A3veen

The cost of fossil fuels is threatening to strangle the global economy once again. Last week, oil prices surged after the US president, Donald Trump, warned that a blockade of Iranian ports could last months – causing the price of oil to jump to its highest level since Russia’s invasion of Ukraine. With it, the spectre of global recession looms large.

But on the Atlantic coast in Colombia last week, a coalition of the willing was working to break the cycle. Almost 60 governments met in Santa Marta for the world’s first conference on transitioning away from fossil fuels. At the conference, each country agreed to develop roadmaps on how to move away from fossil fuel dependency.

For today’s First Edition, I spoke with the Guardian’s environment editor Fiona Harvey, who was in Colombia for the summit, about whether the war in Iran has inadvertently given renewable energy a major boost.

In depth: An immense irony seems to be unfolding

Analysis shows a UK fully powered by renewable energy, with electricity coming from clean sources could save households up to £441 a year on bills. Photograph: Jane Barlow/PA

Amid Donald Trump’s second presidency, the climate crisis has largely disappeared from the global agenda. A coordinated attack on the green movement by his administration has seen the US government leave the Paris agreement once again; withdraw from the UN convention of climate change; defund a swathe of projects around the world helping to improve resilience and adaptation; and demand others follow their example. At the recent International Monetary Fund (IMF) and World Bank Group (WBG) spring meetings, the US did all it could to stop countries even mentioning climate change.

But the US is starting to seem out of step globally. As the UN’s climate chief Simon Stiell pointed out on Thursday, an “immense irony is unfolding” as a result of the war in Iran: the rocketing price of oil driven by US-Israeli attacks on Iran has supercharged the boom in renewable power. Governments, businesses and households around the world are looking to solar power and wind to escape the biting cost of fossil fuels.

While oil and gas companies, particularly those based in the US, may enjoy bumper short-term profits, the genie is already out of the bottle. Fatih Birol, the executive director of the International Energy Agency (IEA), told the Guardian that the war has changed the fossil fuel industry forever, shattering its image of reliability, and boosting nuclear power and renewables. The world will need and use fossil fuels still, but countries seem to be losing trust.

“The vase is broken, the damage is done – it will be very difficult to put the pieces back together. This will have permanent consequences for the global energy markets for years to come,” he said.

A roadmap for action

The immense irony is not lost on those who wish to see more action on climate.

The summit in Colombia, which was organised jointly with the Netherlands, arouse out of an immense frustration with the UN climate process. It has caveats, being voluntary, and lacking attendance from most of the world’s biggest emitters. But during what feels like a historic political low for the climate movement, the conference maintains momentum on efforts to avert extreme temperature rises, says Fiona.

“This summit is not going to solve the problems of the world, or replace the official UN climate process, but in its own way, it can help solve some of the current problems in the climate movement. You need to get buy-in from countries who want action on this issue. They also need to find a way to communicate with governments who do not, which are largely autocracies,” she says.

In the end, 59 countries participated in the talks, representing more than half of global GDP, nearly a third of energy demand and a fifth of fossil fuel supply. But one country in particular loomed large over the talks.

“We have never seen a United States government like this before,” Fiona tells me.

“When I first started writing about the climate, George W Bush was in charge and he wasn’t keen on the climate. But he didn’t go around saying things to the tune of we’re going to smash up renewables, halt investment in them, and say that climate change is a hoax.

“It’s a very different landscape with Trump in charge – and Santa Marta is an expression of how countries are responding to that.”

Petrostates versus electrostates

The Trump administration’s rejection of action on the climate and the energy transition has opened up a technological fissure. On one side, there is the US which has full energy independence with fossil fuels and under Trump, wishes to continue using the technologies that have dominated the last century. On the other, there is China which is on its way to becoming the world’s first electrostate, dominating the production of solar panels, wind turbines, affordable electric cars and the supply chains needed to produce them.

“The petrostate v electrostate division has been an issue for the last year or so. The idea is that you’re either hooked on oil, gas and coal, or you move to an electrified future. The discourse has been precipitated by Donald Trump as he has made things very stark,” Fiona says. “We always knew that electrification was the only way to get out of the climate conundrum. It’s much easier to get off fossil fuels if you electrify everything first.”

Many governments are wary about their potential dependence on China if they make this transition, with European governments in particular looking to ensure that they are not entirely reliant on Beijing to make the energy transition. They will need to walk a tightrope between the US and China moving forwards.

Concrete solutions

As government representatives departed the Colombian Atlantic coast, many left with a hint of optimism for the first time in years. Momentum was already hard to find in official UN climate talks before Trump returned to the presidency, but enough was achieved for this coalition of the willing, which agreed to meet annually alongside Indigenous leaders, scientists and other experts.

Despite the overwhelming weight of scientific evidence that humans are driving global heating due to the consumption of fossil fuels, the official UN climate process still struggles to agree on this simple fact. Now, a significant minority have – and it is up to them to build the world of tomorrow.

“We decided not to resign ourselves to an economy built on the destruction of life,” said Irene Vélez Torres, Colombia’s environment minister and chair of the talks. “We decided that the transition away from fossil fuels could no longer remain a slogan but must become a concrete, political and collective endeavour.”

Al meer dan 168.000 mensen tekenden voor een boycot van het WK voetbal. Aankomende dinsdag overhandigt journalist Teun van de Keuken de petitie aan de Tweede Kamer. Dinsdagavond schuift hij aan bij Pauw & De Wit om de petitie onder de aandacht te brengen. Voeg jij jouw naam toe, zodat Teun ook jouw stem kan vertegenwoordigen?

TEKEN DE PETITIE

Het aankomende WK voetbal dreigt een wereldwijd podium te worden voor Donald Trump. Teun van de Keuken, bekend van Tony’s Chocolonely en Keuringsdienst van Waarde, is daarom een petitie gestart met een duidelijke oproep: laat het Nederlands elftal niet meedoen aan het WK in de Verenigde Staten.

Trump gebruikt sport en spektakel om zijn beleid normaal te laten lijken. Terwijl hij Iran bombardeert, migranten opsluit en het land uitzet, en dreigt NAVO-bondgenoten binnen te vallen, zou Oranje vrolijk het veld op lopen. Alsof er niets aan de hand is. Dat kan niet.

Door deel te nemen steunen we Trumps beleid. Door weg te blijven laten we zien dat mensenrechten, internationale solidariteit en vrede zwaarder wegen dan een toernooi. Laat ons land en onze voetballers aan de goede kant van de geschiedenis staan. Hou onze jongens thuis.

