#wemustact

WE MUST ACT NOW

Beste medebewoner van dit democratische land,

Al een tijdje loop ik rond met de gedachte dat Nederland en vele anderen landen een vriendelijke dictator als president verdienen. Het is op zijn zachtst gezegd controversieel maar recente ontwikkelingen rechtvaardigen de discussie of het misschien niet beter is dat we een kapitein aan het roer hebben die over wat meer macht beschikt dan de gemiddelde ‘gekozen’ leider. Laat dit stukje tekst daarom bijdragen aan een (zinvolle) dialoog waarin we met elkaar eens bekijken hoe dit paardenmiddel uit zou pakken bij de aanpak van klimaatverandering. Onder het motto ‘we mikken die knuppel in het hoenderhok’, een aftrap.

Ditmaal tikken we het verhaaltje met op de achtergrond de pompende beats van Public Enemy en ‘Fight the Power’. Opdat het doel zo nu en dan de middelen heiligt? We klimmen hoog, hoger, zo hoog mogelijk in die pen.

Wie mij een beetje kent weet dat ik een behoorlijk sterke overtuiging heb in de kracht van de samenleving, van de beweging van onderop want we rollen bottom up aldus ondergetekende en David Hume. Zo was ik laatst op het jaarlijkse evenement van HIER Opgewekt waarin men terecht trots mededeelde dat energiecoöperaties in 2018 159 megawatt aan windenergie hebben gerealiseerd en dat het collectieve zonvermogen in 2018 en 2019 zal verdubbelen (bron). Prachtige getallen die laten zien dat men lokaal goed bezig is. Ook het feit dat inmiddels veel regeringen zijn aangeklaagd omdat ze volgens de eisende partijen te weinig doen om klimaatverandering echt aan te pakken - het aantal landen waar zaken lopen is sinds 2014 verdrievoudigd (bron) - ondermijnt mijn vertrouwen in de gewone man en de bakker op de hoek allerminst. Tel daar de hoopgevende signalen in mijn directe omgeving bij op en ik zou geneigd moeten zijn te ervaren dat er echt wat gaande is; dat we groot momentum aan het creëren zijn. En dat is ook zo, de beweging is er. Het gaat echt gebeuren, we gaan om. Maar komt die verandering snel genoeg? Heeft de Rainbow Warrior voldoende wind in de zeilen?

Als je mij het vandaag op de man af vraagt zou nee mijn stellige antwoord zijn. Begrijp me absoluut niet verkeerd: ik ben ontzettend blij met het toenemende bewustzijn, met hen die openstaan voor een inhoudelijk gesprek over klimaatverandering zonder de ander meteen te bestempelen als eagle freak of klimaatontkenner, met mensen die hun gedrag werkelijk aanpassen ten bate van de leefomgeving, de medemens, de natuur, de dieren en het milieu, met de soms fenomenale duurzaamheidsinitiatieven die echt wat teweegbrengen. Dat en al het andere goede moeten we vooral vasthouden.

Maar er zijn helaas ook andere verontrustende signalen. Zo lijkt het er bijvoorbeeld op dat mensen die in een energiezuinige woning wonen, minder bewust omgaan met hun energieverbruik (bron: afkomstig uit gesprekken met energiecoaches). En als we iets hoger in de boom klimmen, dan zien we dat er daar in de kruin tot op heden eveneens veel te weinig daadkracht wordt getoond. Onlangs werd bekend dat we in Nederland onze doelstelling voor 2020 (25 procent minder CO2-uitstoot) waarschijnlijk met 10 procent gaan missen (bron). Dat is niet de verkeerde kant van het ijzer bij een dubbel; het is een pijl die naast het bord eindigt. Ook het gesteggel aan de verschillende klimaattafels - omdat iedereen vooral ‘op zijn eigen eilandje zit om zijn of haar belangen te verdedigen’, aldus een ingewijde - is een teken aan de wand dat het allemaal nog niet zo wil vlotten met een fundamentele nationale aanpak. Op mondiaal niveau is het niet veel anders: het UNEP (milieuprogramma van de Verenigde Naties) berekende dat, om de opwarming van de aarde tot twee graden te beperken in 2030, we drie keer zoveel actie dienen te ondernemen (bron). En na jaren van lichte stijging, blijkt de wereldwijde uitstoot van CO₂ in 2017 weer fiks omhoog te zijn gegaan (bron). Dit terwijl het rapido de andere kant op moet.

Er zijn nog meer bronnen en bewijzen die aantonen dat er nog een aantal tandjes bij moeten om de klimaatproblematiek significant te verminderen maar laten we het bij bovenstaande summiere opsomming houden. Punt blijft dat de onrust die in mij woedt, niet gebaseerd blijkt te zijn op gebakken lucht. Vandaar dat ik, niet geheel tegen mijn natuur in, aan het prakaseren ben geslagen over hoe het zou zijn om in een land te leven waar een grote vriendelijke reus de scepter zwaait. Waar een charmante despoot, zoals een wethouder het laatst treffend verwoordde, volledig vrij spel zou krijgen om naar eigen inzicht maatregelen te treffen. Om dat wat moet gebeuren, te laten gebeuren, ongeacht wat de vox populi, de bedrijven, de boeren, de autorijders, de rechters en alle anderen zeggen.

Nu, en dat besef ik me terdege, klinkt dat behoorlijk onwenselijk wanneer we kijken naar Poetins Rusland, naar het Hongarije van Orbán, naar Erdogans Turkije. Maar stel je eens voor: als we nu echt een goedaardige man of vrouw in ons midden zouden hebben waarop men blind zou kunnen vertrouwen. Iemand die niet alleen beschikt over een sterk moreel kompas maar ook waarlijk weet van aanpakken en daar de ruimte voor krijgt. Iemand die zijn of haar hele handelen zou afmeten aan het effect om de abnormale klimaatverandering tegen te gaan. Die rationeel maar rücksichtslos enkel en alleen zou kijken naar de impact die zijn of haar beslissingen hebben om ons binnen die anderhalve dan wel twee graden opwarming te houden. Bij wijze van gedachte-experiment: hoe zou dat zijn? Zou zoiets aanbevelenswaardig zijn? 

Een dergelijke leider zou waarschijnlijk beginnen met een systeem op te tuigen waarin de vervuiler en gebruiker gaan betalen. Oftewel: consuminderen! (Oh shit, Google kent dit woord. Sweet!) Dit heeft zo zijn ‘nadelen’ vergeleken met de huidige situatie: een brute vliegtax zal de prijs van een ticket niet met 7 euro verhogen (bron: Volkskrant van 8 december, pg. 5) maar met tientallen zo niet honderden euro’s, zij die graag een stukje biefstuk of kaas eten zullen er meer voor gaan betalen, autorijden wordt fors minder aantrekkelijk, het veroorzaken van afval en rommel dat niet kan worden hergebruikt wordt zwaarder belast, de uitgaven aan producten die van ver moeten komen zullen krankzinnig stijgen totdat het de prijs van kaviaar heeft, een woning die eerder de directe omgeving verwarmt dan de woonkamer zal vriendelijk worden geconfronteerd met een significante waardeverlaging en, als klap op de vuurpijl, het bewust danwel onbewust op de wereld zetten van een telg zal je niet langer kinderbijslag op gaan leveren, het zal beide ouders een tweede rib uit het lijf kosten in de vorm van een zeer prijzige kindertoeslag.

