#thatcherlegacy

Vandaag wordt de begrafenis van Margaret Thatcher gehouden. Niet in Westminster Abbey, de kerk van het Parlement, maar in Saint-Paul’s, de kathedraal in The City. De begrafenis komt 20 jaar nadat het Thatcherisme dood is verklaard. Maar de impact van haar beleid voelen wij ook vandaag nog; dat leeft, zelfs in België, Nederland en de rest van Europa.

Bij haar eerste verkiezing in ’79 trof ze een economische puinhoop. Het Verenigd Koninkrijk lag op zijn achterwerk; het was het zwakke broertje van de Westerse wereld. Britse producten werden wereldwijd vermeden. In het VK zelf lag de economie soms helemaal plat. Thatchers kiezers hadden een stakingswinter doorstaan zonder diensten, werk of elektriciteit. Kinderen deden huiswerk bij kaarslicht. Voor de velen bejaarden die stierven van de kou vond men geen werkwillige grafdelvers. Tegen die situatie is Margaret Thatcher hard in gegaan, zeer hard. Daarmee heeft ze de Britse economie misschien van een ondergang gered. Maar dat kwam tegen een prijs, voelbaar tot ver over de landsgrenzen. Haar aanpak had winnaars maar ook heel veel verliezers, tot vandaag.

Ze heeft de Britse financiële wereld in de armen genomen en een hand boven het hoofd gehouden. En schrapte regelgeving die die sector in goede banen en onder controle moet houden. Daarmee kende The City een echte boom, gedreven door korte termijn woekerwinsten. Maar ze heeft ze ook vrijgeleides gegeven en toen ze in ’86 crashten. Ze heeft hen vrijgekocht. Ze heeft hen geld gegeven en nog meer gederugaliseerd. Daarmee heeft Margaret Thatcher mee de toon gezet voor een “alles kan, alles” mag cultuur in de Britse bankenwereld die wereldwijd is overgeslagen. Het is die ethische en morele normvervaging, die ons globaal naar de crisissen van 2008 en daarna geleid heeft. En die crisissen komen voor velen nog een stuk harder aan dan die van ’86. Dus Margaret Thatcher heeft door haar opstelling van toen, vandaag nog een impact op onze bankrekeningen vandaag, maar vooral op onze spaarboekjes en andere beleggingen. En dus ook op onze krimpende gemeente- en pensioenkassen. Want woekerwinsten voor enkelen gaan niet zonder kleine en grote verliezen bij vele anderen.

Als kruideniersdochter die zich opwerkte heeft ze mee het nieuw-Victoriaanse idee van een professionele upperclass uitgebouwd, en zo een kloof in de maatschappij geslagen. Ze had zich hard en hardvochtig naar de top gewerkt en vond zichzelf daardoor het enige rolmodel. Een kleine incrowd feestte mee terwijl steeds meer mensen uit de boot vielen. Daarmee bepaalt Thatcher ook mee tot op de dag van vandaag de keiharde competitieve stijl in de bedrijfswereld. De grote heren met de hoge lonen en astronomische bonussen bevolkten haar wereld. Als enige vrouwelijke Britse Premier heeft ze zelf slechts een één vrouwelijke minister aangeduid in de bijna twaalf jaar waarin ze drie opeenvolgende regeringen heeft geleid. Daarmee heeft ze verbreding van werkgeluk en diversiteit in de weg gestaan, iets waar we vandaag nog hard aan werken om dat opgelost te krijgen.

Mijnen werden gesloten maar dertig jaar later zijn daar nog geen nieuwe jobs. De mensen werden met een uitkeringetje in het riet gestuurd, en twee, drie generaties later groeien hun kinderen en kleinkinderen nog steeds op zonder uitzicht op werk. Zonder gevoel voor werkethiek mee te krijgen. Bedrijfsleiders overal ter wereld adoreren haar nog steeds omwille van de manier waarop ze de vakbonden heeft klein gekregen. Het Verenigd Koninkrijk dat ze achterliet is verdeeld in “haves” and have “nots”. En het zijn de “haves” die internationaal in de kijker lopen en zelfs mensen met modale inkomens frustreren omdat ze voelen dat ze niet genoeg hebben en meer willen.

Ze heeft dat United Kingdom ook een stuk minder United achtergelaten dan ze het vond. Haar eigengereide Engelse houding, gestuurd door dat typisch Engelse (niet Britse!) meerderwaardigheidsgevoel, bewaarde ze niet enkel voor Europa, dat daar nog van nahijgt. Ze vervreemde ook de Noord-Ieren en de Schotten ermee. Die laatsten stemmen volgend jaar misschien voor onafhankelijkheid.

De speciale relatie die ze had met Reagan, leeft nog steeds voort in de Brits-Amerikaanse tandem die globaal de internationale politiek probeert te bepalen. “When Ronnie and I ruled the world …” was een van haar favoriete opmerkingen tijdens haar dinners met de elite nadat ze was buiten gebonjourd uit Number 10.

Ze maakte er geen geheim van dat van alle koos-en bijnamen die ze kreeg, Iron Lady haar favoriete was. IJzer is hard; misschien te hard. Het is koud. En het roest. Soms langzaam.