Hoe meer handtekeningen, hoe groter de druk op Kamerleden om zich uit te spreken. Zij kunnen Kamervragen stellen en de minister van VWS vragen stelling te nemen. Teken nu de petitie en laat zien waar Nederland voor staat

Teun schrijft het in scherpe bewoordingen in zijn column voor Vrij Nederland: “één Hitlertoernooi was genoeg.” Dank je wel voor je stem,

Met strijdbare groet,

Joep van DeGoedeZaak

Beste ,

Het extreemrechtse geluid in Nederland groeit onverminderd door. In de afgelopen maanden zijn er tientallen extreemrechtse groepen actief geworden in Nederland. Deze groepen bedreigen gemeenteraadsleden, maken gebruik van intimidatie en delen racistisch en antisemitisch gedachtengoed. 

Defend-groepen zijn goed georganiseerd en vormen een serieuze bedreiging voor onze democratie. Ze ondermijnen democratische processen door te protesteren en intimideren bij raadsvergaderingen. Met deze bewuste strategie proberen zij besluitvorming rond azc’s te beïnvloeden. Dit mogen we niet laten gebeuren! 

Wat kun jij doen?

Ga vandaag, woensdag 18 maart, stemmen! De beste manier om extreemrechts te verslaan, is door progressieve kandidaten de gemeenteraad in te stemmen. De gemeenteraad is immers de plek om tegengeluid te geven aan deze gevaarlijke en haatzaaiende groepen.

Kom op zaterdag 21 maart naar de landelijke demonstratie tegen racisme en fascisme. De demonstratie begint om 14:00 op de Dam in Amsterdam.

Leer meer over hoe je de afbraak van de rechtsstaat kan herkennen en wat je kunt doen om de rechtsstaat beschermen via de rechtstaatsradar!

Samen verzetten we ons tegen extreemrechts! 

Strijdbare groet,

Wie verdient het Gouden Windei? Jij beslist.

In supermarkten, folders en online word je voortdurend verleid. Verpakkingen beloven van alles, maar wat krijg je écht? Minder inhoud voor meer geld. Lagere kwaliteit voor dezelfde prijs. Mooie claims die bij nader inzien weinig voorstellen.

Daarom organiseren we opnieuw de Gouden Windei-verkiezing voor het meest misleidende product. Want misleiding mag geen verdienmodel zijn.

We hebben al honderden meldingen binnen gekregen via onze misleidingsapp en daar zitten zeker potentiële kandidaten tussen. Producten die uitblinken in krimpflatie, beknibbelflatie of simpelweg misleidende marketing. Wettelijk nét binnen de lijntjes misschien, maar voor consumenten gewoon niet eerlijk. 

Maar wie weet heb jij onlangs nog iets gespot in de winkel dat echt niet door de beugel kan. Laat het ons dan nog snel weten. Misschien leidt jouw tip wel tot het Gouden Windei!Mijn tip voor het Gouden Windei ››

Duizenden voedselproducten flirten met je, met mooipraatmarketing en sjoemelreclames. Maar wat zijn de verborgen boodschappen achter die mooie verpakkingen en halfbakken claims? Mag iets bosbessensap heten als er maar een sprankeltje bosbesaroma in zit? Hoe goed is zo'n 'extra protein bar' voor je als hij voor de helft uit suiker en vet bestaat?

Ons Meldpunt Misleiding ontvangt wekelijks klachten van teleurgestelde consumenten die zich misleid voelen. Zelf doen we het hele jaar door uitgebreid onderzoek naar misleidende voedselverpakkingen- en producten. Aan de hand hiervan worden de kandidaten die het veel te bont maken gekozen en die in aanmerking komen voor het Gouden Windei.

Helaas hebben een enorm grote vijver om uit te vissen. We kunnen jouw hulp daarbij goed gebruiken. Zeker als je weet dat Foodwatch in Nederland vier campaigners heeft en een gemiddelde supermarkt 6.500 producten telt en een extra grote meer dan 30.000 in het assortiment heeft. Daarom doe ik een beroep op je. Kom jij een verdacht voedselproduct tegen, of heb je het vermoeden dat je wordt misleid? Meld het via het Meldpunt Misleiding.

De prijs waardoor bedrijven wél veranderen

Jumbo heeft na het winnen van het Gouden Windei in 2022 aangegeven de verpakking van hun ice teas met gezondheidsclaims aan te passen. De ice teas waren niets meer dan suikerwater met een vleugje vitaminen waarbij de thee bovendien ver te zoeken was. De nieuwe verpakkingen hebben geen claims meer.

Gouden Windei-winnaar van 2021, Let’s Veggie Candy snoepjes, van Nicolette van Dam, heeft eind vorig jaar aangegeven helemaal te stoppen met haar 'gezonde snoepjes'. Dat was te verwachten, want gezonde snoepjes maken, dat kan helemaal niet!

Appelsientje Vers Geperst is in 2020 op de tweede plaats geëindigd. De marketeers van Riedel gingen zwaar over de schreef met de aanduiding 'vers geperst'. Bovendien rechtvaardigt de hele versuitstraling (doorzichtige plastic fles, in het koelschap) de hogere prijs van Appelsientje Vers geperst tegenover de ongekoelde variant in een pak niet. Beiden uit concentraat en maanden houdbaar. 'Vers geperst' staat er nu niet meer op.13x Gouden Windei winnaars ››

Misleiding aanpakken

Misleidende voedselmarketing is geen Nederlands probleem. Ons team sprak met Spencer Sheehan, een advocaat die fabrikanten voor de rechter sleept vanwege misleidende etiketten. Hij wint de ene na de andere zaak, en de producenten moeten flinke bedragen betalen. Zo won hij bijvoorbeeld zaken over verschillende "vanille" producten, omdat de smaak grotendeels uit aroma's kwam.

Ook wij onderzoeken welke stappen in Europa mogelijk zijn om misleiding steviger aan te pakken. Wij hebben ook een petitie online die oproept to het strafbaar stellen van misleiding. Want consumenten hebben recht op eerlijke informatie, niet op marketing die nét binnen de mazen van de wet blijft.Lees meer over het strafbaar stellen van misleiding ››

Recent is opvallend nieuw onderzoek verschenen: ultrabewerkte voedingsmiddelen (UPF) hebben volgens wetenschappers meer gemeen met sigaretten, dan met groente en fruit. En nee, eten is natuurlijk niet hetzelfde als roken, maar veel ultrabewerkte voedselproducten zijn wel op een vergelijkbare manier ontworpen: zodat je er méér van wil blijven eten. De conclusie van de onderzoekers van onder andere de vooraanstaande Amerikaanse universiteit Harvard: UPF’s vragen om veel strengere regulering, vergelijkbaar met tabak. Want als we deze producten blijven (over)consumeren, heeft dat grote gevolgen voor onze gezondheid.

Denk bijvoorbeeld aan kanker. Wereldwijd zijn jaarlijks miljoenen nieuwe gevallen van kanker te voorkomen door andere leefstijl- en voedingskeuzes te maken. Zoals minder roken, alcohol beperken en gezonder eten. Zo blijkt uit recente data dat ongeveer 38% van alle nieuwe kankergevallen in 2022 verband hield met vermijdbare risicofactoren, waaronder voeding, tabak en alcoholgebruik.

