#hitittes

'Dünyada falcılığı kullanmayan ne bir toplum ne de bir kral vardır' diyen Cicero, falcılığın temelinde insan bencilliğinin yattığını yazar. Ona bunu dedirten etkinin, Rodos'ta eğitimini gördüğü ve sonradan İslam mistisizmine 'Vahdet-i Vücud' olarak girecek olan Stoa felsefesinden kaynaklandığını biliyoruz. İnsan, tanrının yeryüzündeki bir benzeriydi ve tüm günah ve suçlarına rağmen tanrı ona neredeyse aşık olacak kadar hayrandı. Hatta Cicero bu noktadan hareketle tanrı varlığını kanıtlama diyalektiğine bile girmiştir. Stoacılardan yüzyıllar önce Babilliler ve onların etkisiyle Hititler, tanrı insan benzerliğini ve ilişkilerdeki karşılıklı bağımlılığı çoktan keşfetmişlerdi. Tanrılar arada bir kızsalar ve insanları cezalandırmak isteseler de, bu bir nevi 'theodezee'den (ayağını denk al! ikazı) başka bir şey değildi. Şu dünya düzeni 'veriyorum ki karşılığında sen de bir şeyler veresin!' (do ut des) üzerine kurulmuştu. Falcılık, bir bakıma doğa güçleri karşısında çaresiz kaldığını gören insanın kaderine boyun eğmeyerek yaşam savaşı verme azminin bir sonucudur. Kader ve kısmet yerine zekasını, yaratıcılığını, iradesini, teknik olanaklarını ve bilimsel yeteneklerini içgüdüsel yaşam tutkusuyla bağdaştırıp var olma savaşı veren Homo Sapiens'in yarattığı bir pseudo-bilimdir. (Meltem & Metin Alparslan, 2009: 230)

Telipinu, Huzziya'nın kayınbiraderiydi ve kendisini ve karısını öldüreceği haberini tam zamanında aldı. Huzziya'yı öldürmedi ama onu ve beş kardeşini başkentten sürgün etti. Bunu yaparak, dört nesildir hanedanı pençesine alan cinayet zincirine son vermeyi ummuş olabilir: 'Bana yanlış yaptılar ama ben onlara zarar vermeyeceğim' (van den Hout 1997).