EROPLANONG PAPEL

Eroplanong Papel kadalasang manipis, magaan, at mababa ang lipad. Saan nga ba dadalhin ng isang eroplanong papel ang ating mga pangarap? Sa isang makitid na kalye sa Malabon masisilayan ang maliit at lumang tahanan ng Pamilya Rasyon. Ang kanilang bahay ay nasa gilid ng kalsada, napaliligiran ng mga halaman at bubulaklak, at malapit sa riles ng tren. Araw ng linggo, magkakasana sina Miguel, Ofelia, Lola Puring, at ang ubod ng kulit na si Biboy. Pagkatapos ng misa ay sabay-sabay na naghanda ng mga pagkain sa hapag-kainan ang pamilya. Mayroong pinritong manok, adobong sitaw, kare-kare, at sinigang na baboy sa kanilang hapag-kainan. Ang kanilang lamesa ay nakaharap sa maliit na telebisyon kaya madalas silang manood habang kumakain. Nang matapos maghanda, nauna sa lamesa si Biboy at dali-daling kinuha ang isang piraso ng pinritong manok. Makikita ang galak sa mga bilugang mata ng bata lalo na’t paborito niya ito. Natuwa ang kanyang mga magulang lalo’t lumalaki siyang magalang, mabait, at malusog na bata. Tulad ng ibang pamilyang Pinoy, nagdasal muna ang pamilya bago lantakan ang nagsasarapang mainit na putahe. Habang kumakain, pinag-uusapan ng pamilya ang magiging kinabukasan ni Biboy. “Gusto ko po maging piloto!” sabi ni Biboy. “Maganda ‘yan, anak” sabi naman ng tatay niya na si Miguel. “Saan mo ba gusto mag-aral, apo ko?” tanong ni Lola Puring sa bata. Maraming binanggit ang bata na ikinagalak ng pamilya sapagkat sa edad pa lang nito ay may pangarap na sa buhay. “Sige lang anak, mangarap ka lang nang mangarap, tiyak akong ikaw ang mag-aahon ng pamilya sa kahirapan.” sabi ni Ofelia na ina ng bata. Umabot halos ng ilang minuto ang kanilang usapan at patuloy na kumain. Hindi mapaliwanag ang pagkagulat ng pamilya nang biglang may tumawag sa telepono ni Miguel. “Hello? Sino ito?” tanong niya. “Migs, ako ‘to, si Andres”, sabi ng amo ni Miguel.  Medyo naging mahaba ang usapan ngunit nagbago ang ihip ng hangin nang marinig ni Miguel na wala na siyang trabaho. “Migs, pagpasensyahan mo na pero wala tayong makukuhang pera dahil ibinayad ko na ito sa lahat ng pinagkautangan ng ating kumpanya…” malungkot na dagdag pa ng kausap niya. Biglaang natulala si Miguel matapos ibaba ang kaniyang telepono. Ang kinilos niya ay ikinabagabag ng kalooban ng mag-anak sapagkat wala silang kaalam-alam sa napag-usapan. Sa kabila nito, ipinagpatuloy at sinulit pa rin ng pamilya ang mga pagkain. Nang matapos, umalis sa lamesa si Biboy at naglaro ng eroplanong papel sa kanilang maliit na bakuran, dala-dala niya ang isang manipis at kulay asul na eroplanong papel na ginawa ng kanyang ama. Pagkaalis ng bata, agad na tinanong ng dalawa si Miguel tungkol sa nangyari. “Anong nangyari? Tila hindi maganda ang natanggap mong balita, mahal ko” tanong ni Ofelia. Noong umpisa, sinubukan ni Miguel magsinungaling ngunit bigla na lamang bumuhos ang kanyang luha kaya nalaman rin ng dalawa ang totoo. “Ayos lang ‘yan, anak. Makakahanap ka rin ng trabaho” sabi ni Lola Puring. Ito ay hindi lubusang nakatulong kay Miguel sapagkat iniisip niya ang mangyayari sa kanyang pamilya at ang pangarap ng kanyang anak na unti-unting nagpipira-piraso habang lumilipas ang bawat minuto.