Naast bovenstaande set aan rigoureuze maatregelen zouden er nog andere regelingen worden getroffen door onze innemende leider. Het zou niet ondenkbaar zijn dat hij die zijn hele tuin volledig betegelt, een hogere bijdrage aan het waterschap zou moeten afdragen onder de noemer van klimaatadaptatiekosten. En ook de rioolheffing van gemeente zal stevig toenemen wanneer men weigert het hemelwater af te koppelen. Ja, het klopt: zijn of haar duurzame doorluchtigheid zou het een en ander erdoor drukken waar je gerust de stempel ‘ongunstig’ op mag plakken. Alles en niets minder dan alles om de ecologische voetafdruk te verkleinen.

Gelukkig, zoals met alles in het leven, is er een andere kant van de medaille: reizen met het openbaar vervoer zal vrijwel kosteloos zijn voor hen die er gebruik van maken, lokaal geteeld, biologisch en seizoensgebonden voedsel is voor eenieder pro Deo mits men er verantwoord mee omgaat, zij die de plastic verpakkingen links laten liggen en hun glazen potten meenemen tijdens het boodschappen doen krijgen fikse korting, er zullen toeslagen zijn voor hen die een eigen composthoop aanleggen, de waarde van geïsoleerde en energiezuinige woningen stijgt moeilijk hard in het voordeel van eigenaren, vaders en moeders die niet besluiten om vader of moeder te worden kunnen mogelijk op 40ste of eerder met pensioen, diegene met een boom en wat bijvriendelijke bloemen in de tuin ontvangt een flinke vermindering van de OZB en zowel de rioolheffing als de waterschapsbelasting zal dalen tot het niveau nihil voor hen met een vijver die niet vol of leeg genoeg kan.

Juist, ik hoor je denken: met een autoritaire, aimabele leider is het nog maar de vraag of de steden langer met woningkrapte te maken zouden hebben, is het alles behalve ondenkbaar dat de facebook en instagram walls van deze wereld nog langer zouden uitpuilen met tropische reisfoto’s (kneuterige kampeerkiekjes en hutjes op de hei binnen het eigen continent voeren naar alle waarschijnlijkheid de boventoon), dorpen zouden gaan bestaan uit een verzameling van tiny houses, overal verschijnen voedselbossen, vluchtstroken mogen onbeperkt worden gebruikt door elektrische auto’s en voertuigen op waterstof en ga zo maar door. Je kunt het zo gek niet bedenken want de mens is creatief, vindingrijk en beschikt over een ongebreidelde fantasie, wat vanzelfsprekend zou gelden voor het allesbeheersende regime van onze klimaatbewuste hoogheid.

Al het bovenstaande is nog maar een tipje van de sluier. Wat zou een duurzame dictator doen als een naburig land maximaal bruin- en steenkolen blijft verstoken? Binnenvallen? De oorlog verklaren? Met elektrisch materieel, waterstofbommen en biogas dan? En ons systeem, hoe ver zou het opschuiven van onze huidige kapitalistische sociaal democratie naar een vorm van communisme? Helemaal tot aan anarchisme of stopt onze beminnelijke dwingeland ergens bij een marxistische variant? En nog grimmiger: leidt, zoals zo vaak gebeurt, het een niet tot het ander? Weet onze leider zichzelf wel in toom te houden? Krijgen we mogelijk een enorm ecovriendelijke Mao, Stalin, Franco, Pinochet, Mussolini of Hitler die hordes klimaatonvriendelijke personen onderdrukt of de dood in jaagt?

Vele vragen waar ik, zoals het de lezer waarschijnlijk reeds is opgevallen, met mijn kortzichtige en eenvoudige brein nog helemaal niet over na heb gedacht. Wellicht kun jij mij helpen met het inzichtelijk maken van de vele gevolgen, wenselijk dan wel onwenselijk. En ik zou ook benieuwd zijn naar wat jij nog zou accepteren. Hoe ver mag de vrijheid van het individu worden onderdrukt om de verwoesting van onze natuur en een aanzienlijke decimering van de wereldbevolking te voorkomen? Want daar hebben we het naar mijn mening wel over als we zo blijven doorgaan. Of die verwoesting en decimering op zichzelf goed dan wel fout zijn, wat ik overigens geregeld hoor, dat is weer een andere filosofische discussie. Daar hebben we het vast later nog eens over. Voor nu: hoe ziet de wereld eruit onder leiding van een mokergroene Trump, Poetin, Merkel, Xi Jinping en Rutte die geen verantwoording hoeven af te leggen? En wat zouden ze jou kunnen en mogen ontzeggen? Ik hoor graag van je.

Aloha medebewoner van deze prachtige planeet,

Zijn we weer! Met een nieuw stukje tekst over wat me bezighoudt op het gebied van klimaatverandering en duurzaamheid. Dit keer met een opbeurende opsomming van wat menselijk vernuft, van wat verbluffende vindingrijkheid, van wat bruut doorzettingsvermogen. Om zo een beeld te schetsen van wat er zoal gebeurt om misschien wel het grootste probleem uit de menselijke geschiedenis aan te pakken. Zodat ikzelf een beetje op de hoogte blijf maar belangrijker: om jou wellicht te inspireren zelf met een duurzame doorbraak te komen. 

Mocht je nu zelf iets tegenkomen waar je van zegt: ‘Het ei van Columbus! Dit is niets minder, niets meer dan het ei van Columbus. Deze oplossing gaat er voor zorgen dat het Braziliaanse regenwoud niet nog sneller wordt gekapt (bron); dat we geen onnodig plastic meer gebruiken (bron); dat het binnen niet afzienbare tijd gedaan is met het in de lucht blazen van CO2, methaan of een ander broeikasgas (bron).’ Laat het me dan weten. Het is, gelukkig, allemaal niet meer bij te houden. Sharing is caring.

Omdat een wijs man ooit eens zei: ‘We kunnen de problemen niet oplossen door op eenzelfde wijze te denken als de wijze waarop deze problemen in de eerste plaats werden geboren’ (vrije vertaling). Met die ontplofte grijze haardos in het achterhoofd gaan we randje coma. Uberhippie Xavier Rudd in de playlist en die spirit bird stijgt op. We klimmen hoog, hoger, zo hoog mogelijk in die pen.

Alle onderstaande ontwikkelingen hebben betrekking op energie(transitie). Andere mooie ontwikkelingen op het gebied van klimaatverandering en duurzaamheid, zoals de verbetering van de biodiversiteit en de toename van gerecyclede producten, volgen in latere stukjes.

We beginnen met drie ontwikkelingen die je zou mogen scharen onder de categorie rocket science:

De Zweden zitten niet stil. In eerder bericht (klik hier voor het artikel) roemde ik de onderzoekers van universiteit van Lund al voor het inzichtelijk maken wat ons gedrag voor impact heeft op het klimaat (bron). Nu zijn een aantal andere Björn Borg-onderzoekers in staat gebleken om zonne-energie 18 jaar lang (!) op te slaan. Yeah, science bitch! Opslag van schone energie is nu nog een van de grootste problemen om de fossiele brandstoffen voor eens en altijd naar het graf te dragen. Hoewel er nog veel moet gebeuren kan dit mogelijk een behoorlijke stap in de goede richting zijn. Lees hier hoe deze Scandinavische ijskonijnen de moleculen hebben weten te manipuleren om zo de energie van de machtige zon te vangen tussen al die koolstof-, stikstof- en waterstofatomen.

