch đàn, chỉ gồm 2 màu đen và trắng. Ông dạy chúng tôi vẽ bằng than củi, chúng tôi vẽ trên nhưng tấm gỗ ông bào và sếp lại. Tôi không phải đứa học sinh đầu tiên, tôi chỉ biết, mỗi khi vào mùa đông, tiết trời giá lạnh, ông nôi những khung tranh lên trên bờ đê vẽ cảnh mặt trời mọc. Tôi chẳng hiểu ông vẽ sao được, bởi mùa đông thì mặt trời cũng nặn đi đâu mất. Đôi khi tôi dậy sớm vào một ngày trời quang và đi lang thang xuống bìa rừng, tôi thấy ông đã ở đó, ông chọn một khúc đê cao nhất, ông đứng đó tự khi nào, tôi hỏi và để câu trả lời trổng nghoe. Tôi đứng từ xa quan sát ông, ông có biết tôi đứng đó. Tôi chỉ thấy ông đứng và nhìn mãi về phía cuối chân trời, nơi trời và biển giao nhau, một khoảng không mênh mang với tông màu xám nặng lề, biển mùa đông thì khỏi nói, yên ả tới mức bực mình, có thể cảm thấy gò bó chính trên cái rộng lớn vô chừng đó. Điều đó cũng khiến người ta chậm lại, khiến người ta chờ đợi một cách âm ỉ chẳng thốt lên lời. Ông cũng vậy, khẽ khàng, thật khẽ và thật chậm. Tôi chờ đợi trong từng hơi thở. Tôi có thể thấy hơi thở của mình có hình dáng như thế nào, nó dài thượt, trắng đục, cứ chậm rãi mà kéo ra, từng chút, từng chút, chút một, ra mãi cho tới khi nó mờ hẳn đi trong sương sớm đọng lại. Ông cứ như thế, tôi chẳng dám tiến lại gần. Mãi về sau tôi mới được thấy toàn bộ bức tranh của ông vẽ. Chúng tôi xem và cũng lặng lẽ y như lúc ông vẽ vậy, chẳng thốt lên lời. Ông dạy chúng tôi vẽ, chúng tôi vẽ lên giấy gỗ, thực ra là thân gỗ được bào mỏng, dùng than củi vẽ, những mảnh than xốp và bén nhất, ở những ngày đông chúng tôi gói chúng lại thật kỹ bởi những tấm vải nỉ. Khi vẽ sẽ chỉ lấy vừa đủ rồi lại gói cất đi. Than củi không phải loại nào vẽ cũng đẹp, chỉ riêng loại ông đưa chúng tôi vẽ mới thấy mịn nhất. Ông dạy chúng tôi vào mùa đông, tôi được học lớp học cuối mà ông dạy. Ông tập cho chúng tôi vẽ trong buốt giá, tay chúng tôi run lên, chúng tôi cố gắng cầm than củi qua lớp găng len trơn trượt. Tôi là đứa bé nhất, nhưng đó là câu chuyện khác. Những nét vẽ run rẩy, lần đầu tiên tôi thấy ông nói, giọng ông không khàn như cái vẻ ngoài tiều tụy của ông, một giọng nói chắc chắn mà khi vừa cất lên, bất kỳ ai cũng có thể tin tưởng. Giọng rõ nhưng không đanh, ông nói chậm nhưng chẳng hề rời rạc. Một âm điệu như đang cháy, cháy một cách khắc khoải, nó vô hình đã khiến tôi chẳng thể nào quên. Tôi luôn có ý định viết một câu chuyện nào đó mang dáng dấp ông. Nhưng tôi còn quá nhiều điều chưa hiểu về con người này. Ông đi ngay sau cái ngày mùa đông năm đó, năm 2005, khi tôi vào lớp 3.
Tôi nhớ câu ông nói “Hãy cứ dùng những đường nét run rẩy đó để tạc vẽ lên ngoại cạnh, có như thế nó mới bộc lộ được nội cảnh trong cô cậu, các cô cậu hiểu không? Chúng ta không dùng những đường nét hoàn mĩ để vẽ lên những thứ giả dối, các cô cậu hiểu không? càng không dùng cái vẻ bình yên để lấp đi sự thật” , tôi nhớ như in những gì ông nói, mỗi lần nhớ về nó, tôi thấy lại mình đang đứng cạnh tôi của năm 10 tuổi, bàn tay tôi run rẩy cầm nụm than củi đang cố gắng chấn chỉnh từng nét trên mảnh giấy gỗ. Tôi nhìn ông, ông khi đó thật cảm xúc, tôi chưa bao giờ thấy ông cảm xúc như thế, tôi chỉ thường đứng từ xa trông ông vẽ, ngần ngại trước những đường nét.
