#iris zaagman

“Onze missie? Op een laagdrempelige en toegankelijke manier mensen enthousiast maken voor een museumbezoek door het delen van hoogwaardige en inhoudelijke content”, staat te lezen op de website van Dutch Girls in Museums. De dames zijn influencers. Bewegen zich met passie voor kunst en cultuur op sociale media om hun enthousiasme met anderen te delen. Hun posts zijn vooral te vinden op het platform Instagram. Maar op Facebook zijn de meisjes tevens te ontdekken. In de loop der jaren vanaf 2018 hebben ze een grote schare volgers gekregen. Dutch Girls is een merk geworden en de achterban is idolaat van de dames. Zij beïnvloeden de kunstmarkt en bepalen het museumbezoek, althans hopen zij dat dit de uitkomst van de zichzelf opgelegde taak is. Ze voelen zich geroepen de kunst voor een breed publiek zichtbaar te maken.

In de musea zijn Daniëlle Lakeman en Iris Zaagman daarom graag geziene gasten. Want hun inbreng geeft de instellingen extra airplay en de verwachting is meer jonge bezoekers. Want de sociale media is natuurlijk hot bij de jeugd en jong volwassenen. En kunst moet bij die leeftijdsgroepen cool worden. Maar of het de musea daadwerkelijk in bezoekersaantallen iets oplevert is lastig te peilen. Het zal aardig zijn dat eens te onderzoeken. Te onderzoeken wat het effect is van de Dutch Girls in Museums op het kijken naar kunst.

Bewegen ze zich succesvol op de sociale media, nu vinden Lakeman en Zaagman het zaak ook de analoge wereld aan te spreken. Daarmee dan een wat ouder publiek achter zich te krijgen. Dit doen ze met een boek met dezelfde titel als hun alias, met als ondertitel: nieuwe kijk op kunst. Door rondom in Nederland musea te bezoeken en daar over te schrijven proberen ze deuren te openen en drempels te verlagen. Het boek is daardoor eigenlijk een gids in museumland, een gebruiksaanwijzing voor museumbezoek.

Daarnaast is de uitgave een fotoboek. Als influencers hebben ze een bepaald format ontwikkeld om niet sec de kunst af te beelden en het werk te duiden. In ieder museum en bij elke tentoonstelling maken ze een portret van zichzelf. Een selfie als duo en Iris die Daniëlle als model heeft. Gehuld in qua kleur en print bij het bezochte kunstwerk passende kledij staan ze tussen de kunst. Lakeman en Zaagman zijn steeds op zoek naar manieren om onderdeel van de kunst te zijn. Wat dat betreft kunnen ze als hashtag evengoed #dutchgirlsinart nemen. Op de manier zoals ze dat doen maken ze in feite hun eigen kunst met behulp van bestaande composities. En het boek toont wat dit betreft interessante en unieke vondsten. Met fotografie leven de dames zich nog beter in op de kunstwerken die ze zien en nemen mij mee in hun zienswijze. Dat is inderdaad een nieuwe kijk op kunst.

Iris Zaagman is de dame met de camera. Zij regisseert de foto’s. De meisjes moeten thuis wel een uitpuilende kast met kleurige kleren hebben, want bij vrijwel ieder kunstwerk weten zij perfect te blenden. Daniëlle Lakeman is van de twee de schrijver. Ze is online media professional en fashiongoeroe, waarmee meteen de walk-in closet duidelijkheid krijgt. Een met kleren volgepakte koffer hoort tot de standaarduitrusting bij een museumbezoek. En Iris is dan nog onderwijskundige met een achtergrond in kunst. Onder haar invloed is het boek een handleiding, een leerboek om de musea te verkennen. Het is een wondere wereld die zij openen. Waarin ze met hun kijk op kunst de lezer rondleiden. Niet als suppoost of museumgids, “maar wél als een grote bron van inspiratie vol handige tips, unieke verhalen, grappige anekdotes en talloze foto’s”.