General Electric, oftewel GE, je zou ze kunnen kennen van de koelkasten, wasmachines en ander witgoedspul, zit al een tijdje in windturbine-business. Ook hier beseffen ze gelukkig dat het groen, groen en nog eens groen is dat de toekomstige klok gaat slaat en waarschijnlijk zijn de ontwikkelaars om die reden op de proppen gekomen met de Haliade-X 12 MW. Deze monsterturbine met een tiphoogte (wanneer het blad op zijn hoogste punt staat) van 260 meter heeft, zoals de naam al een beetje verklapt, 12 megawatt aan vermogen. Om je een beeld te geven van hoe onnoemelijk veel dat is: dit ding kan 12 miljoen joules per seconde leveren als het een beetje waait en daardoor zo’n 2.4 miljoen LED-lampen van 5 watt laten shinen. Met andere woorden: dit brute apparaat, hij is vijf keer hoger dan de Arc de Triomphe, kan straks in zijn uppie letterlijk duizenden huishoudens van stroom voorzien. En weet dit wat betreft windturbines: des te groter, des te beter ie presteert. In tegenstelling tot andere zaken volgens een aantal heren, doet de omvang bij windturbines er wel degelijk toe. Omdat een grote molen van 9 megawatt, meer oplevert dan drie windturbines van 3 megawatt. Kijk hieronder hoe groot dit bakbeest is en voor eventuele aanvullende informatie.

In Cambridge, Massachusetts zijn een aantal artiesten, want zo mag je deze wetenschappers wel noemen, erin geslaagd om een vliegtuig te maken zonder bewegende onderdelen (!). Een vliegtuig zonder propellers, kun je je het voorstellen? Ik niet en ik moest het zien om te geloven. In het bijgevoegde filmpje zie je hoe een vliegtuig door middel van een geladen elektrisch veld moeiteloos door de lucht heen glijdt, gelijk een papieren vliegtuigje zoals we vroeger en vandaag de dag nog steeds maken. Het is nog maar de vraag of de burgerluchtvaart er gebruik van kan maken maar het is in ieder geval een mooi begin. Een begin om de enorme impact die de luchtvaart heeft - het is om verklaarbare redenen onduidelijk wat de daadwerkelijke impact van deze vervuilende manier van reizen is op de algehele uitstoot  - serieus terug te dringen.

Dan ander noemenswaardig nieuws: 

Goede berichten uit het land dat er deels verantwoordelijk voor is dat ik deze stukjes schrijf, de Verenigde Staten. Een aantal jonge mensen, verenigd onder de naam Our Children’s Trust neemt het daar op tegen de federale overheid. Ze gaan proberen om net als Urgenda (lees hier over de Nederlandse zaak) de overheid te dwingen meer te doen tegen klimaatverandering. Trump vecht deze zaak vanzelfsprekend aan maar er is hoop dat het een verandering teweeg kan brengen blijkt uit onder meer een reactie van een rechter. Deze stelt dat zij er niet aan twijfelt ‘dat het recht op een klimaatsysteem dat in staat is het menselijk leven te ondersteunen, fundamenteel is voor een vrije en geordende samenleving’ (bron). Naast dat het een prachtige ontwikkeling is werd ik gegrepen door onderstaande foto over de zaak: het vuur in de verbeten blik van dit tienjarige mannetje, de optimistische mensen om hem heen en het feit dat deze foto in Washington is genomen, een van de machtigste plekken van de wereld, het stemt mij allemaal hoopvol.

China, een van de grootste vervuilers door de uitstoot van broeikasgassen (zie tweede bron hieronder bij punt 3), zet vol in op de energietransitie naar een groenere toekomst (bron). Het gaat snoeihard daar in het oosten. Om een voorbeeld te geven: elke vijf weken gaan er 9.500 nieuwe elektrische bussen de Chinese weg op, een aantal dat gelijkstaat aan de complete busvloot van London (bron). En het klopt dat het maken van die bussen ook energie en grondstoffen kost. Echter, de ecologische voetafdruk van zo’n bus is behoorlijk snel terugverdiend mits de elektrische energie die wordt gebruikt om de bus te laten rijden, duurzaam en hernieuwbaar is opgewekt (bron). Wil je wat meer weten over de Chinese aanpak: kijk dan naar deze aflevering van Tegenlicht. En ja, ik ben het met je eens dat we kritisch naar die draken uit het verre Oosten moeten kijken want het is inderdaad zo dat er daar hele dorpen en volkeren worden verplaatst om ruimte te maken voor solar farms en andere duurzame zaken. Desalniettemin kunnen we veel leren van de Chinese ‘oorlog tegen vervuiling’ getuigt ook onderstaande panda bestaande uit zonnepanelen.

Het lijkt erop dat de macht van de industrie rondom fossiele brandstoffen langzaam maar zeker minder en minder wordt. ‘Winsten dalen, de cash flow is lager, de balansen verslechteren en de kapitaaluitgaven verminderen,’ aldus The Guardian. F*** Yeah! Het is goed om te zien dat de invloed van deze koekenbakkers tanende is. Waarom? Omdat de 100 meest vervuilende organisaties en bedrijven van de wereld allemaal in de categorie ‘fossiele brandstof industrie’ vallen. Gezamenlijk zijn zij, deze 100 most wanted met Shell op plek 9, goed voor 70 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Laat dat even bezinken: 70 procent van de uitstoot wordt veroorzaakt door slechts 100 vervuilers (bron). En wat wellicht het ergste is, is dat een groot deel van de investeringen in deze vervuilende industrie publiek is. Met andere woorden: banken en pensioenfondsen financieren deze handel en wandel voor een deel met ons geld. Maar gelukkig lijkt hier dus verandering in te komen. Ook hier is de weg nog lang maar er gloort hoop aan de horizon!

Laten we gezamenlijk blijven strijden voor een beter klimaat. Keep up the good work y’all!

Beste treehugger in spe,

Enne? Hoe is het ermee? Groeit er al een ware klimaatstrijder in je na het lezen van de vorige twee artikelen? Of ben ik dan een beetje te optimistisch? Mijn gevoel zegt me dat ik strijdvaardiger wordt: het op papier zetten van deze teksten lijkt een therapeutische werking te hebben als ik zou weten wat dat precies inhoudt. Maar laten we niet te lang blijven hangen in psychologisch geneuzel want er is nog genoeg werk aan de winkel. Werk waar je, geloof het of niet, tegelijkertijd geld mee kan verdienen, waar je comfortabeler door kunt gaan leven en werk waardoor je het milieu en onze wereld een handje in de juiste richting helpt. Ja, ik weet het. Het klinkt alsof je naar een van de betere afleveringen van Tel-Sell luistert maar ik beloof je zowaar ik dit typ: ik probeer je geen stuk oud ijzer genaamd de Biostabil 2000 aan te smeren. Voorwaarts zo die gaat. Left, left, left, right, left.  