IARC, het kankeronderzoeksinstituut van de Wereldgezondheidsorganisatie zegt: duidelijke etiketten op de voorkant van verpakkingen helpen mensen gezonder kiezen. Uit onderzoek blijkt bovendien dat het eten van producten met een gunstige Nutri-Score in verband wordt gebracht met een lager risico op kanker en vroegtijdige sterfte1.

Wat is Nutri-Score?

De Nutri-Score is een simpel stoplichtsysteem op de voorkant van verpakkingen. Van groen (A) tot donker oranje (E) laat het zien hoe de voedingswaarde van een product is samengesteld.

Vernieuwde Nutri-Score

In januari 2026 is de vernieuwde Nutri-Score uitgerold. De regels zijn verbeterd en sluiten nog beter aan bij wat we inmiddels weten uit onderzoek. In de nieuwe berekeningen:

krijgen producten met veel suiker en zout sneller een slechtere score

krijgen vette vis en plantaardige oliën vaker een betere score

wordt het verschil tussen volkoren en sterk bewerkte graanproducten met weinig vezels duidelijker

worden oliën, noten en zaden beter beoordeeld op de kwaliteit van het vet

Zo worden producten nu strenger en eerlijker beoordeeld.

Maar dan... de realiteit

Toen voedselproducenten erachter kwamen dat de nieuwe Nutri-Score hun producten slechter zou beoordelen, hebben 33 grote voedingsbedrijven de labels simpelweg verwijderd van hun verpakkingen. Zo verwijderde PepsiCo de Nutri-Score van hun Pepsi zero sugar variant en Danone van hun merken Alpro en Actimel.

Dat is schandalig! In plaats van transparant te zijn over de werkelijke voedingskwaliteit van hun producten, kiezen voedselfabrikanten voor schone schijn. Dat zijn strategische acties, om consumenten niet te hoeven informeren over de gezondheidsrisico’s van wat ze eten en drinken. Alles om door te gaan met geld verdienen.

Dat is natuurlijk niet nieuw, al sinds de eerste Europese discussie over invoering van een verplicht Europees voedselkeuze logo in 2004, verzet de industrie zich daartegen.Lees hier meer over de lobby tegen een goed voedsellogoWat betekent de nieuwe Nutri-Score voor bekende producten? (Nesquick, Dr. Oetker Pizza, Yfood, olijfolie)

Het probleem

Omdat het label nu nog niet verplicht is, kunnen bedrijven die ongezonde voeding verkopen ervoor kiezen het niet te tonen, precies de producten waarvan consumenten het meest zouden moeten weten wat erin zit. Niet voor niets is het zeer opvallend dat Coca-Cola, Unilever (Hellmann’s), PepsiCo, Ferrero (Nutella) de grootste tegenstanders zijn van Nutri-Score.

Juist daarom pleit Europe’s Beating Cancer Plan van de Europese Unie voor verplichte en duidelijke etikettering voor op de verpakking, gekoppeld aan strengere, wetenschappelijk bewezen criteria voor gezondheid en verwerking2. 

Wij vinden bovendien dat Nutri-Score zichtbaar moet maken wanneer een product ultrabewerkt is (UPF). Dit zou consumenten helpen echt goed geïnformeerd te kiezen en de rol van industriële bewerking op onze gezondheid te herkennen.

Een verplichte Nutri-Score maakt een eind aan het verstoppertje spelen van bedrijven. Het maakt gezonde keuzes makkelijker, precies wat we nodig hebben om ziektes te voorkomen.

Tahnee Didderen, campaigner

10/01/2026

Not long after Saturday Edition landed in inboxes last week, the United States announced the capture of the Venezuelan leader, Nicolás Maduro. It was the first of an extraordinary few days of news as Donald Trump, and those around him, made clear his ambitions to dominate the western hemisphere through brute strength in a return to 19th-century-style imperialism. Senior international correspondent Julian Borger considered this – and what it means for the rest of us – in a stirring Saturday read.

The scale of the US action in Caracas – and the Trump administration’s subsequent threats against Greenland, Colombia, Cuba and others – meant an extremely busy few days for our reporters. Miranda Bryant and Jon Henley covered Trump’s renewed threats to seize Greenland, including what a takeover may look like and the lacklustre, confused response to Maduro’s capture from European leaders, while an incredibly busy Tom Phillips, reporting from Colombia, appeared on Today in Focus and a special episode of Politics Weekly America to discuss the Maduro abduction and the reaction from ordinary Venezuelans.

Meanwhile, Pjotr Sauer and Dan Sabbagh covered the US seizure of a Russian-linked ship in the Atlantic. This brilliant visual guide explained why there was so much interest in this rusty old tanker.

Trump has been blunt about his ambitions for US involvement in the Venezuelan oil industry. For Science Weekly and this explainer video, energy correspondent Jillian Ambrose looked at why the nation’s dense, sticky crude is so coveted. Dharna Noor and Oliver Milman examined the grim environmental impact if Trump succeeds in taking his “drill, baby, drill” mantra to the Orinoco Belt.

Making sense of all this was a challenging task for our commentators. Simon Tisdall was damning of the US president’s world of “chaos made policy”; scholar Rajan Menon identified the two urgent dangers posed by the success of the Maduro operation: namely that Trump is perilously emboldened and that even he can’t know what will happen next; and Volker Türk, UN high commissioner for human rights, wrote that the action has made every country in the world less safe. Robert Reich perfectly encapsulated the current geopolitical moment with this short-yet-powerful column outlining why Trump’s domestic and foreign policies “undermine domestic and international law” and civilisation itself.

Zooming out even further, it also felt like another week when so many overlapping and accelerating storylines seemed to converge – from global geopolitics to the ICE shooting in Minneapolis to Elon Musk’s seeming intransigence in the face of outrage over his AI nudification feature, and Trump’s assault on American culture, as laid out in Charlotte Higgins’s deeply reported long read on the targeting of the Smithsonian.

Links: Donroe Doctrine

Agenda 05-11-2024 - 2024 United States presidential election / Amerikaanse presidentsverkiezingen 2024 / Kabinet-Trump II

Mercosur: we zitten in de beslissende fase..

Vandaag wil ik het graag met je hebben over het Mercosur-vrijhandelsverdrag. We horen er nog maar weinig over, maar we naderen de laatste fase van de onderhandelingen. De controversiële vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en de Mercosur landen, (Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay), staat 19 december op de agenda van de Europese Raad. Daar zullen de lidstaten naar verwachting een standpunt innemen – een beslissende stap vóór de definitieve stemming in het Europees Parlement.