             Iniligpit na nila Ofelia at Lola Puring ang napagkainan habang si Miguel ay nanonood ng balita, nakikinig sa radyo, at nagbabasa ng dyaryo para mabilis na makahanap ng pamalit na trabaho. Sa ingay ng mga tren na dumadaan, hindi nagkakarinigan si Miguel at ang mga kumpanyang kanyang nais pasukan. Habang tumatawag sa iba’t ibang kumpanya, patuloy pa ring nababagabag ang kalooban niya. Maraming katanungan ang nasa kanyang isip ngunit patuloy pa rin siyang tumatawag upang magkaroon ng pantustos araw-araw. Tinapos nang mabilis ni Ofelia ang mga hugasin upang tulungan ang asawa. Habang nanonood ng telebisyon, biglang lumitaw ang komersyal tungkol sa mga kumpanya sa ibang bansa na naghahanap ng mga trabahador. Nang marinig ito ni Lola Puring, agad-agad niyang pinatay ang telebisyon. Ikinagulat ito nina Ofelia at Miguel ngunit nagpumilit pa rin ang anak na lalaki kaya naman muling binuksan ang telebisyon. Hindi masusukat ang saya sa mukha ni Miguel. Dahil sa sobrang galak, kumaripas siya ng takbo para kuhanin ang papel at lapis na gagamitin ipangsulat ng mga numerong kanyang tatawagan. “Pagkakataon ko ulit ‘to!” sabi pa niya. Nahihinuha na ni Miguel ang magiging kinabukasan nila. Sa kabila nito, may lungkot naman sa mukha nina Ofelia at Lola Puring. Matapos ilista ang mga numero, dali-daling lumapit si Miguel sa telepono upang mag-umpisang tumawag sa mga kumpanya sa ibang bansa. Tulad dito sa Pilipinas, iilan lang din ang sumagot. Sa isang kumpanyang tinawagan, umabot hanggang tenga ang kanyang ngiti. Siya ay natanggap sa isang pabrika sa Saudi Arabia. Habang sinasabi ito ni Miguel sa kanyang ina at asawa, biglang pumasok ang kanilang anak na si Biboy upang kuhanin ang isa pang eroplanong papel na ginawa rin ng kanyang ama. Biglang huminto si Miguel dahil baka malungkot ang kaniyang anak. Pagkalabas, napahiyaw na lamang sa saya si Miguel. Sa sobrang galak ni Miguel, pinaghahandaan na ni Miguel ang mga gamit na kanyang dadalhin sa ibang bansa na pinipigilan naman ni Ofelia. “Paano kami, ang anak mo? Gusto mo bang lumaki siya nang wala sa tabi mo?”, dagdag pa niya. Si Lola Puring, na ina ni Miguel ay hindi na lamang nakigulo at nangielam sa usapan ng mag-asawa. Maraming tanong at pagtutol si Ofelia ngunit ang tanging sinasabi lang ni Miguel ay “para ito sa kinabukasan ninyo, ng ating pamilya”. Gustuhin mang magalit ni Ofelia ay hindi niya magawa dahil nasa bakuran lamang ang kanilang anak.  Sila ay hindi nagkasundo lalo’t may sakit na si Lola Puring at kailangan nila ng lalaking tutulong sa mga mabibigat na gawain sa bahay. Halos lahat ng kanilang kamag-anak ay nasa probinsya kaya malabong mayroon silang matatawagan. Dito napaisip at nabagabag si Miguel. Tulad ng kanyang ina at asawa, siya rin ay nag-aalinlangan ngunit dahil sa kagustuhang umayos at gumanda ang buhay, ipinagpatuloy at ipinaglaban niya ang kanyang hangarin. Wala nang nagawa at magagawa si Ofelia kaya nagpatuloy na lamang ito sa mga gawaing bahay. Si Lola Puring naman na narinig ang usapan ng mag-asawa at pinapanood ang kanyang anak ay lubusang nalungkot. Hindi niya na ito inilalabas dahil sa bigat na dinadalang lungkot ng anak. Nakaupo na lamang ang matanda at nakatitig sa bintana kung saan makikita ang madilim na kalangitan. Habang naghahanda ng mga gamit, biglang may malakas na tunog at kalampag ang narinig ang pamilya. “Anak ko!” sigaw ni Ofelia. Si Biboy na naglalaro kanina sa bakuran ay nabundol ng isang sasakyan. Biglang bumuhos ang malakas na ulan kasabay ng patuloy na pagtulo ng luha ng pamilya at dugo mula kay Biboy. “Anak, gumising ka!” sabi ni Miguel habang humahagulgol dahil sa naghihingalong anak. “Apo, marami ka pang pangarap diba?” tanong pa ni Lola na hindi matigil sa kakaiyak sa kanyang pinakamamahal na apo. Sinubukan pang tumawag ni Ofelia sa mga malalapit na ospital ngunit huli na ang lahat, hindi na kinaya pa ng batang si Biboy. Lubos itong ikinalungkot ng pamilya lalo’t nag-iisang anak lamang ang napakakulit, napakabait, at napakamalambing na si Biboy. Parang kinakalmot ang mga puso ng kanyang mga magulang habang pinapanood siya nakalupasay sa kalsada. Ang kaninang pangarap na halos maabot na ni Miguel ay nagpira-piraso at nawala na parang bula na. Totoong nagbibigay kasiyahan ang eroplanong papel ngunit hindi nito kayang abutin ang nagtataasang mithiing nais nating makamit.