Đêm đó, chúng tôi thấy ánh lửa phía cuối rừng, tôi tưởng ông đốt lửa sưởi ấm, đêm đó lạnh thật, không phải đông chí nhưng lạnh, chúng tôi thấy ớn lạnh, tôi có thể tưởng tượng ra hình bóng ôm ịn lên từng cành phi lao, tôi thấy chúng đang gào thét, thấy con dao đang lườm quýt trong tay ông, nó sấn sồ vào ánh lửa, không một bóng đen nào có thể thoát. Mắt ông rười rượi, đầu tóc trước giờ buộc ra sau nay cũng xề xòa rối tung trong ánh lửa, thấp thỏm âu lo cùng thân chủ. Một bóng mình hoang mang trong chuỗi mê mụ. Tôi chẳng thể hiểu nổi, tôi thấy run sợ và bỏ chạy. Đêm đó, ông đốt toàn bộ những bức tranh, cả những bức tranh man dại về thời chiến, nhưng thây người ngổn ngang sóng soài trên những đường nét, đốt tất. Nhưng sáng mùa đông yên ả, tựa như tâm hồn ông cũng được bình yên sau những năm tháng binh đao lửa loạn, nay cũng, đốt tất. Một đống tro tàn, sáng hôm sau tôi đến ôm giấy vẽ, trong túi khư khư bọc than củi. Một cảnh hoang tàn tới rợn người, toàn tro, nhơ nhớp ẩn vào trong sương sớm. Tôi còn ngửi thấy mùi khói lồng lặc, nhưng chẳng còn gì cháy nữa, ông đốt tất cả những thứ về ông, tro chỉ vỏn ven trong khu đất ông, không loang đi đâu hết, ông đã dập lửa trước khi rời đi, tôi cam đoan thế. Ông chỉ vừa mới đi thôi, bởi giữa đống tro, tôi còn thấy ấm. Đột nhiên tôi thấy bản thân lạc đi một chỗ đứng, một khoảng thời gian phải chăng đã lỏng lẻo tuột mất khỏi tôi. Nhưng ngày đông thực sự lạnh khẽ tới nay tay. Tôi thổi chút tro tàn cuối cùng, quăng mất tấm vẽ, giấy và than củi vào giữa đống, mặc chúng âm ỉ. Trèo lên con đê, chỗ cao nhất, chỗ ông thường vẽ, thường nhìn, chẳng thấy gì ngoài những làn sương, tôi thấy lạnh và ấm từng dòng ấm trên mặt. Cuộc đời họa sĩ của tôi vừa mới bắt đầu nay đã vụt tắt.
Tôi cố trở thành một nghệ sĩ của những con chữ, tránh xa hình ảnh, tôi không chọn nhạc sĩ bởi chẳng ai quanh tôi biết hát cả, họ hét, hú thì tốt hơn. Tôi vẫn còn bị ám ảnh bởi những tiếng hú rợn người từ dưới bìa rừng, mãi cho tới khi học lên trung học, tôi mới hết sợ. Vào những trưa hè, trời tối đen, đen đến lỗi làm người ta ngột ngạt, như cái màu đen của trời đất la liếm cả vào cùng hoang mang mê dại của con người ta vậy. Tôi ngồi trên bãi đê trống gần nhà, hướng mắt ra biển, ra những ánh đèn chập chờn xa xa của giếng dầu, người ta nói thế. Như một điểm tựa của đêm xuống, thời đó chỗ tôi thiếu điện, nước thì có đầy, cả giếng. Trời hè oi bức, ngồi trên triền đê cốt cũng chỉ hóng những cơn gió hiếm hoi từ biển thổi vào. Lặng thinh, đôi khi có những tiếng chửi thề của một vài ông chú quá chén. Chửi vợ, chửi con vô tích sự, chứi cái đói, cái nghèo và cả cái hèn. Đôi khi chửi cả trời và đất sao cứ mãi tối hoài vậy. Phải thôi, tới sáng thì mấy ông chú tỉnh cả rồi, biết gì đâu nữa. Chỉ thấy vợ con nằm nheo nhóc một góc, thương quá mới lại gần nhìn vợ, nhìn con rồi tự nói tự nghe “mình tệ thật, đêm qua lại nữa rồi”. Rồi cố gắng làm việc, cái tối về chửi tiếp. Đôi khi có tiếng mè nheo, khóc lóc của những đứa trẻ từ xa. Rồi khi đêm đã gần tới, riếng rắn rết đã rõ hơn, sột soạt mướt qua dặm cỏ. Tiếng chửi đã vơi, tiếng khóc đã