Verschillende aangenomen moties hebben Nederland de afgelopen jaren opgeroepen om tegen dit verdrag te stemmen, maar eerder deze week maakte het kabinet een plotselinge draai en sprak haar steun uit voor het Mercosur-verdrag. Volgens het kabinet biedt het verdrag 'goede politieke en economische kansen' en zou het nodig zijn vanwege de geopolitieke spanningen in de wereld.

Het kabinet schat in dat er inmiddels een kleine meerderheid in de Tweede Kamer vóór Mercosur is. Waar de Tweede Kamer in de oude samenstelling nog tegen dit verdrag was, dreigt Nederland nu dus toch overstag te gaan. Wij maken ons daar grote zorgen over.

Waarom EU–Mercosur zo zorgwekkend is

Het primaire doel van het Mercosur-verdrag is meer vrijhandel en economische groei. Maar er wordt nauwelijks rekening gehouden met de schadelijke gevolgen voor mensen, dieren en milieu aan beide kanten van de oceaan.

1. Meer ongezond en oneerlijk geproduceerd voedsel op ons bord

Het verdrag stimuleert handel in onder andere soja, vlees en suiker. Daarmee wordt de deur verder opengezet voor landbouwproducten die vaak zijn geproduceerd met genetisch gemodificeerde gewassen, verboden pesticiden en groeibevorderende antibiotica in de veeteelt. Deze stoffen zijn in Europa verboden om onze gezondheid en het milieu te beschermen. Toch mogen producten uit Mercosur-landen die hiermee zijn behandeld wel worden geïmporteerd in de EU. Dat is onaanvaardbaar en in strijd met het voorzorgsprincipe.

2. Oneerlijke concurrentie voor boeren

Boeren in Zuid-Amerika hoeven vaak aan veel lagere milieu- en dierenwelzijnseisen te voldoen. Door het verdrag krijgen hun producten makkelijker toegang tot de Europese markt. Dat betekent nóg meer oneerlijke concurrentie voor Europese boeren. Bovendien leidt het tot extra druk om hier de normen te verlagen, in plaats van ze wereldwijd te verbeteren. Er dreigt een “race naar de bodem” waarbij prijs belangrijker wordt dan gezondheid, milieu en dierenwelzijn.

Boeren zouden juist een eerlijke prijs moeten krijgen voor voedsel dat aan hoge normen voldoet - in plaats van elkaar weg te concurreren met goedkoop, ongezond en vervuilend voedsel. En dat geldt ook voor de boeren in de Mercosur landen!

3. Boemerangpesticiden: twee keer geraakt

Het verdrag rolt de rode loper uit voor 'boemerangpesticiden': stoffen die in Europa verboden zijn om te gebruiken, maar nog wel worden geproduceerd in de EU voor de export. In andere landen worden ze gebruikt op gewassen – en via geïmporteerde soja, fruit, groente en andere producten komen ze vervolgens gewoon weer terug op ons bord.

Zo worden we dubbel gestraft: De Europese chemische industrie verdient aan de export van gevaarlijke pesticiden, waarna onze gezondheid en ons milieu de rekening betalen wanneer deze stoffen via importproducten terugkomen.IK TEKEN TEGEN MERCOSUR >>

Nu of nooit, help mee!

In Europa lijkt op dit moment een ruime meerderheid van lidstaten geneigd het Mercosur-verdrag te steunen. Ook Nederland kiest nu die kant, ondanks de eerdere kritische houding van ons land.

De EU heeft het technische werk aan het verdrag en een speciaal 'vrijwaringsinstrument' grotendeels afgerond. Als de lidstaten in de Raad instemmen, gaat het dossier naar het Europees Parlement, dat uiteindelijk nog moet stemmen. In het Europees Parlement is de weerstand gelukkig nog steeds groot – maar de druk om “ja” te zeggen neemt toe.

De komende weken zijn daarom cruciaal. Dit is het moment waarop we luid en duidelijk moeten laten horen dat wij géén handelsverdrag willen dat onze gezondheid, het milieu en boeren aan beide kanten van de oceaan opoffert. Samen met de coalitie Handel Anders zetten we alle zeilen bij. Er zijn op dit punt helaas niet veel maatschappelijke organisaties meer actief in Nederland en de wijziging van het regeringsstandpunt is niet echt opgepikt in de media. Daarom hebben we jou nodig!

Gelukkig staan we niet alleen. Onze petitie tegen Mercosur is al door meer dan 170.000 mensen ondertekend. Dat maakt indruk – maar het moet nóg harder klinken, het is nu of nooit!

Is Zohran Mamdani’s win a playbook for progressives?

The Guardian 08-11-2025

Tuesday gave progressives in the United States, and around the world, a rare moment of delight with the overwhelming victory of Zohran Mamdani in New York City’s mayoral election. Mamdani broke all kinds of records and will become the city’s first Muslim mayor as well as its youngest in more than 100 years. Anna Betts reported the ecstatic scenes at Mamdani’s victory party and Sam Wolfson, Alaina Demopoulos and Saam Niami were across the boroughs as the bodegas, bars and clubs of Brooklyn, Queens and the Bronx exploded in joy. It was a night of wider hope for the Democrats too, as they won elections in Virginia and New Jersey, as well as a handful of critical votes including a redistricting proposition in California. In his analysis, Washington bureau chief David Smith noted the striking differences among the triumphant Democrats, who ranged from socialist to centrist, providing fodder for the continuing debate about how best to defeat Trump – but voters everywhere clearly expressed “a desire for fighters rather than folders”.

Ed Pilkington, chief reporter for Guardian US, has been closely following Mamdani throughout his audacious campaign, profiling him ahead of his June primary win. On Thursday, Ed looked in depth at how Mamdani managed to build a movement that took New York and has shaken up American politics. Ed also appeared on Politics Weekly America with Jonathan Freedland to discuss Mamdani’s victory. (The mayor-elect himself is of course no stranger to Guardian podcasts, having appeared at his own request on Football Weekly in September to talk World Cup ticket prices and his team, Arsenal.)

Our political commentators had a lot to digest. Moustafa Bayoumi summed up the crux of Mamdani’s appeal: it’s not that he’s young, charismatic and good at social media (though it doesn’t hurt), he won because he understood best what the people he needed to vote for him want and need at this moment – a message of economic justice. Meanwhile, Moira Donegan called Mamdani’s tactics a “rebuke to the conventional strategies of the Democratic party”.

The question now for progressives beyond New York, and beyond the United States, is what can Mamdani’s big win teach them? Archie Bland analysed whether Mamdani’s campaign offers a new playbook for the wider fight against Trump in next year’s midterms; Daniel Boffey spoke to Sadiq Khan, London’s first Muslim mayor, who painted Mamdani’s win as one of hope over fear and Aditya Chakrabortty wrote that, like Mamdani, “the centre-left should be taking on the extreme right and acting as the anti-Trump,” rather than adopting the language of the right with greater civility. Ashifa Kassam looked at how Mamdani’s “radical” policies, including free buses and universal childcare, are taken as a given across much of Europe, in a refreshing global take.

