Anti-Kien

ben gene kendim olurum. 11 nolu vokri. soluma gelirse ağları hoyratça havalandırırım. sen bana bira ısmarlarsın. laflarız biraz.

bu sitenin yakıtı sınırlı sayıdaki beyin hücremdir. gidebileceği yere kadar gidecek sonra rahatlayacak. bir gün hücrelerimi aşağıdakiler (yukarıdakiler) belki yeniden canlandırırlar. “noldu yav” derim, “şurdan füme dil alın da yiyelim.”

Bir karenin üç köşesi, üç eşit kenarı, bir eşit köşegeni ve bir kaç merkezi olduğu akla yatkındır. Ama Quad’in karakterleri bu kare’nin köşelerinden birbiri peşi sıra girip, her biri kenarlarda, köşegenlerde kendi güzergâhlarını fare adımlarıyla katederek, merkezlerden herhangi geldiklerinde bellerini kıra kıra yürüyüp, ve yine karenin bir köşesinden bir süre sonra geri dönmek üzere çıkıp gittiklerinde, karenin kareliği yorulur, bitkin düşer. Yüzleri seçilmeyen, cinsiyetleri ayırt edilemeyen bu hayaletimsi ‘obsolete beings',  düzlemin bu şaşmaz kesinliğini bitip tükeninceye kadar bitirip tüketeceklerdir. Bütün mesele son adımın hangisi olduğunu, son sözcüğün ne olduğunu bilmektir. Merak Bach'ı öldürür. Bir karenin imgesini kenarlarıyla, köşeleriyle, köşegeniyle değil, direnciyle, iç gerilimiyle tartarız. “İmge bir nesne değil, bir ‘süreç’tir.” Bartlebooth’un dört televizyon oyununun ardına eklediği metninde Perek, imge kurmanın ne demek olduğunu bir kez daha tartışmaya açıyor:

“İmgenin enerjisi dağılmaya meyillidir. İmge çabucak biter ve kendini dağıtıp yokeder, çünkü bizzat kendisi bitirme aracıdır. Bütün mümkünü imha etmek üzere ele geçirir. ‘İmge kurdum’ dendiğinde, bu sefer bitmiş demektir, artık mümkün diye bir şey kalmamıştır.”

9 Aralık 1990, İzmir. Malum nedenlerden Dead ve Euronymous'un son defa sahneye çıkabildikleri ve bir de üstüne üstlük yarım kalan Mayhem / Hazy Hill / IDEA konseri.

9 Aralık 2020, İzmir. Pandemiden dolayı yapılamayan Mayhem İzmir 30. yıl Dead ve Euronymous anı konseri.

Elimdeki kopya Mitos 1.baskı 1993, çeviren İsmail Yerguz. Bir yandan normal okuma hızımın çok altında bir hızla okurkenbir yandan da interneti kurcalıyorum kitap hakkında. Perec'in bir yapboz mantığında 100-1 oda (sonsuza kadar eksik kalacak -1) şekilde, satranç oyunundaki AT hamleleriyle belirlediği iç içe geçmiş ama ilintili romanları sürekli etkileşiyor. Kitabın verdiği çok şey var ama ben bir süre sonra nedense Perec'vari bir durumda buldum kendimi. Bütün bunları başlatan 15. bölüm Hizmetçi odaları, 5-Smautf sayfa 75'teki faktöriyel hesaplamalarında gözüme batan 4!=25 oldu. Perec'in şimdi de yapbozun içine dikkat çekecek gizler, şifreler koymaya başladığını sanrıladım. Ölmüş olduğundan hareketle ailesine, yayıncısına, mirasçılarına ulaşıp gözüme batanı onlara da iletmek için plan yaptım. Bir yandan da bunun bir basım hatası olabileceği aklımı kemirdi. Daha önceden bulduğum İngilizce ve Fransızca epub/pdf dosyalarına hemen bakmak istemeyip gizemi hayal ettim. Birkaç gün sonra bunlara baktım ve 4!=24 olduklarını görünce baskı hatası olduğu anlaşıldı. Ta ki 24. bölüm Marcia-1'e gelene kadar bir rastlantı olarak düşündüğüm bu faktöriyel şimdi de karşıma 128. sayfadaki Figür-1'i çıkarana değin. "Bu dört yer arasında mümkün olabilecek ve şekil-1'de gösterilmiş olan oniki yer değiştirmeyi ortadan kaldırmaz." ama verilen şekil-1 (nedense şekil-1'in altında da figür-1) daire ile mağaza arasındaki iki oku göstermemiş ve oniki yerine on yer değiştirme gösterilmiş. Bu da Mitos'tan bir baskı hatası. İngilizce pdf'te eksik çizgiler var ama onda da ok başları eksik! Oyun evrilerek devam ediyor, sanki Perec'in talimatlarıyla kitabın çevrildiği dillerde hep bir şeyler farklı. Tuhaf. 26. bölüm ise kitabın ana izleği olan Bartlebooth'un planını açıklamakta. Şimdi 27. bölümdeyim. Bakalım ileriki bölümlerde de böyle basım hataları / gizler belirecek mi? Ama kesin olan şey tıpkı Bartlebooth'un resimlerini yapboz haline getirip yeniden oluşturmaya çalıştığı gibi gördüğüm her yerde bu kitabın çeşitli basımlarını hemen karıştırıp bu gizlerin izini, farklılaşmalarını arayacağım.

