#metis kitap

“görme konuşmadan önce gelmiştir. çocuk konuşmaya başlamadan önce bakıp tanımayı öğrenir.” — john berger, görme biçimleri

Görme, konuşmadan önce gelmiştir. Çocuk konuşmaya başlamadan önce bakıp tanımayı öğrenir.

Ne var ki başka bir anlamda da görme sözcüklerden önce gelmiştir. Bizi çevreleyen dünyada kendi yerimizi görerek buluruz. Bu dünyayı sözcüklerle anlatırız ama sözcükler dünyayla çevrelenmiş olmamızı hiçbir zaman değiştiremez. Her akşam güneşin batışını görürüz. Dünyanın güneşe arkasını dönmekte olduğunu…

Bundan birkaç yıl önce Onur Öymen’in tartışmalar yaratan “Dersim gibi yapılmalı” cümlesinden sonra, toplumsal hafızamız uykusundan uyanmıştı. Meseleyi hiç bilmeyenler, “ne olmuştu ki,” diye sormuş, bilenler, tarihçiler, akademisyenler meseleyi tartışmıştı. Sonra birbiri ardına dönemin yetkili mercilerinin Dersim Raporu yayımlanmıştı. Harekât mı, katliam mı olduğu tartışılmış, o günlerde küçük birer çocuk olan tanıklar, hafızalarından silinmeyen o alev alev günleri anlatmıştı! Sonradan anlamıştık Dersim’de neler olduğunu! Ne de olsa eskilerin söylediği gibi, “hiçbir hakikat bu cihanda gizli kalamaz.” Dersim ve Dersim’de yaşananlar şimdi edebiyatın gündeminde! Murathan Mungan’ın çağdaş edebiyatımızın özgün 23 ismini bir araya getirdiği “Bir Dersim Hikâyesi” adlı kitap, 23 yazarın Dersim hikâyesinden oluşuyor. Kimler var kitapta? Ahmet Büke, Yalçın Tosun, Ayhan Geçgin, Cemil Kavukçu, Behçet Çelik, Ayfer Tunç, Burhan Sönmez, Hatice Meryem, Şule Gürbüz, Hakan Günday, Ayşegül Çelik, Haydar Karataş, Murat Yalçın, Murat Uyurkulak, Gaye Boralıoğlu, Karin Karakaşlı, Sema Kaygusuz, Yavuz Ekinci, Seray Şahiner, Murat Özyaşar, Jaklin Çelik, Gönül Kıvılcım, Barış Bıçakçı. Bütün öyküler, bu kitap için kaleme alınmış. Hepsi birbirinden keskin, birbirinden hazin, birbirinden iç titretici öyküler. Ne de olsa, hadisenin kendisi yeterince fena! Deyim yerindeyse “edebiyatın Dersim Raporu” kitap. Yazarların hepsi, bütün can alıcı imgeleri, ustalıkla örülü anlatım dilini bu öykülerde sergilemişler. Tek tek saymaya bile gerek yok. Keşke Dersim(ler) yaşanmasa da, böyle kitaplar olmasa! Tek tesellimiz, hepsinin usta işi öyküler olması.

2000’li yılların en iyi romanı seçilmişti Tol, bundan kısa bir süre önce. Murat Uyurkulak’ın ilk romanıydı ve ikinci romanı Har, kimilerince ondan bile iyiydi. Birkaç yıl arayla iki tane sıkı kitaba imza atan Uyurkulak’tan yeni bir şeyler beklerken ilaç gibi geldi, Bazuka isimli öyküler toplaması. Altı çize çize söylenmiş ‘aşk, yalnızlık ve şiddete dair hikâyeler’ diye. Hepsine evet ama, şiddeti o kadar naif ki gülseniz mi ağlasanız mı bilemiyorsunuz. Kendi beğendiği yazarların eserleri okunsun, tanıtılsın diye iş adamlarını kaçıran kütüphane memurunun yaptıklarına nasıl şiddet dersiniz? Apartmana yeni taşınan kiracının kızlarına âşık olan bir çocuğun, o kızların aslında kiracının yeğeni olduğunu ve ayda yılda bir görebileceğini öğrendiği zaman, ‘küfürle posta koyması’ onun doğal hakkı değil mi? Köylük yerde, tomurcuklanan çiçeklerin olduğu yerde kızların yanına yanaşan kara bakışlı adamlardan çekindiği için şehre kaçan ve zarar görmemek için kadınlığını gizleyen taksici Tahir’in temizliğinden kimin şüphesi olabilir ki? Hayatında pembeden çektiği kadar hiçbir şeyden çekmeyen bir mahkûmun, kendine düşen pembe battaniyeyi değiştirmeyi istemesi çok mu? Bu dünyada yalnız kalmaktan başka şansı olmayan, kırılgan insanların öyküleri Bazuka.