The challenge for Mamdani will be the forces working against him when he takes office in January. As our editorial noted, there will be no one hoping he fails more than his city’s most famous former resident. Indeed, Donald Trump has already threatened to withhold federal funds from a city administration he will do his utmost to discredit, undermine and disrupt. What comes next will be fascinating.

Beste ,

Wat een verkiezingen. Er is ontzettend verdeeld gestemd. En het is nog maar de vraag welke kant het oprolt voor de toekomst van Nederland als het gaat om ons voedselbeleid. We hebben een regering nodig die snel aan de slag gaat met oplossingen: voor gezond en betaalbaar voedsel, voor eerlijke verpakkingen en voor gifvrije landbouw. Om er maar een paar te noemen. Eerlijk voedselbeleid is broodnodig in het volgende regeerakkoord. Daar zullen wij ons als jouw voedselwaakhond hard voor blijven maken.

Ondertussen is ons internationale werk gewoon doorgegaan en wil ik het in deze nieuwsbrief over aspartaam hebben. De zoetstof staat namelijk al lange tijd in kwaad daglicht, zoals je wellicht weet. Daarom voeren wij op Europees niveau campagne voor een verbod op aspartaam, dat in vele duizenden voedingsmiddelen zit! 

JA, IK EIS OOK EEN VERBOD ››

Misschien heb je het even gemist, wat gezien de landelijke verkiezingen niet gek is, maar medio oktober stonden we als Foodwatch samen met onze partners - de Franse kankerstichting La Ligue Contre le Cancer en voedselapp Yuka- voor het hoofdgebouw van de Europese Commissie in Brussel. Daar hebben we de eerste 350.000 handtekeningen symbolisch overhandigd aan voorzitter Ursula von der Leyen. Onze eis: een EU-breed verbod op aspartaam! 

Burgers uit heel Europa vragen dus massaal om een voorzorgsverbod op aspartaam, de controversiële kunstmatige zoetstof is door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) van de Wereldgezondheidsorganisatie geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend voor de mens. 

Aspartaam komt veel voor in light frisdranken, kauwgom, yoghurt, gearomatiseerd water en vele andere caloriearme, suikervrije en eiwitrijke voedingsmiddelen. Levensmiddelen die dagelijks in heel Europa worden geconsumeerd. Aspartaam zit ook in producten die vaak door jonge kinderen en zwangere vrouwen worden geconsumeerd. 

Alarmbellen blijven rinkelen, Europese Commissie blijft wegkijken

Sinds februari 2025, toen we samen met onze partners onze petitie hebben gelanceerd, is het wetenschappelijk bewijs dat de consumptie van aspartaam in verband brengt met schadelijke gezondheidseffecten nog groter geworden. Studies brengen de zoetstof niet alleen in verband met een verhoogd risico op kanker, maar ook met een hogere kans op diabetes type 2, bepaalde beroertes en schade aan de darmflora. 

FAQ ASPARTAAM ››

RAPPORT 🇬🇧 (PDF 8,8 mb) ››

Ondanks de groeiende wetenschappelijke zorgen weigert Von der Leyens kabinet zelfs onze petitie persoonlijk in ontvangst te nemen. Ondertussen groeit het aantal ondertekeningen van onze online petitie razendsnel, een krachtig signaal van burgerverzet. 

JA, IK DOE OOK MEE ››

De EU heeft een wettelijke plicht om de volksgezondheid te beschermen. Het voorzorgsbeginsel stelt de Europese Commissie in staat om actie te ondernemen in geval van bezorgdheid en wetenschappelijke onzekerheden. De Commissie blijft echter een stof toestaan die mogelijk kanker en andere schadelijke gezondheidseffecten veroorzaakt. Niets doen niet langer aanvaardbaar. Teken de petitie en help mee om deze gevaarlijke zoetstof van de Europese markt te krijgen! 

GEEN ASPARTAAM MEER ››

Heb jij al of net getekend? Dan zijn we je heel dankbaar! Maar je kunt meer doen. Deel deze nieuwsbrief in jouw netwerk(en), binnen je familie, in je vriendengroep, in de groepschat van je sportclub, … We gaan richting de 360.000 deelnemers aan de petitie - wat uiteraard een geweldig aantal is - maar weet: iedere stem telt! 

Frank Lindner, Campagneleider

Jamaica is still coming to terms with the extent of the damage caused by Hurricane Melissa – the “storm of the century” that wrought devastation across the northern Caribbean earlier this week.

Natricia Duncan, our Caribbean correspondent, is based in Jamaica and has spent the past few days leading our coverage from the island, speaking to residents in the worst-hit areas such as Black River, which has seen catastrophic damage after being hit by 16ft storm surges. Natricia, alongside Anthony Lugg and Oliver Holmes, also covered the impact on Cuba, Haiti and Bermuda, while our visuals team depicted the intense scale of the hurricane.

When these kinds of disastrous extreme weather events happen our focus is often on two critical elements: the direct human impact and the role that our rapidly changing climate has played in shaping the scale of the disaster.

On the latter front, environment reporter Oliver Milman explored the scientific links between the climate emergency and the strength of storms like Melissa. Four storms in the Atlantic this year, he reported, have gone through rapid or super-rapid intensification of their wind speed and power, something that has been linked to oceans becoming warmer.

Ahead of Cop30 in Belém, Brazil, UN secretary general António Guterres was interviewed on video by our global environment writer Jonathan Watts and 19-year-old Indigenous journalist Wajã Xipai.

Guterres, in his only pre-Cop interview, acknowledged that it is now “inevitable” that we have missed the 1.5C climate target set in Paris in 2015 and said the priority at Cop30 is to begin moving in a new direction. Wajã also wrote about his experience interviewing the UN chief and reflected on the rest of the world’s lack of urgency about the crisis facing the Amazon.

This week also marked a year since flash floods devastated parts of Spain. Madrid correspondent Sam Jones headed to Valencia, the region hit hardest and where the fallout from the deaths of more than 200 has led to soul-searching about Spain’s excruciating vulnerability to the climate emergency. And earlier this month, our environment desk revealed that towns across Britain may have to be abandoned and homes could become uninsurable due to increased flooding risk as a result of the climate breakdown.

From international correspondents such as Natricia and Sam, to our teams of environment and science writers, the Guardian is committed to covering and explaining the dangers of the climate crisis, especially at a time when the consensus on climate progress is under direct threat and even green advocates such as Bill Gates are pivoting away from a focus on near-term emissions goals. This week we furthered this commitment with the appointment of Michelle R Smith as a senior science investigative reporter for the Guardian’s investigations team in the US, focusing on the challenges facing science and scientific institutions in the US and beyond, including efforts to undermine and delegitimise science and public health.