mệt lử. Thì lúc này tiếng hú rợn người lại vang lên. Tháng cũng 6,7 cử như vậy. Có lần tôi kinh hãi, người lớn bảo đó là ma hú, tên sao đúng vậy, nó là ma trông rừng, khi đi tuần đêm, chúng hú để đánh dấu chỗ rừng bị hư, những cây bị giớ quật. Cũng có chuyện từ mấy anh chị lớn kể rằng, có nhiều người lạng vạng xuống cuối rừng vào những đêm không trăng không sao đi tới bìa rừng thì bị một cánh tay đen ỉn vô hình kèo vào, từ đó chẳng thấy họ đâu, chỉ nghĩ hóa thành một cây giữa rừng, đôi khi đi vào rừng, nỡ tay chặt hay bẻ một cành, sẽ thấy nhựa chảy ra đỏ ởn, nhợn nhợp. Nhiều cây chỉ cần cạo vỏ cây là thấy lớp dưới đỏ như da người, nhựa ứa ra thẫm rồi vây kín lại, đông đặc như keo. Có người kể giữa trưa vào rừng vơ lá khô thấy những tán cây ngả xuống, quấn quận lại vào nhau, rồi thình lình khi thấy bóng người liền buông ra, như vội vã lẩn trốn sau cuộc tình vụng trộm, tiếng cây đưa êm ả như từng nhịp thở. Những chuyện hoang đường như thế, tôi không tin, nhưng chẳng hiểu sao tôi thấy sợ cái tiếng hú đó. Tôi không sợ thứ gì phát ra tiếng hú đó, tôi sợ chính bản chất nó. Rồi một thời gian sau, chẳng còn ba cái tiếng hú đó nữa, tôi biết, thôn xóm lại mất bóng vài người. Cứ như thế, họ rủ nhau đi tuột vào trong những tiếng hú. Khi lớn tôi hiểu, đó là tiếng hú của sự tha phương, của tình yêu đôi lứa, của sự hẹn thề. Cả một mối ê hề với cái thôn xóm thiếu thốn này. Đã bảo đây làm những năm 2000, sao còn túng quẩn đến thế. Đi là đúng, cứ hú lên rồi đi. Bỏ xứ mà đi. Tôi cũng đi, nhưng không hú. Tôi viết và ịn chúng lên giấy.
Tôi cũng không thể trở thành một người viết lách đàng hoàng, bởi nếu trời cho cái tài viết lách hẳn cũng sẽ cho tôi được trải cái kiếp đời bạc phếch như vôi. Người ta bảo 40 năm cuộc đời, ôi nếu thế thì tôi đã sống được quá nửa cuộc đời rồi cơ đấy, thế mà chẳng viết được bất kỳ cái khỉ khô gì ra hồn. Viết rồi gạch, rồi xé, rồi xóa. Ấy thế mà cứ viết đấy, tôi ở lỳ với đời.
Tôi muốn viết thứ gì đó nhẹ nhàng, những ngôn từ nhẹ nhàng nhưng có vẻ tôi không sinh ra để viết lên chúng, chúng cứ một mực khước từ bản mặt tôi, thấy tôi là trốn lẹ. Tôi muốn viết nhẹ nhàng chứ không phải nặng nề và rỗng tuếch, giống như một viên nước đá. Nhạt nhẽo chẳng để lại gì. Tôi tự hỏi rằng tôi thiếu lý do để viết, thiếu nội dung, thiếu nhân vật, thiếu đủ thứ trên trời dưới đất. Tôi nhớ hồi còn bé xíu, tôi có dịp, dịp gì thì tôi không nhớ. Tôi đi Hà Nội, rồi từ Hà Nội lên Tuyên Quang, rồi hướng ra đất mỏ mà đi, một đoạn đường tôi thấy ai quanh tôi cũng ngủ, chỉ có tôi và bác tài thức nhìn đường xá, chỉ là một màu xanh mãi, nó thẳm cả hai phổi, tiết lạnh vẫn kéo tôi nán lại trên từng quãng đường, những con đường đất. Mọi người nghỉ chân ở Quảng Ninh, mãi trên đoạn cao nhất, tôi lang thang đi dò dẫm ven dường, thấy có một con suối mà một đứa nhóc vùng biển như tôi sẽ thấy lạ lẫm vô cùng. Nước trong nhìn thấy cả thềm rêu phía dưới, cá từng đàn rỉa đụm cỏ ven bờ, tôi thích thú tháo giày bước xuống, tôi ngã chổng bẹp, trơn quá, nhưng tôi không thấy lạnh, nước suối âm ấm và dễ chịu, tôi nhỏm dậy đi đoạn, phần ướt nhẹp trên người