We zijn op het belangrijkste punt aangekomen in deze reeks van artikelen. Ik weet niet hoeveel er nog gaan volgen maar na dit stukje tekst hoop ik dat je een aantal handvatten hebt, als je die niet al had, om zelf een en ander teweeg te brengen. Het is mijn oprechte bedoeling concrete stapjes te beschrijven die gemakkelijk uitgevoerd kunnen worden zonder een al te belerende toon aan te slaan. Mocht dit onverhoeds toch het geval zijn, dan bied ik bij voorbaat niet mijn excuses aan want ik heb mijn uiterste best gedaan dit te voorkomen. 

We staan op het moment dat je dit leest, aan het begin van de laatste stage van de drietrapsraket die ik in gedachten had: de lancering van die raket bestond uit mijn poging een beeld te schetsen van de alles behalve florissante stand van zaken wat betreft het klimaat en het milieu; het loskoppelen van de stuwraketten kreeg vorm in mijn streven duidelijk te maken dat we allemaal iets kunnen doen dat daadwerkelijk invloed heeft op de situatie; landen op Mars wordt hieronder beschreven door op te sommen wat er allemaal mogelijk is in ons dagelijks leven om ervoor te zorgen dat het over een aantal decennia nog steeds prettig toeven is op onze blauwe planeet.

Veni, vedi, vici! Die gouden ouwe Michel Sardou via Spotify erop. Les lacs du Connemara met de machtige doedelzak op de achtergrond en we klimmen hoog, hoger, zo hoog mogelijk in die pen!

Om te beginnen is het goed om aan te geven dat alle maatregelen genoemd in onderstaande opsomming bijdragen aan beter milieu en een gezondere wereld van morgen. Wat ze onderling laat verschillen is de bijvangst: sommige maatregelen zijn goed voor de portemonnee, sommige maatregelen verbeteren de sociale, fysieke of geestelijke gezondheid, sommige maatregelen verhogen het comfort en sommige maatregelen - om het nog eens te benadrukken - doen al het voorgaande. Eat that Tommy Teleshopping. Omdat ik uit ervaring weet dat verreweg het grootste deel van de mensen (terechte) interesse heeft in het financiële plaatje, beginnen we met deze categorie maatregelen.

Geld besparen kan logischerwijs door de maandelijkse energierekening te verlagen. Een simpele eerste stap om deze te verlagen is alle spaar- en gloeilampen eruit te slopen en deze te vervangen voor LED-lampen. Gloeilampen produceren eigenlijk alleen maar warmte en een beetje licht. Hierdoor ligt het stroomverbruik van LED-lampen ongeveer een factor 10 (!) lager dan de meeste spaar- en gloeilampen (bron: energiecoach Ruud’s koffer). Ik weet dat LED-lampen duurder zijn in aanschaf maar ze gaan normaliter langer mee - tot wel 50 keer vergeleken met de gewone gloeilamp (bron) - en tegen de tijd dat ze ‘op’ zijn, hebben ze niet alleen hun geld dubbel en dwars terugverdiend, er zal dan vast een nieuwe technologie met genetische gemodificeerde vuurvliegjes en lichtgevende algen zijn waardoor we geen elektriciteit meer nodig hebben voor onze verlichting. Daarnaast geven LED’s vandaag de dag net zo aangenaam en warm licht als de meest gerieflijke en knusse gloeilamp die er bestaat op dit exemplaar na.

Met de gloei- en spaarlampen kunt u ook gerust oude, inefficiënte koelkasten en andere huishoudelijke apparatuur uit huis mikken. Wanneer deze energievreters een leeftijd hebben bereikt van ongeveer zeven jaar blijkt het vaak al economisch rendabel om ze te vervangen. Mocht je dit van plan zijn, let dan wel op de aanschaf van nieuw materiaal: er zitten grote verschillen tussen bijvoorbeeld energielabels A+ en A+++. De verlichte geesten die deze labels hebben bedacht leefden waarschijnlijk in de veronderstelling dat er in de tussentijd nieuwe letters zouden worden uitgevonden maar dit is verrassenderwijs niet gebeurd. Producenten zijn dus met plusjes gaan werken. Gevolg: het verschil tussen label A+ en A+++ kan soms hetzelfde zijn als tussen label A en C.

Mocht je nu op dit moment geen rijke tatta zijn, dan is hier nog een welbekende life hack over specifiek de energie slurpende vriezer: zet deze om de zoveel tijd (een keer in de vier tot zes maanden uit) zodat de ijslaag aan de rand gedeeltelijk verdwijnt. Dit zorgt ervoor dat het energieverbruik af kan nemen met een factor drie. We sluiten af met een laatste opmerking om de critici de mond te snoeren die zullen argumenteren dat het niet duurzaam is om een nog niet gesneuvelde wasmachine te vervangen: ze zijn tegenwoordig prima in staat dit soort apparatuur zo goed als volledig te recyclen.

Heb je wel knaak, hou je niet van half werk, staat er een verbouwing op het programma of heb je een huis dat tocht als de ziekte, dan kun je je hart ophalen met het isoleren van de woning. Dit is vrijwel zeker interessant voor bijna alle bewoners met een huis van voor de jaren tachtig. Wanneer je een dergelijk stulpje bezit wijst onafhankelijk advies uit dat het bijna altijd verstandig is om vloer-, bodem-, spouwmuur- en/of dakisolatie aan te brengen. Deze energiebesparende maatregelen verdienen zich normaliter niet alleen binnen vijf jaar terug, ze zorgen er eveneens voor dat het wooncomfort stijgt. Let er wel dan wel op, mocht je een niet-gecertificeerde Willie Wortel inhuren voor het isoleren, dat de ventilatie van de woning goed blijft om te voorkomen dat je huis binnen niet afzienbare tijd ruikt naar een studentenhuis. 

Van alle geld besparende maatregelen is het isoleren van de woning capo di tutti capi: het gaat hier om honderden euro’s op jaarbasis, helemaal als je weet dat het gas de komende jaren duurder gaat worden. Buiten dat, ondanks dat gas een van de schoonste fossiele brandstoffen is, draagt het terugdringen van de gasrekening veel meer bij in de energieopgave dan het verminderen van het elektraverbruik: een kubieke meter gas heeft circa tien keer zoveel energetische waarde in zich als een kilowattuur.

Dan nog een laatste maatregel om de energierekening naar beneden te krijgen: het eigen sluipverbruik tegengaan. Je schrikt je dood wanneer je inzicht krijgt in wat er de hele dag en nacht onnodig energie staat te verbruiken: je iMac, je zieke 10k-Ultra-HD-plasma-gebogen-wand-en-wat-ze-al-niet-verzinnen-tv, je hipster koffiezetapparaat en ga zo maar door. De een zegt dat het om 10 procent gaat van de totale energienota en de ander om 30 tot 40 procent. Wat het ook moge zijn, over het algemeen is men het er over eens dat het meer dan de moeite is hier eens naar te kijken door een energiemetertje aan te schaffen dat je tussen de stekker van het apparaat en het stopcontact plaatst. Voor een belegging van zes bier en twee amaretto kun je al een goede versie aanschaffen via deze link die zich nog net niet met de snelheid van het licht terugverdient.

