#herindeling

Voorzitter, Uw Staten hebben op 7 december besloten om af te wachten of de Arhi-procedure voor de herindeling Nuenen - Eindhoven onder het vigerende danwel het nieuwe beleidskader herindeling zou komen te vallen. Een besluit vanuit zorgvuldigheid. Deze helderheid is er nog niet, dus de situatie is niet gewijzigd ten opzichte van 7 december. Ons college is van mening dat het daarom onzorgvuldig is om het herindelingsadvies vandaag te behandelen. En het is bovendien onnodig. Laat ons dat even toelichten.

Het burgerinitiatief spreekt over een dwingend recht waar het gaat om de termijnen van de Arhi-procedure. Hier is geen sprake van. De termijnen in wet Arhi zijn termijnen van orde. Daar is ons college eerder in de procedure al eens van afgeweken door beide gemeenteraden twee weken extra te geven voor het indienen van hun zienswijze. Nu doet zich een zeer uitzonderlijke situatie voor, waarin het beleidskader herindeling lopende ons proces wordt gewijzigd. Met uw staten is ons college van mening dat dit voldoende reden is om voor de tweede maal in deze Arhi-procedure wat meer tijd te nemen dan de termijnen van orde voorschrijven. Een zorgvuldige besluitvorming stond en staat voor ons college voorop!

Het burgerinitiatief spreekt verder over, en ons college citeert: “nadelige gevolgen voor de burgers, diverse instellingen/verenigingen als ook voor de gemeente. Het geeft veel onzekerheid.” Het burgerinitiatief geeft hier noch een toelichting op, noch voorbeelden van. Ons college is op geen enkel moment gebleken dat er sprake is van nadelige gevolgen of waar die nadelige gevolgen uit zouden bestaan. Wij zien dan ook geen enkele noodzaak om vandaag de herindeling Nuenen-Eindhoven te behandelen. En sterker nog, wij vinden dat uw Staten daarmee afbreuk doen aan een zorgvuldige proces.

Voorzitter,

Vooropgesteld dat ons college vandaag niet een statenvoorstel kan verdedigen waarvan ons college zojuist al heeft betoogd dat het niet zorgvuldig is om het vandaag behandelen, wil ons college u toch een aantal zaken meegeven.

De provincies hebben van het rijk een verantwoordelijkheid gekregen in het kader van de kwaliteit van het lokaal openbaar bestuur. Er staan ons provincies vele middelen ter beschikking om die verantwoordelijkheid te nemen. In het kader van veerkrachtig bestuur hebben we hier blijk van gegeven door middel van de onderzoeken van de commissie Huijbregts naar bestuurskracht van Brabantse gemeenten, door kennisdeling over verschillende vormen van bestuur en samenwerking, door gemeenten een visie te laten maken op de maatschappelijke opgaven, door thema-onderzoeken, procesbegeleiders, tijdelijke commissies en bestuurlijke gesprekken. Al deze instrumenten zijn niet wettelijk verankerd.

Soms doet zich een uitzonderlijke situatie voor, waarin enkel het wettelijk instrument van de provinciale Arhi-procedure nog helpt om tot de gewenste kwaliteit van het openbaar bestuur te komen. Dit is een zwaar instrument waar ons college niet lichtvaardig, integendeel zeer weloverwogen, voor heeft gekozen in het geval van de gemeente Nuenen. Laat ik u nog even kort mee door de geschiedenis nemen.

In juni 2013 komt de commissie Huijbregts met haar advies over de gemeente Nuenen. De commissie is van mening dat de gemeente Nuenen moet fuseren met Eindhoven en beveelt een bestuurskrachtonderzoek aan. Het duurt bijna 2,5 jaar voordat de gemeente Nuenen dit bestuurskrachtonderzoek heeft uitgevoerd. Vervolgens duurt het een jaar voordat de gemeenteraad van Nuenen besluit om bestuurlijke fusie als voorkeursoptie voor de bestuurlijke toekomst te gaan onderzoeken. In diezelfde maand laat ik de raad in een - op verzoek van de raad besloten - raadsvergadering weten dat de keuze voor een fusiepartner er uiterlijk 1 juli 2017 moet zijn. Dit bevestigt ons college in december met een brief. In zeven maanden tijd weet de gemeente Nuenen 1 of 2 gesprekken met de buurgemeenten te voeren, met als gevolg dat er op 1 juli 2017 geen besluit is. Dit was voor ons college de directe aanleiding om de Arhi-procedure te starten.

De reden om de Arhi-procedure te starten is het gebrek aan bestuurskracht in het licht van de grote maatschappelijke opgaven. Uw Staten hebben de verantwoordelijkheid om met het oog op de lange termijn een afweging te maken. U bent middenbestuur. De grote waarde van het middenbestuur ligt in het verder vooruit kijken, het uitzetten van lange lijnen.

Sinds ons college op 30 januari 2018 het voornemen bekend maakte om een herindelingsontwerp op te stellen voor de herindeling van Nuenen en Eindhoven heeft ons college met vele inwoners van Nuenen contact gehad. Als het ging om gebrek aan bestuurskracht, zochten zij concrete onderbouwing. En zij noemden zelf de voorbeelden: transparantie ontbreekt geheel, de KAFI-affaire, het onterechte ontslag van een drietal ambtenaren, uitlekken van geheime rapporten, het al vele jaren halflege bedrijventerrein Eeneind-West, de nog altijd opvallend hoge OZB (2x zo hoog als in Geldrop-Mierlo, 80% hoger dan in Son en Breugel en ook nog altijd ruim hoger dan in Eindhoven), onvoldoende betaalbare huurwoningen speciaal voor ouderen, verstoorde verhoudingen met de plaatselijke woningstichting Helpt Elkander, de Uitvaarthuiskwestie, de almaar uitblijven herontwikkeling van Landgoed Gulbergen, de Sinti etc etc.

Ons college heeft steeds weg willen blijven bij individuele dossiers. Deze illustreren weliswaar het probleem, maar elk individueel dossier is oplosbaar. Het gaat om het patroon. Het gaat om de toekomst van de gemeente Nuenen in het perspectief van de regio.  De regio is een van de mainports van Nederland. Dat brengt grote verantwoordelijkheden en uitdagingen met zich mee. Uitdagingen waar álle gemeenten hun steentje aan bij moeten dragen. Ik noem er een paar: voldoende betaalbare woningen voor expats en senioren, het bieden van een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat en het vormgeven van de energietransitie.

De gemeenschap van Nuenen is krachtig, maar je mag van inwoners niet verwachten dat zij dit soort grote opgaven alleen oppakken. De gemeente Nuenen is niet klaar voor deze opgaven, zo blijkt keer op keer. Een ambtelijke samenwerking met Son en Breugel en Geldrop-Mierlo lost dit probleem niet op. Ook een samenwerking in het Stedelijk Gebied is geen oplossing als je niet in staat bent hier evenredig aan bij te dragen.