Verboden Prijsafspraken & kartelverbod
Prijsafspraken - mag dat tussen bedrijven?
Ik moet je iets bekennen. Een paar maanden geleden zat ik in een koffietentje in Amsterdam — zo’n plek waar iedereen doet alsof ze een roman aan het schrijven zijn terwijl ze eigenlijk TikTok openen — toen ik een gesprek opving tussen twee aannemers. Je kent het wel, zo’n half-fluisterend gesprek dat juist extra opvalt. Ze hadden het over “prijzen gelijk trekken” en “anders wordt het weer zo’n race to the bottom”. En ik, advocaat Amsterdam met inmiddels ruim vijftien jaar ervaring in het Nederlands recht, keek op van mijn cappuccino zoals je alleen opkijkt als je een van die “dit gaat fout, héél fout” videos op YouTube zit te kijken.
Het is opvallend hoe vaak ik ondernemers hoor zeggen dat “een beetje afstemming” toch wel moet kunnen. Alsof het zoiets onschuldigs is als elkaars LinkedIn-profiel stalken. Maar prijsafspraken zijn geen inside joke tussen branchegenoten. Ze zijn meer iets in de categorie: je denkt dat je slim bezig bent, tot je ineens een boete van een paar miljoen om je oren krijgt. Soms zelfs voor een gesprek dat niet langer duurde dan een voice note van twaalf seconden. En ja… dat gebeurt écht.
Ik hoor trouwens vaak dezelfde misverstanden terug. Dat prijsafspraken alleen verboden zijn als er iets op papier staat. Of dat je best samen mag ‘brainstormen’ over prijzen zolang niemand het woord “afspraak” gebruikt. Of — mijn favoriet — dat een leverancier heus wel even mag appen dat je je verkoopprijs moet verhogen, want “dat doet iedereen zo”. Er gingen al bedrijven onderuit voor bedragen van € 2,3 miljoen, € 7,95 miljoen, € 39 miljoen… bedragen waarbij zelfs de meest doorgewinterde CFO even wit wegtrekt.
Wat het tricky maakt, is dat het vaak begint met iets kleins. Een brancheborrel die nét iets te gezellig wordt. Een leverancier die subtiel hint naar “gewenste marges”. Een aanbesteding waarbij plots vijf offertes verdacht goed op elkaar lijken. Je denkt: ach, toevallig. Maar het zijn precies dit soort momentjes waar kartelvorming begint te ruiken. Het soort geur waarvan de ACM spontaan hun tas pakt en op bezoek komt. Ongevraagd. Vroeg in de ochtend. En geloof me, niemand wil wakker worden met een dawn raid waarin je administratie, e-mails en WhatsAppjes worden doorzocht alsof ze onderdeel zijn van een true crime-docu.
Wat dit onderwerp juist nu zo actueel maakt, is dat de ACM de laatste jaren veel scherper optreedt. Niet alleen tegen de klassieke bouw-, tech- of retailcases, maar zelfs tegen afspraken tussen ziekenhuizen, zzp-tarieven en bedrijven die prijsalgoritmes gebruiken. Sinds 2023 kijkt men ook kritisch naar duurzaamheidsafspraken — waar je denkt dat je iets goeds doet, maar waar je zonder juridische check óók zomaar de fout in kunt schieten. Heel Nederland beweegt, maar het recht beweegt mee. Soms sneller dan ondernemers verwachten.
In de uitgebreide gids die ik heb geschreven, loop ik door meer dan vijfendertig valkuilen heen die ik in de praktijk tegenkom. Situaties die ik zelf heb gezien, waar bedrijven dachten dat ze “veilig” zaten en vervolgens tóch vastliepen. En ik weet dat dit misschien niet het onderwerp is dat je kiest voor een gezellige vrijdagavond, maar het is wél het soort kennis dat je duizenden euro’s kan schelen. Soms tonnen. Soms miljoenen.
Als je benieuwd bent naar die andere valkuilen — sommige serieus, sommige bijna komisch als het niet zo duur was afgelopen — dan heb ik alles voor je opgeschreven in de volledige versie van dit artikel. Ik heb geprobeerd het net zo helder te houden als een TikTok-uitleg, maar dan zonder de dansjes.
En nu ben ik eigenlijk nieuwsgierig:
Welke blunders hebben jullie meegemaakt op het gebied van verboden prijsafspraken, aanbestedingen of “onschuldige” gesprekken met concurrenten?