Volgens het Kieskompas zijn ‘linkse’ en ‘rechtse’ kiezers het verrassend vaak met elkaar eens. Een hoopvol bericht in deze politiek onrustige tijden. Want eerlijk, gezond en betaalbaar voedsel zouden helemaal geen strijdpunt moeten zijn, maar een kwestie van gezond verstand en politieke wil.

Wij kijken dan ook met spanning uit naar de uitslag van de verkiezingen morgen! 

Nog niet gekozen?

We hebben wat stemwijzers en analyses voor je op een rijtje gezet om je te helpen bij je keuze. Let bij het invullen van een stemwijzer extra goed op de vragen over natuur, landbouw, voedsel en gezondheid. Na het invullen kun je meestal nog aangeven welke onderwerpen jij extra belangrijk vindt en lezen hoe partijen daarover denken.

De TAPP Coalitie legde partijprogramma’s naast elkaar en keek welke partij gezond en klimaatvriendelijk voedsel de goedkoopste keus maakt en duurzame landbouw beloont. Je vindt hun uitgebreide analyse hier. Ook ProVeg maakte zo’n analyse.

Compassion in World Farming legde de programma’s langs de diervriendelijke meetlat. En natuurlijk lanceerde ook de Dierencoalitie, waar wij mee samenwerken, hier een kieswijzer over.

Geeft voor jou het klimaat de doorslag in je keuze? Check dan de kieswijzer van de Jonge Klimaatbeweging (JKB). Deze checkt de concrete standpunten van partijen over hoe Nederland er in 2040 uit moet zien: eerlijk, duurzaam en leefbaar voor iedereen.

De Transitiecoalitie Voedsel analyseerde de programma’s rond drie hoofdthema’s: een meer plantaardig dieet, verduurzaming van landbouw en een eerlijke prijs voor boeren.

Wat naast de verkiezingsprogramma's natuurlijk ook belangrijk is, is het stemgedrag van de partijen in de afgelopen jaren. De Volkskrant bracht dit overzichtelijk in kaart.

Hoe kan de Zon zoveel licht en warmte produceren en dat gedurende al miljarden jaren?

Figuur 1

De energie (het licht en de warmte) van de Zon wordt geproduceerd in haar centrum. Het centrum van de Zon kent een hoge dichtheid (ongeveer 150 g/cm3) en temperatuur (zo'n 16 miljoen graden). Onder deze omstandigheden kan kernfusie plaatsvinden. Bij de Zon gaat het hier om waterstoffusie: bij iedere reactie worden vier waterstofatomen gefuseerd tot één heliumatoom (zie Figuur 1).

Uitgedrukt in atomaire massa-eenheden (AMU, 1 AMU = 1,660540x10-27 kg) heeft een waterstofatoom een massa van mH = 1,007825 AMU en een heliumatoom mHe = 4,002603. De massa van de vier waterstofatomen min de massa van het heliumatoom dat eruit voortkomt is dus: 4 x mH - mHe = 0,028697 AMU. Deze massa, ongeveer 0,7% van het totaal, 'verdwijnt' dus bij een fusiereactie. De materie gaat echter niet zomaar verloren, maar wordt omgezet in energie, volgens de bekende formule van Einstein: E = m c2. Die formule zegt dat de energie E die correspondeert met een hoeveelheid massa m gelijk is aan die massa maal de lichtsnelheid c in het kwadraat. Bij 1 reactie verdwijnt ongeveer m = 0,0287 AMU = 4,765x10-29 kg. De waarde van de lichtsnelheid is c = 299.792.458 m/s, en dus is E = m x c2 = 4,28x10-12 Joule. Dit is maar heel weinig energie, er gaat immers ook maal een heel klein beetje massa verloren. Maar bedenk dat dit slechts de energie is die bij één kernreactie vrijkomt. In het centrum van de Zon vinden iedere seconde ongeveer 9x1037 (90.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000, een 9 gevolgd door 37 nullen) van deze reacties plaats! Bij elkaar leveren al die reacties een vermogen van 3,85x1026 Watt, precies de hoeveelheid energie die uit de Zon komt.

Schwarze Löcher können uns vieles über die Entstehung unseres Universums erzählen. Der Wissenschaftler Nikodem Poplawski ist der Überzeugung, dass nicht der "Big Bang" der Anfang unseres Universums war, sondern ein "Big Bounce" - ein großer Rückprall. Folglich könnte unser Universum aus einem Schwarzen Loch entstanden sein. Oder leben wir sogar in einem Schwarzen Loch?

Woher kommt die Materie, aus der wir Menschen und mit uns der Rest des Universums geformt ist? Die Astronomen und die Astrophysiker haben dazu Theorien – keine ist allerdings so ungewöhnlich wie die des Mathematikers und Physikers Nikodem Poplawski: Er ist der Überzeugung, dass Schwarze Löcher neue Universen gebären – und dass wir möglicherweise in einem Schwarzen Loch eines größeren Universums existieren. Kann das sein?

Wissenschaftlerinnen und Wissenschaftler wie Silke Britzen, Nadine Neumayer und Jan Steinhoff sind da skeptisch – stellen sich aber auch die Frage, ob der Urknall wirklich der Anfang unseres Universums war. Was jedenfalls im Inneren eines Schwarzen Lochs vorgeht, entzieht sich unserer Kenntnis. Wichtig ist dabei der Mittelpunkt, die sogenannte Singularität, der absolute Nullpunkt. Sie komprimiert die ins Schwarze Loch gefallene Materie auf ein Allerkleinstes und löscht dabei jedwede Information. So weit zumindest die Voraussagen von Albert Einstein von vor über 100 Jahren.

Die Existenz einer Singularität ist allerdings nur eine viel diskutierte Theorie, die noch lange nicht bewiesen ist. Wenn es keine Singularität gibt, wie Poplawski glaubt, würde aus einem Schwarzen Loch ein Baby-Universum hervorgehen können, das sich zu einem immer größer werdenden Universum aufbläht. Klingt wie Sci-Fi? Willkommen zu einem Gedankenexperiment, das bewusstseinserweiternde Wirkungen entfaltet und möglicherweise darauf hindeutet, dass wir die Urknalltheorie über den Haufen werfen müssen.

Big Bang / Oerknal & het Universum

Beste, 

Dit weekend zijn er in het Verenigd Koninkrijk meer dan 460 mensen opgepakt [1]. Deze arrestaties werden mogelijk gemaakt door nieuwe ‘antiterrorismewetgeving’. Nu willen ze in Nederland ook een wet invoeren die dit soort arrestaties mogelijk maakt.