Mocht je door bovenstaande opsomming nu elke ongebruikte joule willen ontdekken, dan heb ik nog een link voor je van de buren uit Leiden. Zij hebben een overzichtelijke, duurzame meetlat gemaakt voor het komende stookseizoen. Kijk hier voor een overzichtelijk aanbod van vrijwel ALLE mogelijke besparingen, uitgedrukt in zowel keiharde cash als CO2-uitstoot.

Voordat we doorgaan met het noemen van nog meer investeringen die je in staat stellen om elke week een Chateau Cheval Blanc van meer dan twee ton open te trekken, is het verstandig het volgende mee te geven: alle voorgaande maatregelen verminderen je energieverbruik. Het is de eerste stap in de Trias Energetica en waarschijnlijk ook de belangrijkste. Elke joule die je niet gebruikt hoeft namelijk niet duurzaam te worden opgewekt en dat is goed omdat er veel energie verloren gaat bij bijvoorbeeld het transporteren en het omzetten van energie. Tijdens een presentatie van iemand die ik hoog aansla werd verteld dat voor elke joule die je gebruikt, er drie tot vier duurzaam opgewekt moeten worden. Controleren kan ik dit niet maar je eigen verbruik terugbrengen is voor je stacks en het milieu, hoe dan ook het beste.

Dit gezegd hebbende gaan we naar het opwekken van duurzame energie want het is tegenwoordig alles behalve hogere wiskunde om met wat paneeltjes Eneco, Essent of E-on bijna overbodig te maken. Het is zelfs zo gemakkelijk dat, wanneer een installateur een gaatje voor je weet te vinden, het plaatsen van de complete installatie binnen een dag gebeurt. Het is mooi en goed om te zien dat veel mensen deze investeringskans zien en verzilveren. Het is zelfs zo succesvol dat ze zich rot zijn geschrokken op het ministerie van Economische Zaken waar de bodem van de subsidiepot op zonnepanelen in zicht komt. De terugverdientijden liggen, afhankelijk van de situatie, meestal tussen de zeven en elf jaar en dan ben ik met die elf nog zeer niet rooskleurig. Zelfs met het vervangen van de gunstige salderingsregeling (het onderling wegstrepen van de door jouw terug geleverde kWh’s in de zomer versus de geleverde kWh’s in tijden dat de zon minder hard schijnt) voor een iets minder gunstige regeling a.k.a. de terugleversubsidie, blijft het onverminderd interessant om met je panelen in je eigen verbruik te voorzien.

Naast het feit dat panelen financieel interessant zijn zien ze er tegenwoordig ook badass uit. Het enige manco is dat ze allesbehalve sexy termen hebben bedacht voor de verschillende typen met monokristalijn, polykristalijn, amorfe of glas-glas. Zelfs een beperkte marketingstudent zou dat beter kunnen maar het is even niet anders. Gelukkig staat daar tegenover dat de Europese Unie de importheffingen van Chinese panelen laat aflopen wat weer bijzonder gunstig is. Ik hoor je denken: ‘Elk product met made in China erop heeft een levensduur korter dan een gehandicapte eendagsvlieg.’ Laat dat nu net niet gelden voor zonnepanelen die door technologische doorontwikkeling zonder problemen vijfentwintig jaar kunnen blijven liggen en een rendementsverlies hebben van nog geen vijftien procent (uitzonderingen daargelaten). All hail to science and technology!

Dan nog een laatste zetje dat je wellicht tot de aanschaf over laat gaan: de afgelopen heftige zomer gaat geen uitzondering worden. We krijgen niet alleen warmere en drogere zomers maar ook zomers met meer zonuren is de verwachting. De opbrengsten van de panelen dit jaar lagen daardoor significant hoger en ook februari was erg goed (wanneer het kouder is presteren zonnepanelen met helder weer relatief gezien beter dan tijdens bloedhete periodes). Dit komt de terugverdientijd zeer ten goede. Hoe erg klimaatverandering ook is, het heeft, naast dat we niet langer naar de Costa Brava hoeven voor een kleurtje, zeker een aantal positieve kanten.

Het besef is aanwezig dat je een drukke baan hebt, een volgepropt sociaal leven, jengelende kids en veel andere verplichtingen waardoor je vervolgens geen tijd dan wel energie kunt opbrengen om uit te vogelen of je monokristallijne of polykristallijne panelen moet nemen. Patatgeneratie die we zijn moet het aanschaffen en installeren ons vooral niet teveel tijd en moeite kosten. Gelukkig kun je de plank eigenlijk niet misslaan met zonnepanelen en kost het eveneens weinig moeite. Zonder te vragen heb je vast al eens een brief ontvangen waarin staat hoeveel panelen er op het dak kunnen liggen en wat dat voor financiële gevolgen heeft. Alleen louche firma’s die met Bulgaarse busjes voor komen rijden of het woord ‘certificaat’ niet kunnen spellen verdienen de stempel ‘niet mee in zee gaan’. Verder zijn de meeste installateurs betrouwbaar ook al presenteert de een de resultaten zo nu en dan te rooskleurig.

Alle bovenstaande maatregelen zijn financieel interessant, broodnodig in de energietransitie en goed voor het milieu is de algemene overtuiging al zijn er terecht vragen over waar die grondstoffen voor alle zonnepanelen en windmolens vandaan moeten komen. Hier zal ik in een ander artikel aandacht aan besteden.

Eigenlijk kan ieder weldenkend persoon die in het bezit is van een woning of een eigen bedrijf niet onder deze energiebesparende maatregelen uit. Waar het tricky in het bewerkstelligen van een verandering wordt, is wanneer maatregelen geen financieel motief in zich dragen en het aankomt op de bereidwilligheid van het individu om uit de comfort zone te komen en het een en ander in de levenswijze aan te passen. Ondanks dat dit moeilijk wordt ga ik toch proberen een aantal zaken aan te stippen waarmee jij concreet een verschil kunt maken. Upside van het meeste dat gaat volgen: het dak boven je hoofd hoeft niet van jou te zijn; zelfs als skere student die vier dagen in de week moet leven van pasta pesto kun je het meeste dat zal worden genoemd, vandaag of morgen nog uitvoeren.

