Demokrasi mi?.. Tamam, demokrasi var da, demokrasi var diye hemen hükümetimize, büyüklerimize laf etmek mi gerekir?.. Demokrasi dediğin bir gider, bir gelir. Devletimiz, hükümetimiz, büyüklerimiz her daim baki...

Haa bak, o kızgınlıkla belediyeye, zabıtaya belki bir şeyler demişimdir. Demokrasi var dedin ya, belki o kadarlık demokrasi yapmışızdır...

Gazeteciyim dediniz değil mi? Vallahi asılsız gazeteci bey. Polise de hiçbir şey demedim. Hayır; ima yollu dahi demedim. Bak doğru ağzımdan "işkence" sözü çıkmıştır ama o işkence haşa polis işkencesi değil... Ne işkencesi mi? Ne işkencesi olacak, insanın kendi kendine işkencesi...

Ben kendimi bilmez durumdayken, yani şuurumu tamamen kaybetmişken, birkaç büyüğümüzün adını da anarak rejim, hükümet, işkence falan lafları etmişimdir de, haklarında katiyen kötü söylememişimdir. Şundan ki, biz ne ka-dar kendimizi bilmez durumda olursak olalım, her daim haddimizi biliriz..."

Kolay mı yılların hayali olan Doğu Ekspresi seyahatini sonunda gerçekleştireceğiz.

Kışın ortasında Kars'a gidiyorsan kalın ve üst üste giyinmek zorundasın. Hele bir de trenle gidiyorsan mutlaka yolda oyalanacağın bir şeyler (çeşitli oyunlar, kitap, dergi, tablet...vb.) almalısın. Ee o zaman da 3 geceye 2 valiz az bile gelir :)

Tren yormuyor, seyahat konforlu hiç yapacak bir şey bulamazsan ser yatağını uyu, daha ne olsun. Ama her şeyin de bir kararı var. 26 saat diye bindiğimiz tren 2 saat de gecikince 28 saatlik bir yolculuk yapmış olduk. Yani dile kolay bir olay, bir yerden sonra sıktığını itiraf etmek lazım. Bu sebeple soranlara daha yakın rotaları tavsiye ederim.

Gelelim manzaralara. Yolun bu açıdan en iyi bölümü Erzincan ile Erzurum arasında.

Sonunda inme zamanı. Soğuktan öyle çok korkuyoruz ki bütün önlemlerimizi aldık. Bu sebepledir ki -20 derecelerde sokaklarda hiç üşümeden (biraz abartı oldu belki, az üşüyerek diyelim :)) gezebildik.

Yaptığımız en akıllıca şeylerden biri bu satın aldığımız günü birlik tur. Kars'ın gezilecek her yerini bir günde hiç uğraşmadan halletmiş olduk. Burası da peynir müzesi. Kars gravyerine burada saygı duymaya başladım ve bu saygı nedeniyle tadını hiç sevmesem de yemeye başladım :) Yeri gelmişken peynircilik işini Kars'a öğreten Ruslara buradan teşekkürümüzü sunalım.

Yukarıda Ruslara teşekkür ettik ama burada da lanet ettik. Bu Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi oldukça dokunaklı. Özellikle 93 Harbi dediğimiz Osmanlı Rus Savaşları ile 1. Dünya Savaşı'ndaki Sarıkamış Harekatı acılarını hala bile hissedebiliyoruz. Osmanlı Döneminde Rus kuşatmasına karşı Kars halkı ile birlikte kahramanca bir savunma yaparak 29 Eylül 1855 günü Kars Zaferini kazanmıştır. Sultan Abdulmecid'in fermanıyla 3 yıl süreyle vergiden muaf tutulan Kars şehrine gazi unvanı verilmiştir. Yani gazilik unvanı alan ilk şehrimiz Kars'tır. Böyle de bilgi veririm işte :)

Ve kadim Ermeni şehri Ani. Kars'a gelme sebeplerimden biri de bu fotoğraftır :) Sınır bölgesinde olan bir yere gittiğimde hep çok şaşırırım. Hemen yanımızda başka bir ülke oluşuna hayret ederim. Burada da öyle hemen karşımız Ermenistan inanabiliyor musunuz? Arada sadece bir nehir var, bence çok ilginç.

Buz tutmuş Çıldır Gölü'nün üstündeyiz. Tabi karla kaplandığı için herhangi bir yerde yürüyor gibi olsa da altımızdan balıkların geçiyor olduğunu bilmek değişik bir his. Balık demişken burada yiyeceğiniz balığın lezzeti muazzam gerçekten. Şiddetle tavsiye. Bir de çocuğumun buzu kırıp balık tutma arzusu vardı, kürekle çok uğraştı ama o iş öyle kolay değil tabi :)

Artık Kars sokaklarını keşfetme zamanı. Bu kısımda da böyle güzel yapılar bıraktıkları için Ruslara teşekkür etmem gerekiyor. Kars'a sahip oldukları o kısacık 40 sene olmasaymış bugün çok çirkin bir Kars bizi karşılayacaktı. Nitekim onlar gittikten sonra yaptığımız her şey çok kötü ne yazık ki. Ha bunu sadece Türklerin şehirciliği bilmemesiyle ilişkilendirmiyorum. Çünkü zamanında çok güzel şehirler yapmışız (ilk olarak aklıma Safranbolu geldi, ama her şehirde var böyle yerler) şimdi yapamıyor oluşumuz biraz da dönemle ilgili bir şey, bu çağ böyle bir çağ gibi.

