MAASSLUIS IN DE OORLOG 40-45

Deze Tumblr website wordt per 25/11/2022 niet meer bijgewerkt. Na 11 jaar trouwe dienst en bijna 50.000 bezoekers werd het wel eens tijd voor een compleet nieuwe website en een eigen domein.

Bij het struinen door het fotoarchief van Konzentrationslager (KZ) Buchenwald kwam ik ineens een foto van ene ‘Pieter Pons’ tegen. In de omschrijving staat: “Pieter Pons, ehemaliger niederländischer Häftling (Haft-Nr. 5623), mit der Nummer 150.” Zou dit de Maassluise Pieter Pons kunnen zijn? 

Het tempo van mijn ademhaling wordt altijd iets sneller op het moment ik zo’n ontdekking doe. Onlangs heb ik van alle Maassluise Geuzen de KZ Buchenwald documenten gedownload en zodoende kon ik snel op zijn Häftlings-Personal-Karte kijken wat zijn gevangenennummer was en ja hoor dat is 5623.

De afbeelding zit in een serie van 152 foto’s die zijn gemaakt door een fotograaf van de US 166th Signal Photo Company en tonen voormalige gevangenen met een identificatienummer. De Amerikanen maakten de foto’s om ze eventueel later te kunnen gebruiken als bewijsmateriaal bij een proces tegen de kampleiding van het KZ Buchenwald.

De foto’s zijn gemaakt op 11 april 1945 toen de 6e pantserdivisie van het derde Amerikaanse leger het KZ Buchenwald bevrijdde, waar op dat moment zo’n slordige 21.000 gevangenen zaten. Dus vind ik het best bijzonder dat er één Maassluizer tussen zit.

Pieter Pons, in Maassluis geboren op 18 augustus 1919, was op vrijdag 14 februari 1941 samen met 27 anderen (ook zijn broer Arie) door de Sicherheitspolizei in Maassluis gearresteerd op verdenking van deelname aan het Geuzenverzet. Hij was een van de 157 Geuzen die vanuit het Oranjehotel in Scheveningen op 8 april 1941 vertrokken naar KZ Buchenwald. Een aantal weken na de bevrijding van KZ Buchenwald zijn ze het wachten beu en stelen hij en zijn broer samen met 5 Vlaardingse Geuzen in Weimar 3 autobussen, waarmee ze drie keer op en neer naar Nederland rijden om alle Nederlandse Buchenwalders thuis te brengen.

In maart 1941 vond het zogenaamde Geuzenproces in Den Haag plaats. Na vijf dagen ‘proces’ volgde op dinsdag 5 maart 1941 een uitspraak. Waarna op donderdag 13 maart 1941 vijftien Geuzen en drie Februaristakers op de Waalsdorpervlakte door een Duits vuurpeloton werden geëxecuteerd.

Drie minderjarige Geuzen, kregen gratie, hun straf werd uiteindelijk omgezet van de doodstraf naar levenslang. In hun plaats werden drie communistische Februaristakers aan de ter dood veroordeelde Geuzen toegevoegd. Het was de eerste groepsexecutie in Nederland. De zielloze lichamen werden direct door de Duitsers op de Waalsdorpervlakte begraven.

HÄFTLINGS-PERSONAL-KARTE MAASSLUISE GEUZEN

MAASSLUIS IN BEELD VOOR DE OORLOG...

Vorig jaar kreeg ik van mevr. Gerry Hanneman-de Jong een dossiermap met briefkaarten, brieven en een stapel ansichtkaarten in een oude King pepermunt doos. Het was de #WO2MS correspondentie van onderwijzeres mejuffrouw Marie van Zwijnenburg, een van de gearresteerden uit Maassluis die van juli tot september 1941 in Kamp Schoorl zat.

Zij werd, samen met 19 andere Maassluizers, door de SD verantwoordelijk gehouden voor de ontstane anti-Duitse feestelijkheden bij de terugkomst van Pieter Kabel en waren weggevoerd naar het Noord-Hollandse Polizeiliches Durchgangslager Kamp Schoorl.

Maassluis - In het voorjaar van 1941 roept de BBC de luisteraars in bezet gebied op om de letter V (V for Victory!) op muren en schuttingen te kalken als uiting van hun anti-Duitse gezindheid.

Eind juni werd er een andere manier geïntroduceerd, de V in morse, ...- drie korte en één lange tik. Aan de oproep werd door heel Nederland massaal gehoor gegeven, mensen maakte met de vingers het V-teken om elkaar te begroeten.

Om te zorgen dat deze situatie niet uit de hand liep besloot Joseph Goebbels - de nazi propagandaminister - het V-teken over te nemen. 'V=Victorie, want Duitsland wint voor Europa op alle fronten' was de kreet, waarop diverse varianten volgden. Op 18 juli 1941 werd om middernacht in heel bezet Europa de Duitse V-actie gestart. Zo ook in Maassluis, want 's ochtends hing de stad vol met Duitse V-affiches en waren panden beklad met hakenkruizen en de letter V. De Sluizers reageerden hier op hun eigen manieren op en bekladden Duitse posters. Door onder andere de 'V' in de 'W' van Wilhelmina te veranderen.

Door: Ineke Vink (HVM)

Al 70 Jaar hebben we de vrijheid te gaan en staan waar we willen. Vorige week kwam een boek uit met een stadswandeling door Maassluis in de Tweede Wereldoorlog. We wandelen een stukje mee en leven ons in in het verleden.

Op het Schanshoofd bij het Douanehuisje kijken we uit over de Waterweg. Maar er is geen scheepvaartverkeer. Als we naar links kijken zien we de resten van vier gezonken schepen boven water uitsteken. De bezetter heeft geprobeerd de vaarweg af te sluiten, maar de schepen liggen te ver naar de oevers. De enige varende schepen zijn de mijnenvegers van de Kriegsmarine. 

Op vrijdagmiddag 31 oktober 2014 werden in de binnenstad van Maassluis vijf zogeheten Stolpersteine, oftewel "struikelstenen" geplaatst. De Stolpersteine zijn een tastbare herinnering aan vijf Maassluizers van de Joodse families Coltof en Van Gelderen die in de oorlog zijn omgekomen. Bij de plechtigheid waren nabestaanden van de familie Van Gelderen aanwezig. Ze kwamen hiervoor speciaal vanuit de Verenigde Staten naar Nederland.