#uwch

Dw i wedi rhanni Arth — cân wych gan HMS Morris — o'r blaen. Wel, diolch i Heledd o'r band nawr mae'r geiriau gyda ni. Fydda ddim yn trio cyfieithi nhw, ond mae geirfa defnyddiol isod.

Os dych chi'n hoffi hon, dych chi'n gallu gweld nhw yn ystod yr Eisteddfod yng Nghaerdydd, gyda Candelas a Papur Wal. Gwelwch mwy yma.

I've shared Arth (bear) — a great song by HMS Morris — before. Well, thanks to Heledd from the band, we now have the words. I won't try to translate them, but there's some useful vocabulary below.

If you like this, you can see them during the Eisteddfod, with Candelas and Papur Wal. See more here.

Cwyd fi 'nghanol hedd, I drio osgoi fy natod, Gwna fi'n galon gref, Fel arth yn crwydro'r cysgod.

Rwyf i'n Arth....

Cwyd fi 'nghanol hedd, Yn gawr di-elyn ffyddlon, Tafla fi i'r tân a gweli ffrwydron.

Ma cenfigen mor hynod o anodd, A ti neith fwrw'r tywod,

Rwyf i'n Arth.....

Pam wyt ti yn mynnu ngweld i'n methu? Pam wyt ti yn trio suddo'r llong?

Ma cenfigen mor hynod o anodd, A ti neith fwrw'r tywod.

Rwyf i'n Arth

hedd = peace

osgoi = avoid

fy natod -> datod = unbutton/untie/undo

gref -> cref = strong (feminine form of cryf)

crwydro = wander, stray

cysgod = shadow

arth = bear

yn gawr -> cawr = giant

ffyddlon = faithful

tafla fi -> taflu = throw

ffrwydron = explosions

cenfigen = jealousy

yn fwrw -> bwrw = throw

tywod = sand

mynnu = insist

methu = fail

Mae Gwaith / Cartref ar S4C yn rhaglen ddrama sy'n cael ei set mewn ysgol. Mae rhywbeth anghredadwy yn digwydd pob pennod. Mae'r Cymraeg yn glir, ac mae rhai o'r cymeiriadau eiraill sy'n siarad Saesneg, felly mae ambell egwyl gyda chi.

Gwyliwch ar BBC iPlayer.

Gwaith / Cartref on S4C is a drama program set in a school. Something incredible happens every episode. The Welsh is clear, and some of the characters speak English, so you get an occasional break.

Mae fideo hwn wedi cael ei drafod yn tipyn yn ddiweddar.

Beth dych chi'n feddal? Ydy cywirdeb yn bwysig, neu ddylen ni godi hyder heb feirniadu?

This fideo has been discussed quite a bit recently.

Mae Patrick Jenner yn sôn am ddechrau darllen ac ysgrifennu barddoniaeth yn Gymraeg.

Mae gŵyl i ddysgwyr yn digwydd penwythnos hwn. Mae "Ar Lafar" yn cael ei chynnal yn llyfrgelloedd ac amgueddfeydd dros Gymru. Am fwy o wybodaeth, gwelwch ar y wefan.

Mae Dysgu Cymraeg Sir Benfro yn cynnig Noson Lawen nos Wener. Bydd ein hoff ddyn o Gwmfelin Mynach, Welsh Whisperer, yn chwarae, a bydd amrywiaeth o adloniant arall.

Archebwch Nawr!

Learn Welsh Pembrokeshire are holding a Noson Lawen (evening of entertainment) this Friday. Our favourite man from Cwmfelin Mynach, Welsh Whisperer, will be playing, and there will be a variety of other entertainment.

Mae'r gair 'hyd' wedi cawlio fi hyd yn oed. 'length' yw ei ystyr yn lythrennol, ond mae e'n cael ei ddefnyddio yn sawl ffordd eraill. Des i o hyd tudalen 'hyd' y Gweiadur. Mae e wedi egluro popeth!

Mae'n dradoddiadol i fwyta hagis ar ben-blwydd y bardd Robert Burns, ar y pumed ar hugain Ionawr.

Mae'r rysáit hon yn dod o'r llyfr Y Pumed Chwarter gan Anissa Helou. Mae'n hanner ffordd rhwng coginio a llawdriniaeth, a dweud y gwir, ond mae'n flasus.

Sai'n hollol siwr am y Gymraeg yma, ond dw i wedi dysgu sawl gair newydd. Mwynhewch, a slanj!

Cynhwysion

'Pluck' dafad (calon, ysgyfaint, ac afu)

250g gweren eidion, wedi briwio

2 wynionyn canolig

250g blawd ceirch, wedi tostio mewn ffwrn canolig am tua hanner awr

Pinsiad pupur Cayenne

1/4 llwy de nytmeg, wedi gratio

2 lwy de llysieuynau wedi sychu

Halen môr a phupur wedi malu yn ffrês

Stumog ddafad mawr, wedi glanhau yn dda iawn, neu 'Ox bung' (ond peidiwch â gofyn o ble mae'n dod)

330ml llaeth

Ffon sinamon

Dull

Taflwch y bibell wynt. Rinsiwch yr ysgyfaint o dan dŵr oer. Rhowch mewn sospan a gorchuddiwch gyda dŵr. Ychwanegwch y ffon sinamon, a thipyn o halen, a rhowch ar wres canolig. Wrth yr dŵr yn dechrau berwi, sgimiwch. Gorchuddiwch a choginio am 45–50 munud, neu erbyn i'r cig yn ei goginio. Byddwch chi'n sylwi'r lliw newid o binc ffres i lwyd braidd yn hyll. Peidiwch a poeni, bydd e'n iawn.

Rhowch y pluck i gyd i mewn sospan fawr a berwi am awr a hanner, neu erbyn iddo fe yn hollol meddal. Codwch y pluck o'r pan, wrth cadw'r dŵr coginio. Trimiwch y gwythi bant wedyn torrwch y lleill.

Rhowch y pluck wedi torri mewn powlen gymysg fawr. Ychwanegwch y gweren, winwns a blawd ceirch. Ychwanegwch y pupur Cayenne, nytmeg a llysieuynau wedi sychu. Sesnwch gyda halen a phupur. Cymysgwch yn dda, yn ychwanegu digon o'r dŵr coginio pluck i gael cymysgedd llyfn. Dylai'r cymysgedd fod yn cael ei sesno yn uchel.

Llwywch y cymysgedd i mewn y stumog ddafad erbyn iddi hi yn dri-chwarter llawn. Cau'r pen a rhowch mewn sospan fawr. Gorchuddiwch gyda dŵr. Ychwanegwch y llaeth, a rhowch ar wres canolig. Pan mae'r stumog yn cwyd, pigio fe yn sawl lle, wedyn lleihewch y gwres a chrychferwi am dair awr.