Naast het feit dat ze ons het ene na het andere leipe design brengen, weten hoe ze een degelijke gezinsauto moeten bouwen en een neusje hebben om het Eurovisie Songfestival te winnen, zijn de Zweden erin geslaagd zeer inzichtelijk te maken welke impact onze persoonlijke keuzes hebben op de CO2 die we jaarlijks met ons gedrag de lucht in blazen (bron). Ik zal proberen net zo helder te zijn als zij. Hier gaan we:

een kleine impact heeft het eerder genoemde plaatsen van LED-lampen met het verminderen van de uitstoot van CO2 tot maximaal 200 kilo per jaar;

een gemiddelde impact (een besparing van tussen de 200 en 800 kilo op jaarbasis qua CO2-uitstoot) heeft het wanneer je:

je kloffie met koud water wast en het vervolgens niet in de droger duwt maar het buiten door Jan de Wind laat ontwateren;

de rommel die je produceert niet op een hoop gooit maar een beetje bedachtzaam recyclet (check hiervoor het afvalbeleid van hometown Horst aan de Maas waar ze ware bazen zijn in het scheiden, bron);

je aan diesel- of benzine verslaafde vierwieler inruilt voor een hybride bolide;

een echte impact breng je teweeg wanneer je:

de kippenvleugels, spareribs, brie en biefstuk laten staan waardoor je 800 kilo CO2-uitstoot op jaarbasis bespaart (bron);

echt groene energie inkoopt bij bijvoorbeeld Pure Energie, Qurrent of OM en niet bij die wannabe groene leveranciers, die het opstoken van hout uit Canada of ‘groene’ certificaten bestempelen als duurzame stroom (jaarlijkse besparing is circa 1,5 ton aan CO2-uitstoot);

stopt met het boeken van trans-Atlantische vluchten naar exotische oorden die niet veel spannender zijn dan ons eigen nationale park De Hoge Veluwe (bron) wat gelijkstaat aan een besparing van 1,6 ton;

je niet langer voortbeweegt met een auto maar een fiets kiest of het openbaar vervoer gebruikt, dat in het geval van eerstgenoemde ook nog eens healthy as fuck blijkt te zijn omdat je minder snel ziek wordt en langer leeft (bron);

ervoor kiest om minder of geen kinderen te nemen wat gemiddeld 5800 kilo aan CO2-uitstoot per jaar per kind bespaart (bron).

Ik weet, zeker het niet langer rijden van een auto of het ervoor kiezen om minder of geen kinderen te nemen zijn op zijn zachtst gezegd ingrijpende keuzes die je bestaan op deze aardkloot hevig kunnen beïnvloeden. Daarnaast besef ik mij terdege dat er op-en-top duurzaamheidsambassadeurs zijn die enorm goed werk verrichten maar die daarvoor wel de wereld over vliegen. Ook ben ik niet ongevoelig voor het argument wanneer iemand stelt dat hij of zij de kinderen klimaatbewust opvoedt wat later dan weer een olievlekachtige werking kan hebben doordat ze hun leeftijdsgenootjes beïnvloeden (al zie je vaak het tegenovergestelde gebeurden). Het zijn en blijven stuk voor stuk persoonlijke beslissingen die jezelf neemt, waarvoor jezelf een afweging maakt maar waar je zelf waarschijnlijk geen verantwoording voor draagt omdat de echte gevolgen je (nog) niet direct zullen raken.

Desalniettemin is het en blijft het jouw leven en dat is goed, dat moet ook. Wat echter ook moet is een algeheel verbod op het argument dat je geen impact hebt op de gang van zaken. Als je weet dat het niet rijden van een auto ervoor zorgt dat er ruim 2,4 ton minder CO2 wordt uitgestoten dan heb je invloed, hoe je het wendt of keert. Als je weet dat voor een gemiddelde, dagelijkse portie van vlees en zuivel 2,5 kilo aan veevoer gemaakt wordt, waardoor 70 procent (!) van alle landbouwgrond op de wereld wordt gebruikt voor het produceren van veevoer (bron), dan weet je dat wij iets kunnen doen. En als het niet nemen van kinderen een brug te ver is, wat ik me bijzonder goed kan indenken, begin dan met het kunstgras uit je tuin te trekken, mieter die tegels bij het grofvuil en plant wat fraaie bloemen en een vlinderstruik om zo de bijen een handje te helpen en tevens de toekomstige stortbuien het hoofd te bieden. Start als dat niet gaat wat mij betreft desnoods met het aanleggen van een kleine, provisorische moestuin op je balkon waarin je je eigen kruiden en groenten teelt; laat die oplader van je telefoon niet ongebruikt in het stopcontact zitten; breng eens wat vaker een bezoek aan de kringloopwinkel en laat de H&M of Primark eens links liggen; koop een comfortabele trui, kruip er helemaal in en zet de thermostaat wat lager wanneer het isoleren van je huis even geen optie blijkt te zijn; pomp die banden van je fiets op en trap jezelf zo nu en dan eens naar het werk; probeer eens een vleesvervanger die bijna niet meer valt te onderscheiden van een speklap. De mogelijkheden zijn eindeloos en alles heeft impact.

Het besef dat jij en ik wat kunnen doen, dat zorgt bij mij persoonlijk aan de ene kant voor een enorme opluchting omdat het tij misschien nog gekeerd kan worden. Het zorgt aan de andere kant evenwel voor een beangstigende verantwoordelijkheid om de boel aan te pakken. Maar dat is misschien maar goed ook. Goed omdat die gedeelde verantwoordelijkheid ons in deze verdeelde wereld kan binden. Ons kan laten samenkomen op een manier zoals niets anders in de wereld dat kan.

Of je nu kaal en rimpelig bent, jong en met dons bedekt, je oriëntatie nu rechts, links, progressief dan wel conservatief is, je gelooft in Boeddha, Allah, Christus of het Spaghettimonster, je een witte, zwarte of voor mij apart een paarsgroene huidskleur hebt; je handig met je handen bent of een stel scherpzinnige hersenen tot je beschikking hebt, het maakt allemaal helemaal geen donder uit! Iedereen kan een bijdrage leveren door datgene te doen waar hij of zij in uitblinkt. Door het talent dat hem of haar is meegegeven. En het moet. Omdat het bestaan van ons en alles dat we hebben, zien, ervaren en zullen voortbrengen er vanaf hangt. Het is aan ons om te laten zien dat het kan. Dat we de allergrootste uitdaging sinds mensenheugenis het hoofd kunnen bieden. Zodat we kunnen en mogen genieten van al het moois in dit minuscuul kleine stukje heelal. Op deze sublieme en heerlijke planeet.

Steek elkaar aan. Praat, discussieer en lach met elkaar. Ben kritisch maar immer constructief. Ontwapen en help elkaar. Het is aan ons, vandaag en morgen. Nu of nooit!

Om te benadrukken hoe oogverblindend de wereld is waarin we leven sluit ik af met, wat naar mijn mening, de mooiste 167 seconden die er te vinden zijn op het wereldwijde web:

Tip: kijk dit niet op je telefoon maar op je TV! Zet die dure geluidsinstallatie op vol vermogen, rek dat scherm maximaal uit over die hele wand, blaas de muren onder je twee-onder-een-kapper eruit en geniet van de pracht en praal die deze wereld te bieden heeft.

Toekomstige Rainbow Warrior,

Het is tijd om de mouwen op te rollen, om niet langer te wijzen naar anderen, om de schouders eronder te zetten. Zodat we wat aan dat veranderende klimaat gaan doen. Hopelijk speelde je na het vorige bericht niet met de gedachte om net als Van Gogh, je oor eraf te snijden en jezelf een kogel door het hoofd te jagen. Buiten dat je er werkelijk niemand vrolijker van maakt - de mensen die denken dat we met teveel zijn niet meegerekend - is het bovenal nergens voor nodig. Want het is mogelijk om met 7 miljard mensen op een duurzame wijze samen te leven. Het is tijd om de spreekwoordelijke wapens op te pakken en ten strijde te trekken.