lại trở lên giá hơn, cứ đoạn tôi lại ngụp người xuống suối rồi đi tiếp. Tôi ước giá mà mình đừng ngã khi vừa bước chân xuống thì ngon biết mấy, tôi cứ thong thả lội đoạn suối, thích thú với làn nước ấm, vừa đi vừa nghĩ mông lung tới núi rừng, lạ thật đấy. Mãi cho tới đoạn sâu ngang trên đầu gối một gang tôi mới bất giác nhìn, mình đã đi xa quá rồi. Tôi nghe thấy nước chảy róc rách rồi siết dần, tôi ven bờ mà đi tiếp. Một thác nước thẳng đứng, nước đổ siết từ trên cao xuống, ầm ầm lọt thỏm vào giữa núi rừng, vạt nước để lại như muốn đào sâu hơn đoạn nước vừa đổ xuống, bọt bay tung cả bầu trời, ngỡ như sương đấy. Tôi ngỡ ngàng nhìn nhưng tảng nước đổ uỳnh xuống, thích thú với âm thanh mang lại, tôi khát, uống một ngụm nước, thứ ngước kỳ lạ ngọt hơn cả nước giếng đào. Tôi ngồi trên mỏm đá ven bờ, nước đã lấn ná lại gần, không, nó vẫn luôn dập dệnh như thế, chừng nào còn đổ ào, chừng đó còn dập dềnh. Tôi thò chân xuống vụng nước, chỗ này mát chứ không ấm như phía dưới suối. Có thể hồ nước chỗ này đã đọng nước lại rồi mới sinh nhiệt, sau đó tỉ tê vài dòng xuống phía dưới kia. Tôi nhận ra nhánh suối đã men theo trước đó chỉ là một nhánh bé xíu, có một nhánh như dòng sông khát, nước cứ vậy chảy ào xuống. Đung đưa bàn chân trong nước, tôi ngả người lên gềnh đá. Tôi hồi đó còn nhỏ, nhưng những cảm nhận của tôi chẳng hiểu vì sao lại đậm đến vậy, khiến giờ tôi vẫn có thể nhớ lại rất rõ. Tôi ngủ quên trên tảng đá, người ta tìm thấy tôi ở đó sau nửa giờ, vì họ cũng ghé qua đây để đi lên cao tiếp. Tôi lẽ ra sẽ bị một trận đòn xưng đít, nhưng thôi rồi, tôi sốt cả một tuần sau đó. Mãi khi về lại nhà, tôi vẫn phải thường xuyên tiêm tới tiêm lui, tui ựng cả hai cánh tay, nó cứng đơ, tôi cầm bát cháo ăn mà cứ như có hàng ngàn cây kim cùng chọc vô bắp tay tôi cùng một lúc vậy. Hết tay rồi đến mông, ông ngoại tôi là bác sĩ quân y, với ông có lẽ tôi là một thất bại của nghề ngiệp trong hơn ba bốn chục năm hành nghề, tiêm mãi, chích mãi không hết bệnh. Tôi tiêm thuốc gần như một tháng ròng, mông sưng húp, thuốc sau đó thì cứ gọi như là uống suốt mùa. Cũng có lẽ vì tôi uống nhiều kháng sinh quá lên chẳng lớn nổi, cũng có thể nhờ thế mà tôi mới nhớ được khoảng thời gian đó.
Tôi muốn câu chữ của tôi như vậy, nhẹ nhàng như tôi hồi đó, nhẹ nhàng ngả lưng trên gềnh đá nằm, lắng nghe tiếng róc rách ẩn sau tiếng thác đổ cuộn, rồi chẳng biết như thế nghĩa là ra sao, tôi dịu vào giấc ngủ. Dĩ nhiễn sau đó là cả mớ thời gian khổ sở với hai cánh tay và bờ mông lỏng lẻo.
Phải chăng mớ bi kịch tôi trải qua sau đó, khi tôi lớn lên đã khiên tôi không còn thể nhẹ nhàng nữa. Tôi không chắc, bản thân tôi có bị thay đổi, bị hàng hóa không. Tôi suy nghĩ về những điều xảy ra. Có thể những thứ ung nhọt còn lại đã góp phần định hình lên con người tôi. Điều đó thì thật tệ, giờ đây tôi xới tung nhận thức của bản thân để tìm lại cái con người đã từng là tôi. Chúng sâu hoẳm, tân sâu, sâu vô chừng vô hạn, nhưng tôi biết nó tồn tại.
Thế giới sẽ thay đổi bởi một nụ cười của ai đó, tôi cũng vậy. Sẽ vần mình quanh sự hờn dỗi của em.
areudirty
blakekathryn
kianamaiart