Ee o kadar yürüdük biraz dinlenip, ısınmak hakkımız. Çok şirin bir kafeye oturduk, içerde hummalı bir Kafkas Gecesi hazırlığı var. Biz çayımızı içeceğiz sadece. Ama söylemiş olayım geceleri de Kars'ta boş geçmiyor. Hemen her mekanda Kafkas Gecesi etkinlikleri oluyor.

Vakit ayrılık vakti; ama biz hala kaz eti yiyemedik. Bu yüzden sabah sabah bu yenir mi, olur mu öyle şey demeden geldik bu mekana. Kazımızla hangelimizi yiyoruz. Tabi kaz da güzeldi ama ben asıl hangeli sevdim.

Orhan Pamuk'u severim ama kendisine aşkla bağlı değilim yani demek istiyorum ki iyi tarafları kadar olmamış taraflarını da görüyorum. Bu şerhi düştükten sonra gelelim kitabımıza. Kitabın ilk yarısı ve ikinci yarısı konusundaki eleştirilere katılıyorum, hatta en duygularıma tercüman olanı https://yesilgazete.org/eksik-anlatilmis-bir-roman-kirmizi-sacli-kadinin-elestirel-okumasi/ buradan okuyabilirsiniz.

Beni asıl kitaba bağlayan hikaye Mahmut Usta'nın hikayesiydi. Onun o kuyuyu kazmaktaki kararlılığı yalnızca bir inat mıydı yoksa kendisinin de söylediği gibi bilgelik mi vardı? Kendisini o da sorguluyor muydu, acaba diyor muydu yoksa gerçekten biliyor muydu? Bunlar beni merakla öyküye bağladı, sonra Cem ile aralarındaki ilişki. Ne yazık ki buradan sonra öykünün evrildiği boyut değişiyor, ikinci kısım için söyleyebileceğim en olumlu şey ise sanırım sürükleyici olması olur.

Ve maalesef bütün kitaplarında olan şeyi burada da yapıyor, Orhan Pamuk bir uyladığına tam uyluyor. Tamam usta anladık sen baba oğul çatışmasını anlatıyorsun Oidipus, Sührab falan filan ama bırak o kısımların bağlantısını da biz kuralım, her şeyi de tekrar tekrar anlatıp durma. Kötü Türk dizilerinin izleyiciyi aptal sanması gibi, Orhan Pamuk'un da bazen bizi aptal yerine koyduğunu düşünüyorum. Sen ipuçlarını ver gerisini biz hallederiz zaten. Kısacık kitapta kaç bin kere Oidipus, Sührab, Rüstem dedi Allah bilir.

Doğu Batı konusundaki oryantalistliğini zaten bilmeyen yok o konuya hiç girmeyim. Ya da ufacık bi' gireyim usta biz Doğuyu da Batıyı da iyi biliyoruz senin bu kadar analiz kasmana gerek var mı?

Kazım Karabekir Paşa ise, önce Mustafa Kemal'e yardımcı olur gibi gözükmesine karşın, sessiz bir şekilde Ankara'da muhalefet hareketini örgütleme hazırlığı içinde gözüküyordu. Mustafa Kemal başlangıçta Kazım Karabekiri karşısına alarak onunla çatışmaya girmedi ve aksine hemen hemen tüm önemli kararlarında Kazım Paşa'ya bilgi vermek ve akıl danışmak siyasetini izledi. Mustafa Kemal Lozan Konferansı'ndan sonra Kazım Karabekirden de kurtulmak isteyecektir. CHF (Cumhuriyet Halk Fırkası) na karşı Serbest Fırka'yı kuran Kazım Paşa, ilk kez Mustafa Kemal'le karşı karşıya gelecek ve İzmir Suikastı olayından sonra ise partisi kapatılarak köşeye sıkıştırılacaktır.

Mustafa Kemal güçlü idi artık. Devlet ve iktidar onda idi. Uluslararası kamuoyu onun barışçı kişiliğine ve yeni Türk devletine vereceği yeni veçheye güveniyordu. Müslümanlar güveniyordu Hilafeti kurtaracak adam diye, herkes güveniyordu. Kendi aleyhinde bir takım olumsuz dedikoduların yayılmasını önlemek açısından 25 Nisan'da Millet Meclisi üyelerine hitap eden Mustafa Kemal "İngiliz casuslarının sizi aldatmak üzere uydurdukları yalanlara kanmayın" diyordu.