De tweede stap die ikzelf in gedachten had, na mijn poging om inzichtelijk te maken in wat voor penibele situatie we onszelf en al het natuurschoon aan het manoeuvreren zijn, is het duidelijk maken dat jij, ik en wij allemaal wel degelijk een verschil kunnen maken. Een wereld van verschil. Meer dan een slok op een borrel. Jij en iedereen om je heen heeft op ieder moment van de dag een impact op de wereld, hoe je het wendt of keert. Je denkt dus je bestaat, aldus Descartes en omdat je bestaat heb je invloed voeg ik daaraan toe. Laten we die invloed dan gebruiken voor de goede zaak, voor de wereld van morgen, voor de vele dagen die je nog op deze wonderschone planeet zult rondwandelen. Gun me een poging de vurige overtuiging die in mij huist, ook bij jou aan te wakkeren.

Forza fratelli! Fall Out Boy aan. ‘My Songs Know What You Did in the Dark’ op vol vermogen en we rammelen Oud Ade wakker hier. We klimmen hoog, hoger, zo hoog mogelijk in die pen!

Geregeld komen er mensen naar me toe met vragen die ongeveer de volgende strekking hebben: ‘Ben je niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat?’ Ze twijfelen of het wel zin heeft om wat minder vaak vlees te eten, om wat vaker op de fiets naar het werk te gaan, om afval te scheiden, om het eigen huis te isoleren of er zonnepanelen op te leggen. Omdat de gemiddelde Nederlander omgerekend jaarlijks circa 721 quarter pounders verorbert (bron); omdat er meer dan 12,5 miljoen voertuigen zijn in Nederland (bron); omdat bedrijven - die vaak hun afval niet hoeven te scheiden - voor meer dan 1 miljard ton aan afval jaarlijks produceren (bron); omdat het eigen stulpje maar 1500 kubieke meter gas en 3500 kWh verbruikt per jaar; omdat er gemiddeld elke minuut 250 baby’s hun eerste levenslicht zien en er ‘maar’ 105 personen zijn die de laatste adem uitblazen; omdat jij en ik maar twee van de meer dan 7.643.000.000 aardbewoners zijn die allemaal op hun eigen manier eten, reizen, werken en leven (zie hoe snel het gaat op: http://www.worldometers.info/world-population/).

Als je zulke cijfers hoort vind ik het niet gek dat je twijfelt. Het zijn dergelijke getallen waardoor je al snel denkt: ‘Ja, leuk allemaal dat afval scheiden, maar er verdwijnt elke minuut een ton aan plastic afval in de oceanen (bron). En die Renault van mij, dat Frans stuk ellende die er van buiten wel goed uitziet maar die van binnen nog harder rammelt dan de gemiddelde kroegfiets, dat is er maar eentje. Een van de meer dan tien miljoen blikjes die dagelijks over onze A-wegen zoeft. De fiets pakken maakt dus ook niet veel uit. Helemaal niet als ik je laat zien naar welke uithoeken mijn vrienden vijf keer per jaar vliegen. En wat betreft het vlees eten: de gemiddelde chuck-a-shrimp-on-the-barbie-Aussie werkt jaarlijks 111,50 kilo vlees naar binnen (bron), dus om wat te minderen qua vlees of vis, dat zet ook bepaald geen zoden aan de dijk.’ 

Ik geef je gelijk als je twijfelt. Het zijn zulke getallen die mij ook aan het twijfelen brengen. Het zijn zulke getallen waardoor ik geen eenduidig antwoord kan geven op de vraag of een individu niet meer dan een druppel kan zijn. Mijn rationele brein zegt op zulke momenten dat eenieder al verdampt is voordat men goed en wel de gloeiende plaat heeft bereikt. Dat geen enkele poging om de wereld ook maar een beetje klimaatvriendelijker te maken het waard is, simpelweg omdat je geen impact hebt, omdat je geen deuk in een pakje boter krijgt geslagen, omdat je inzet te vergelijken valt met het dweilen met de Niagara Falls open. 

Van complete moedeloosheid en totale ontreddering is nog geen sprake, hemeltergend is het wel zo nu en dan.

Gelukkig is daar het idealistische hart dat geen genoegen neemt met die schrikbarende cijfers. Het idealistische en misschien wel naïeve hart dat fluistert dat jij en ik geen druppel zijn maar het grootste Russische blusvliegtuig dat ooit het luchtruim heeft gekozen. Een kolossale Antonov die zo machtig is dat je je afvraagt of de wetten en formules van Newton en Einstein wel correct zijn neergepend. En hoewel ze vaker zijn bewezen dan ontkracht is dat het misschien wel: die houding van f*ck the numbers; maling aan iedereen die zegt dat het kansloos is; aan de eeuwenoude dogma’s; het dak op met hen die durven te stellen dat het onbegonnen werk is, die menen dat Rome niet in een dag werd gebouwd, die niet geloven in de kracht van het individu, van een enkele ziel.

Excuses voor de bovenstaande dramaturgische alinea: het besef groeit dat we niet moeten afdalen tot het niveau van de Privé-afdeling van de Telegraaf want daar bereiken we niet zoveel mee denk ik. Maar het is de reinste onzin om te denken dat jezelf geen verschil kunt maken. Kijk naar Boyan Slat die twee jaar eerder dan gepland gaat beginnen aan the Ocean Cleanup en zo een serieuze gooit doet een einde te maken aan een berg plastic met de omvang van 1.6 miljoen vierkante kilometer. Mind you: dat is meer dan 38 keer de totale oppervlakte van Nederland. En wat te denken van Jadav Payeng a.k.a. the Forest Man of India: een Indiër die in zijn uppie met niets meer dan zijn blote handen en een halve spade een dorre, dode, drooggevallen rivierbedding van 550 hectare heeft omgetoverd tot een stuk natuurschoon waarin vandaag de dag weer tijgers, olifanten en neushoorns rond banjeren.

Iedereen kan een verschil maken. En je hoeft er geen genie, wonderkind of bovenaards persoon voor te zijn. Ik zal het bewijzen met harde cijfers en niet door te stellen dat we het werk van gerespecteerde wetenschappers als Newton en Einstein in twijfel dienen te trekken want dat slaat vooralsnog nergens op.

Om toch iets met cijfers van steekhoudende betekenis te kunnen zeggen is het verstandig een veelgebruikte term erbij te halen: de ecologische voetafdruk. De ecologische voetafdruk is een getal dat weergeeft hoeveel grond- en wateroppervlakte een persoon nodig heeft om het consumptieniveau te kunnen handhaven en het afval dat diegene produceert, te kunnen verwerken (bron). Hoe meer je consumeert, hoe meer oppervlakte je nodig hebt en hoe hoger dat getal is.

Welnu, welk land consumeert er denk je het meest? Welk land consumeert er zoveel dat gemiddeld iedere inwoner meer dan 10 hectare aan oppervlakte nodig heeft? Zou ik mijn eerste gedachte volgen, en grote kans dat die niet veel afwijkt van jouw eerste gedachte, dan zou ik mijn geld zetten op de Amerikaan. Op de Amerikaan met de dubbele kin die overal heen rijdt met zijn benzine slurpende pick-up waar je met een uit de kluiten gewassen familie gerieflijk in kunt overnachten. En het is waar: ze staan hoog maar het zijn niet de grootste consumeerders. Nee, het zijn volgens de bron die ik heb gebruikt, de zandhazen uit de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Bahrein en Oman die het hoogste aantal hectare aan aardoppervlak nodig hebben om in hun consumpties te voorzien. Ze zijn niet met veel maar die er zijn, die consumeren onevenredig veel. Niet verrassend besefte ik me achteraf wanneer je weet dat ze daar skihallen bouwen op plekken waar de temperatuur niet veel lager ligt dan de binnentemperatuur van de gemiddelde Italiaanse steenoven.