Yine bir başla sevdiğim yazar Enis Batur'un Perec ile tanışmışlığı var, ve kırkmerakından "Perec Kullanım Kılavuzu" yazmış, Mitos 1. baskı Kasım 1993'ü aynı Yaşam Kullanma Kılavuzu gibi Enis Batur'un elime geçen kitaplarını hemem okumama, çoğunu zaman içinde tekrar okumama rağmen okunmadan raflarda saklanıyordu. Şimdi onu da alıp OULIPO harmanıma katıyorum. Perec'in yıllar önce kitabı yazarken oluşturduğu 10x10 10kat, 10 daire ve satrançta atın hareketleri ile her daireye sadece bir bölüm vererek izlediği güzergahı excel'de oluşturuyorum. Tam bu işe girişmişken elimdeki basımda yine bir basım hatası! Belki de harmanlama hatası pes diyorum OULIPO içinde OULIPO!! 83. bölüm 465. sayfa sonrasında yeniden karşıma 454-455-468-469-450-451-boş ve 462-463-476-477-458-459-480-481 sırasında iç içe geçmiş sayfalar ile karşılaştım. Arada yok olan 466-467 gibi sayfalar "kayboluş"u çağrıştırıyor. Eksik sayfalar yine "Karanlık Dükkan"daki rüyadan kalkılıp da bir anda önemli bir rüya parçasını unutuvermiş havası yapıyor. Benzer şekilde Yaşam Kullanma Kılavuzu da 10x10'u tamamlayamadan bitiveriyor. Tuhaflık bununla da yetinmeyip Perec'in bu bir eksiği yaratırken Beaumont'un odaları 2.kat sağ tarafta yer almalarına karşın tüm katlardaki sağ dairelerin hep 1,2,3 odaları ve bölümleri kitapta olmasına karşın elimdeki baskıda ve İngilizce pdf'te Beaumont 1,3 ve 4! var. "2" yok ortalarda ve çok tekinsiz. Sağda hiç 4'te yok ki! Uzay boşluğunda bir numara gibi bu 4! ve 2 sanki bir karadelik içindeki garipçekere kapılıp yok olmuş! Burada 2 neden yok belli değil, bu da incelenecekler arasına katıldı. Ama sonuçta 4 ile 2. kat yine 10 oda; o zaman bir eksik bu değil, bu başka bir tekinsizlik. Eğer iki adet merdiven 2. kata dahilse elbette bu varsayımım şimdi kitaba başvurup merdivenleri katlara dahil etmeli. Merdivenlerde geçen bölümlerin hepsi çok net değil, bazıları yerine çabuk otursa da bazıları tam bir baş belası. Bir yandan da "Perec Kullanım Kılavuzu" başucu referans kitabı görevinde. O da 99 bölümden oluşup Perec'i yalnız bırakmıyor. 43.bölüm "Less is more"u tiye alan bir tavır diyor, maksimalist bir girişim. Kağıt üstünde bu fikire katılmakla beraber "Uyuyan Adam"ı düşününce Perec'in aslında bütün bu listelemeleri yapıp onlardan gerçekte uzaklaştığını sadece ne lazımsa onu aklında taşımaya devam ettiğini düşünüyorum. Tam bir minimalist! Batur'un kitabını sabaha karşı okurken bir yerinde "yediyüzelli tablodan" bahsettiğini okuduğuma neredeyse emindim. Beşyüzü nasıl yediyüzelli yazdığını/basıldığını/sanrıladığımı sonraki aramalarımda bir türlü bulamıyorum şimdi. Bu da bir tuhaflık olarak iki kitabın koleksiyonuna ekleniveriyor.

Şimdi biraz daha zaman yaratıp excelde 10x10'luk tabloda atımı sakince sürmem lazım. Sürdüm atı ve dikkatli okurların karşılaştığı "Kurucu Eksik" ile karşılaştım. 100 bölüme ulaşamadığı gibi At'ın hareketleri de 66. adımda sıkışıp kalıyor. Kendim alternatif bir dizilimle 100'ü tamamlıyorum ama "Yaşam-Ölüm Kullanım Kılavuzu"yla da bağım kopuyor. 66. adımın eksikliğini bu cep ajandasının 66. sayfasına yazdığımı da fark edince şimdi her şey anlamsızlaşıyor. Yazmayı şimdi bırakıyorum, Perec'in bir OULIPO oyununa dahil olmuşken… (Mayıs 2020, bir Metis cep ajandasında notlarım)

4 yıla yaklaşan süre içinde düşüncelerim ara ara bu yazdıklarıma çeşitli nedenlerle gelip gitmeyi bırakamamışken bugün bir kitapçıda elime takılan 2024 Metis cep ajandasında doğum günüme bakayım derken karşıma çıkan sırtı dönük siyah At! (Ocak 2024, bir başka Metis cep ajandasının girdabında!)

Beni gün ağarmadan uyandırdı. Işık geldikçe, demişti bir önceki gece ateşin karşısında konuştuğumuzda, renk değiştiriyor. Zehirli olduğu için dokunmam sözkonusu değildi. Kokusundan bayılanlar olmuş, kendilerine zor geliyor, anlaşılmaz bir dilde sayıklıyor, iyice ayıldıklarında hiçbirşey anımsamıyorlarmış. Kayalardan tırmanmamız, öngördüğü gibi yedi-sekiz nefessizliğimizi aldı. Yolda tünemiş, suskun kargalar gördük, tepsi çamının dallarında. Kaktüsün yanına vardığımızda bana durmam gereken noktayı gösterdi. Çiçeğin ömrü üç saat sürermiş. Konuşmadan karanlığı bekledik.