In wat dan feitelijk een kunstboek is lees ik een ode aan de kunst, een literair lofdicht. Dit is opgedeeld in diverse vakgebieden, ieder couplet heeft een eigen toonzetting. En telkens rijmen de foto’s met wat de tekst beschrijft. Omdat het veld van kunst en cultuur een groot aantal instellingen kent is er voor het boek een keuze gemaakt. Niet elk museum wordt met naam en toenaam beschreven, maar uit de veelheid aan aanbod is toch een representatieve keuze gemaakt. En wordt een hoofdstuk wel afgesloten met het opsommen van meerdere gelegenheden en adressen.

Ook de Dutch Girls in Museums kunnen er niet omheen. Kunst is een kwestie van smaak. De girls willen dan wel alle vormen aan bod laten komen, toch hebben ze een persoonlijke voorkeur. Maar hun smaak is breed, de passie groot. In een soort van hitlijstvorm delen ze stijlen en mogelijkheden in. Niet dat de eerste de beste is en de tiende minder goed zal zijn. Maar de top 10 geeft de keuze aan uit bijvoorbeeld museumshops, museumtuinen, kunstbeurzen en museumrestaurants. Jawel, want niet alleen richten zij hun blik op de kunst zelf, ook worden alle activiteiten daar omheen waardoor het museum bestaansrecht heeft toegelicht. En dan zal er vast wel eens iets over het hoofd worden gezien of zijn vergeten.

Ook bijzondere tentoonstellingen hebben plaats in het boek, terwijl deze bij het verschijnen ervan misschien al wel zijn afgelopen. Toch worden deze dermate uniek gevonden dat ze een beschrijving krijgen. Zo geeft de uitgave een vrijwel compleet inzicht in de kust en cultuur van Nederland. Want niet alleen de kustmusea krijgen aandacht, ook musea op andere gebieden van het cultureel erfgoed zijn bezocht. De meisjes kijken om zich heen, niet enkel naar wat er aan de wanden hangt of in de ruimte staat. Ook geven ze aandacht aan de architectuur van de gebouwen zelf.

Naast de kijk op kunst en het zien van cultuur in de verschillende musea geven Lakeman en Zaagman tips en suggesties over het museum in het algemeen en tentoonstellingen in het bijzonder. Want wat kost een museumbezoek, mag je praten in een museum en hoe dicht mag je bij een kunstwerk staan. Doordat de Dutch Girls kind aan huis zijn in de museumwereld en vrijwel alle musea van binnen en van buiten hebben bekeken, weten ze op alle vragen een duidelijk antwoord te geven. Ze schrijven een handleiding voor de amateur museumfotograaf om kiekjes te maken in een museum. Hoe schrijf je met licht en wat is het perfecte plaatje. De meisjes zelf zijn altijd op zoek naar de interactie met het kunstwerk. Aan de hand van de foto’s in het boek lijkt het alsof de pose die ze bij en voor het werk innemen meer belangrijk is als het kunstwerk zelf. Maar niets is minder waar. Ze willen er het werk op beeld mee versterken door onderdeel van de kunst te zijn. Het is een dimensie meer, een extra laag.

In het boek doorkruisen ze Nederland en hebben ze in het oog springend werk gekozen om mij als het ware op te voeden in het kijken naar kunst. En dat doen zij op een geraffineerde manier, de Dutch Girls zijn echte ambassadeurs voor de kunst en cultuur in ons land. De bezochte en besproken musea kunnen daarmee hun voordeel doen. En nog telkens schuimen Lakeman en Zaagman de kunstwereld af op zoek naar in hun ogen kunstparels en spraakmakende tentoonstellingen. Daarbij is de tekst belangrijk om een en ander uit te leggen en bespreekbaar te maken. Een voorbeschouwing te geven van wat mij op de diverse adressen te wachten staat. Maar ook is het fotografische beeld essentieel. Want een foto zegt soms meer dan woorden. Feitelijk zou een uitgave enkel met de foto’s van Iris Zaagman daarin, waarbij Daniëlle Lakeman het model is met het kunstwerk als achtergrond, voldoende zijn om de passie van de meisjes te verklaren. In dit boek echter vormen tekst en beeld een ondeelbare twee-eenheid. Want het is niet enkel dat ze kunst willen maken, ze willen de kunst duiden om mij als lezer over te halen mijn ogen uit te kijken.

Dutch Girls in Museums, nieuwe kijk op kunst. Daniëlle Lakeman en Iris Zaagman. Uitgeverij mo’media, 2023.