Wat is er in het Verenigd Koninkrijk precies gebeurd? In het Verenigd Koninkrijk hebben ze antiterrorismewetgeving aangenomen die terrorisme heel breed definieren. Daaronder kan bijvoorbeeld ook ‘serieuze schade aan bezittingen’ vallen [2]. Nadat de actiegroep Palestine Action in juni militaire vliegtuigen bespoten met graffiti zijn zij aangemerkt als een terroristische organisatie.[3] Daarmee is nu elke steunbetuiging aan Palestine Action strafbaar. Dit is niet proportioneel en misbruikt antiterrorismewetgeving om grondrechten in te perken! 

Welk wetsvoorstel ligt er nu in Nederland? In Nederland is er een nieuw wetsvoorstel dat terrorisme verheerlijking strafbaar wil stellen [4]. Ook in deze wet zijn de definities van verheerlijken en terrorisme heel breed [5]. Hierdoor kan deze wetgeving makkelijk worden misbruikt om de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht in te perken.

Wat kan jij doen? 

Samen moeten we ons verzetten tegen inperkingen van onze grondrechten en aanvallen op onze rechtsstaat. Vul daarom de internetconsultatie voor de wet in en laat de regering weten dat je dit een slecht idee vindt!

Vul de internetconsultatie in 

Wat is een internetconsultatie? Ministeries kunnen een wet voorleggen ter internetconsultatie. Dit betekent dat burgers suggesties kunnen doen voor wetten die daarna voorgelegd gaan worden aan de Tweede Kamer. Deze suggesties worden daarna ook meegegeven aan de Tweede Kamer.

In het Verenigd Koninkrijk zijn we nu de risico’s van dit soort wetgeving. Daar wordt de wet nu simpelweg ingezet om de vrijheid van meningsuiting in te perken. Het is aan ons om onze rechtsstaat te beschermen tegen dit soort inperkingen. Daarom moeten we ons nu uitspreken tegen dit wetsvoorstel!

Strijdbare groet, 

Jasmijn van DeGoedeZaak

PS: Afgelopen jaar heeft DeGoedeZaak de Rechtsstaatradar gelanceerd om inperkingen van de rechtsstaat te laten zien en actie te ondernemen [6]. Bezoek de Rechtsstaat Radar om meer te leren!

[1]  Meer dan 460 mensen opgepakt in Londen bij protest tegen verbod op actiegroep Palestine - NRC Action

[2] [3] UK: Palestine Action ban ‘disturbing’ misuse of UK counter-terrorism legislation, Türk warns - UNOHCHR

[4] Internetconsultatie - RIjksoverheid

[5] De cel in voor het zwaaien met een Palestijnse vlag? Deze wet maakt het mogelijk - The Rights Forum

[6] De Rechtsstaatsradar.

DeGoedeZaak is de burgerbeweging voor een progressiever Nederland.

Onze burgerbeweging bestaat uit meer dan 150.000 leden. We ondersteunen en voeren campagnes die Nederland eerlijker, duurzamer, inclusiever en rechtvaardiger maken. Wij nemen geen geld aan van overheden, bedrijven en politieke partijen, zodat we onafhankelijk zijn. De meeste campagnes worden gestart door één van onze leden. Wat wil jij veranderen, bijvoorbeeld in jouw gemeente? Start vandaag nog een petitie. Ervaren campaigners ondersteunen je van start tot overwinning.

In depth: 10 days, 179 countries and one critical quest to reach a global treaty on plastic

The United Nations agreed to create a treaty on plastic in 2022. Since then, five separate negotiations have failed to secure an agreement. Initially, the idea was for the treaty to address the whole life cycle of plastics, but plans have since been watered down.

The last round of talks – held in Busan, South Korea – broke down at the end of last year. “There was some concern we wouldn’t even get another meeting,” says Sandra Laville. Country representatives are resuming today for 10 days of talks in Switzerland.

Although plastic is often seen as a cheap material, it’s expensive when you factor in the cost of cleaning up the damage it causes – the latest report found it is responsible for at least $1.5tn (£1.1tn) a year in health-related damages. And almost all plastic is made from fossil oil and gas. Producing all of this plastic results in greater emissions than those produced by Russia – the world’s fourth-largest polluter.

According to the University of Oxford’s Our World in Data, plastic production has increased sharply over the past 70 years. In 1950, the world was producing two million tonnes of plastic to more than 450m tonnes today. Less than 10% of the world’s plastic is recycled, and more than 40% is stuck in landfill. “Single-use plastic is the big earner for lots of companies and the petrochemical industry,” says Sandra.

There were a record 220 fossil fuel and chemic industry lobbyists at the December talks in Busan. That was far more than even the host nation’s delegation of 140 and was three times the number of independent scientists. Hotel and flight costs make the treaty negotiations expensive to attend, which is why rich industrial interests can flood the talks with lobbyists while smaller countries, scientists and NGOs struggle to find the funds.

Why is this such a pressing problem for human health?

Plastic is, in many ways, a wonder material, but the most rapid increase in production is for single-use plastics, things such as drinks bottles and fast-food packaging, which we sometimes use for a matter of minutes before chucking away. This sort of plastic may be a big earner for companies, but it is not essential for human wellbeing, and the drawbacks are significant.

The latest review, published in the leading medical journal the Lancet, was carried out by leading health researchers and doctors. They found plastics cause disease and death from infancy to old age because they are laced in more than 16,000 chemicals such as fillers, dyes, flame retardants and stabilisers which have been known to damage human health.

The most vulnerable in society are the most at risk. The analysis found that foetuses and infants were subject to harms such as increased risks of miscarriage, stillbirth, birth defects, impaired lung growth, childhood cancer and fertility problems later in life.

What are delegates going to achieve?

There are two groups battling it out in Geneva. One is comprised of more than 100 countries – including the EU – which support legally binding global reductions in plastic production and the phasing out of single-use plastic products. The other camp are countries with large fossil fuel industries, such as Saudi Arabia, Russia and Iran, who say they don’t want any suggestion of tackling plastic production.

The latter group want the agreement to focus on better management and recycling of waste, and for countries to implement voluntary or national measures. “Countries such as Saudi Arabia, Iran, and China have moved the discussion away from production towards, ‘Oh we just need to manage the waste better, oh we just need to recycle more’,” says Sandra.

Since 2022, these divisions have become more entrenched. Countries such as Egypt and Malaysia have plastic industry representatives in their national delegations. Meanwhile, the 100 high-ambition countries are not going to fold – the evidence shows we have to reduce plastic production to reduce pollution. “That’s why it all collapsed in Busan in December,” says Sandra.

The nature of any agreement is still up the air – it’s possible a meaningful treaty will be agreed, or they have further meetings, or some countries agree to pursue a “coalition of the willing” treaty outside the UN. Greenpeace is calling for at least a 75% reduction in plastic production by 2040.

But if an agreement can be reached, it would be the equivalent of getting the Paris agreement for climate negotiations. “You can argue the Paris agreement hasn’t done much, but there has been an agreement, and we just haven’t had one on plastic pollution. So this is the kind of vacuum that needs to be filled,” says Sandra.