Naast deze Arabische landen consumeren de Denen (!) en Belgen ook bovengemiddeld veel. Het zijn deze landen die voor een groot deel bijdragen aan de constatering dat we momenteel 1,6 keer de aarde nodig hebben om in onze wereldwijde behoeften te voorzien (bron). Het zijn onder meer deze landen die bijdragen aan het feit dat wij op 1 augustus 2018, bijna een half jaar (!) te vroeg, onze natuurlijke grondstoffen die de aarde ons jaarlijks gratis en voor niets geeft, er doorheen hebben gejaagd (zie Earth Overshoot Day: https://www.overshootday.org/).

Ik hoor je denken: ‘Waar wil die jongen nu heen met deze onzinnige cijfers?’ Touché: het is wat omslachtig maar ik vond het nodig. Waar ik heen wil is dat wij als Nederlanders niet veel onderdoen voor de Belgen, de Denen of de Amerikanen. Als iedereen op de wereld zou leven op de wijze zoals wij dat hier in ons kikkerlandje momenteel doen, dan zouden we geen anderhalve planeet nodig hebben maar drieënhalf. Drieënhalf! Na die zandhazen, Denemarken, België, Amerika komen wij al snel want we staan net niet in de top tien internationaal gezien. Met andere woorden: we leven ver boven onze stand en dat is vanzelfsprekend niet verstandig. Ik laat het hier even bij want in het vorige artikel heb ik de noodzaak tot verandering reeds uitgebreid aangestipt.

Punt is dat wij als Nederlander een behoorlijk grote ecologische voetafdruk hebben die ver boven het gemiddelde ligt. En zoals wijlen nummer 14 ooit eens zei dat elk nadeel zijn voordeel heb, geldt dat voor deze vervelende kwestie ook. Het voordeel van deze grote ecologische voetafdruk is dat wanneer wij ons gedrag ook maar een beetje veranderen, we een relatief grote impact hebben. Een impact die groter is dan de mensen die geen auto bezitten, die geen smartphone en televisie en tablet en computer hebben, die niet het hele jaar door exotische producten kunnen eten, die niet jaarlijks naar vijf bestemmingen kunnen vliegen, die niet allemaal de beschikking hebben over een eigen dak boven het hoofd. 

Conclusie: als jij en ik, alleen wij, beslissen om onze ecologische voetafdruk te verlagen, dan heeft dat een impact die significant groter is dan de impact van bijna ieder willekeurig ander duo wereldbewoners, de zandhazen en de Belgen - die blijkbaar hun Vlaamse friet een kwartier in het frituurvet laten drijven - niet meegerekend.

En dat is bij lange na niet het enige. Buiten onze ecologische voetafdruk zijn er nog veel meer cijfers die ons erop wijzen dat wij Nederlanders een daadwerkelijk verschil kunnen maken. Zo zijn we het op-dertien-na rijkste land ter wereld (bron); staan we steevast in de top tien van landen met de hoogste menselijke ontwikkeling gebaseerd op onder andere het inkomen, aanwezige armoede, levensverwachting en onderwijs (bron); bezetten we de 20ste plek in de lijst van meest invloedrijke landen, voor landen als Mexico en Brazilië die vele malen groter zijn en meer inwoners herbergen; blijkt het dat we na de Verenigde Staten het land zijn dat het meest exporteert wat betreft de waarde van agrarische producten (bron) en hebben we de op twee-na-beste infrastructuur ter wereld (bron). We zijn dus rijk, leven lang en gezond, hebben ondanks ons geringe aantal inwoners en oppervlakte significante invloed, kunnen boeren als de beste, beschikken over een ziek goed wegenstelsel (water, fiets, de hele rambam) en bezitten een bizar goede dekking van het internet. We zijn gewoon behoorlijke bazen die werkelijk alles in huis hebben om wat te veranderen: we kunnen op zoveel verschillende vlakken een verschil maken, je wordt er bijna bang van.

Ik begrijp dat bovenstaande je niet geheel zou kunnen overtuigen. Ook ik hoor de terechte geluiden dat het niet de bewoners zouden zijn maar de politiek die met wetten, beleid en richtlijnen zou moeten komen. Daar kunnen we echter niet op gaan wachten getuige het gesteggel met het Klimaatakkoord. We moeten het zelf gaan doen en gelukkig gebeurt dat al op veel plekken. Zowel in het buitenland als in onze eigen achtertuin. Lokale energiecoöperaties, opgericht door bewoners die niet afwachten totdat de het systeem verandert maar zelf hun duurzame stroom en warmte opwekken, schieten als paddenstoelen uit de grond. Zo wekten zij in 2017 al stroom op voor meer dan 85.000 huishoudens (bron) en die hoeveelheid neemt elke dag toe. De ene na de andere startup komt met geweldige oplossingen waardoor de transitie naar een duurzame samenleving aan momentum wint. En als je vervolgens ook nog eens gaat beseffen dat binnen niet afzienbare tijd 5 miljard mensen toegang tot het internet hebben (bron), en zij daardoor in staat zullen gaan zijn om op werkelijk elk vlak met een overvloed aan innovaties te komen, dan weet je dat er nog een kans is. Dan weet je dat het kan. Dan weet je dat het kan ondanks de weerwil van een aantal multinationals en politici die krampachtig vast blijven houden aan het oude model. 

Want uiteindelijk gaat het tij keren; de kritische massa is nog niet bereikt maar het gaat gebeuren, hoe dan ook. En dan zullen uiteindelijk ook de meest verstokte fossiele brandstof liefhebbers, of dit nu Shell-lovers, bedrijven of politici zijn, meegaan op bandwagon naar een schone en duurzame wereld.

En jij en ik kunnen daar ons steentje aan bijdragen. Dat de duurzame trein naar een gezondere wereld sneller en sneller gaat rijden. Die invloed hebben we en dat is iets wat we niet moeten vergeten. Het werd ooit eens opgeschreven door Edward Lorenz die het metaforisch omschreef door te stellen dat een vlinder in het Braziliaanse regenwoud, in staat was om een tornado in Texas te veroorzaken (bron). Dat vlindereffect huist in eenieder van ons. Omdat alles in deze wereld is gemaakt door mensen die niet veel anders zijn dan jij en ik.

In mijn volgende bericht zal ik proberen uit te leggen hoe we die invloed kunnen laten gelden. En wel op een manier dat het leuk wordt om te verduurzamen. Tenminste dat hoop ik. 

Om in positieve stijl af te sluiten een filmpje van niet één maar tienduizenden Monarchvlinders die as we speak bezig zijn met hun trek naar Mexico om aldaar te overwinteren. Een enkel woord: fascinerend.

Met een duurzame groet,

Gokotta