What does this say about international environmental diplomacy?

“I think there was this real optimism in 2022 when the idea of a treaty was agreed,” says Sandra. Scientists were saying that getting a good agreement could be a gamechanger for cutting plastic pollution. But the winds appear to have changed. “By last November that optimism had all gone.”

The US – which is the world’s second-largest producer of plastic after China – has flip-flopped positions during negotiations, but now appears to be aligned with other major fossil fuel producers and is supporting the least ambitious option. China and Iran are also among the countries looking for less ambition, an option they describe as “realistic”. It comes as the Trump administration in the US rolls back environmental policies, including a longstanding finding on greenhouse gas emissions endangering health.

Andrés del Castillo, senior attorney at the Center for International Environmental Law (CIEL), a non profit providing legal counsel to some countries attending the talks, said oil states were questioning even basic facts about the harm to health caused by plastics. “We are in a moment of revisionism, where even science is highly politicised,” he says.

Hopes for a “last-chance” ambitious global treaty to curb plastic pollution are looking dim – but a weaker agreement still shows international diplomacy functions. “It doesn’t feel as if the world is ready to address any of this,” says Sandra. “I do think that any treaty – as long as it’s not really weak – is a good thing to hold up.”

Links: Tuesday briefing: What fraught talks to reach a ‘Paris agreement for plastic pollution’ could bring

The Guardian, Phoebe Weston - 31-07-2025

One of the most powerful earthquakes ever recorded hit a sparsely populated region in far east Russia.

It triggered a tsunami that started crossing the ocean at hundreds of miles an hour. What followed was a race against time – early warning systems went into alert mode as waves fanned out towards the coastlines of Japan, Hawaii and the US west coast.

The damage appears to have been minor so far and this is (in part) thanks to a global and highly successful disaster response effort. More than three million people were successfully warned to evacuate their homes.

At the centre of this remarkable response was the Pacific Tsunami Warning Centre (PTWC) based in Hawaii; founded in 1949, by the 1960s ​it was monitoring tsunamis across the entire ocean. A small team of experts identified the size and depth of the earthquake, and a tsunami warning was triggered straight away. The whole thing worked like clockwork – their speed and accuracy may have saved thousands of lives, with temporary evacuees now allowed to return home.

But this type of work could be under threat. The PTWC is part of a US government agency that has faced cuts from Trump’s government. To understand why the response was so effective, and why funding such warning systems is so valuable, I spoke to Ilan Kelman, professor of disasters and health at University College London.

In depth: ‘Lives were saved by drawing on past experience’

The 8.8-magnitude earthquake hit off Russia’s Kamchatka Peninsula early yesterday morning. The rupture happened along hundreds of kilometres of a fault line where the Pacific plate is sinking below the North American plate. This is one of the largest faults on earth (it’s called a megathrust fault) and parts of it are underwater, which means there is always a tsunami risk.

The earthquake was 47 kilometres (30 miles) beneath sea level and sent shock waves at a range of 300 kilometres (200 miles). Tsunamis travel across the ocean at about 500mph, the speed of a jumbo jet, so some communities had a just few minutes warning, while those on the other side of the ocean had a few hours. Unlike in the movies, when it’s typically one massive wave, tsunamis are often several waves which will continue to travel around the world for days.

What has the damage been and where?

The epicentre was near the Russian city of Petropavlovsk-Kamchatsky, which has a population of 180,000 people. Residents fled inland as ports flooded, while 200 miles north the Klyuchevskoy volcano (above) erupted, with lava descending its western slope.

Maximum tsunami wave heights of 4 metres (13ft) were observed in Kamchatka. Some buildings on the coastal area of Severo-Kurilsk in Russia were swept away, according to local officials. The Kremlin has said alert systems “worked well” in the earthquake response and there were “no casualties”.

The tsunami prompted warnings and evacuations across the Pacific, including in Japan, US west coast, Hawaii, Canada, Chile, Ecuador and New Zealand. However, the height of the waves turned out to be lower than initially feared. In Hawaii the highest recorded waves reached 1.8 metres (6ft), in California there were surges of just over a metre (3.6ft), and in Japan waves remained under half a metre.

How good was the warning system?

Local authorities were clear about how to evacuate and gave specific locations across more than a dozen nations.

In Hawaii, for example, tsunami warning sirens blared. Evacuations were ordered for some coastal areas as the Honolulu department of emergency management warned: “Take Action! Destructive tsunami waves expected.” People received alerts on their phones. All islands activated emergency operating centres, shelters opened, and people in coastal areas were told to go to higher ground.

Similar warnings were issued elsewhere. In Japan, almost two million people had been ordered to higher ground. Local media reported one fatality of a woman killed while driving her car off a cliff as she tried to escape. In Chile, authorities conducted what the interior ministry said was “perhaps the most massive evacuation ever carried out in our country” involving 1.4 million.

“It looks like it’s been very effective. People had that long-term education, and that long-term readiness to know what to do,” says Kelman, estimating that this preparedness saved thousands of lives. At this time of year there is a lot of tourist activity along many Pacific coastlines, and visitors are often unfamiliar with local warning systems or evacuation zones. This can make evacuations more challenging.

“It appears from places where the tsunami wave has hit, numerous lives were saved by drawing on that past experience,” says Kelman, notably the 2004 Boxing Day tsunami which killed more than 200,000 people. At the time there was no regional tsunami early warning system in place, and the Indian ocean was not considered a high-risk area. Some warnings were sent by fax and email, and didn’t reach people in time.

The 2004 tsunami was also significantly more severe – some waves exceeded 30 metres in height, whereas so far waves from this latest tsunami appear to have reached a maximum of five metres in Russia, says Kelman. In most places waves were less than a metre high, and in many places impacts were negligible so the disaster that was anticipated didn’t arrive. This is another important factor in why damage has been limited.

What improvements can be made?

Several international centres send out automatic messages for earthquakes, depending on the location. The Indian Ocean tsunami warning system was set up after 2004. “It was never done before then because it was always too expensive, there were always other priorities, but suddenly it became a priority … It has been tested several times with mixed results, so we have to improve it,” says Kelman. There is no effective equivalent for the Atlantic Ocean.

The key one that identified this earthquake was the PTWC. “They were on it right away,” says Kelman. “Knowing the size of the earthquake and the depth of the earthquake and the type of the earthquake meant that there was a significant chance of a major tsunami. They issued tsunami warnings and got the messages out there, which were then disseminated by national governments and local authorities.”

However, the PTWC sits within a US government agency targeted by Elon Musk-led cuts earlier this year. Kelman says this tsunami showed how needed they are. “We would hope that if the cuts did affect them, they will be reversed and that the people who have saved lives today will also get more support for appropriate resources,” he says.

“It appears that they were nonetheless exceptionally effective, and we owe them so many thanks for issuing appropriate messages and saving many lives.”