#campines

Een mysterieus boek dat al veel ter sprake kwam in andere werkjes over de Campines, maar dat helaas onvindbaar was. Spijtig, want het bleek voor veel auteurs een waardevolle referentie. Tot nu, want onlangs verscheen een gedigitaliseerde kopie ervan op Archive.org.

Wat 'Book of the Campines' speciaal maakt, is dat het voor die tijd redelijk goed schetst waar de oude en moderne Campines vandaan kwamen, wat de verschillen ertussen zijn, welke variëteiten bestonden en vooral ook waar op te letten als je zelf Campines begint te kweken.

Het boek(je) van 80 bladzijden bevat dan ook heel wat tekeningen over het ideale verenkleed en bouw van de Campine, maar net zo goed over wat bijvoorbeeld een foute kam is. Zeer interessant, en vooral, vandaag nog altijd heel relevant. Misschien moeten er eens een nieuwe versie van maken voor onze kwekers vandaag.

Veel leesplezier!

In 1884 waren ze in Amerika blijkbaar nog niet helemaal mee wat het Kempische kieken juist was, want deze John Diehl uit Philadelphia beschreef ze als een onbekend mediterraans ras onder de zuiders klinkende naam 'Campions'.

1884 is nog ruim voor de Engelsen er hennenvederige dieren van maakten, en dus zie je hier nog een haan met witte sierbevedering. Maar let net zo goed op de grote en kleine staartsikkels die evenmin geband zijn, maar zwart met een witte zoom. Het is pas later dat zowel Campines als Braekels geselecteerd werden op gebande staartveren en volledig zwart uit den boze werd, al zie je zo af en toe nog wel opduiken.

door Sturges, Thomas William (1909)

In 1909 publiceerde ene dominee Sturges bovenstaand pluimveeboek van goed 688 bladzijden. Gelukkig, of niet zo abnormaal voor die tijd, wijdde hij ook een dikke 12 bladzijden aan de Campines.

Al gaf ie daarin aan dat het ras zeker nog veel verbeterd kon worden, prees hij het ook als een zuinigheidswonder dat goed presteert met het zelf actief bijeenscharrelt. Of dat het ras zo goed als nooit broeds wordt. Zelf was Sturges lid van de Leghornclub, maar toch vond ie dat de kleinere Campines niet moesten onderdoen voor het aantal eieren dat ze legden. Die waren zeker kleiner, maar ze legden er wel een hoop van.

Dat laatste was vooral te danken aan de Kempische boeren die het ras zuiver hielden en vooral oog hadden voor de vitaliteit, terwijl de Engelsen er nadien mooier getekende exemplaren van maakten. De Campines kruisen met andere soorten had volgens de auteur geen zin.

Dat en nog veel meer is te lezen via onderstaande link!

Amerikaanse consuls of ambassadeurs doen tegenwoordig al 's gek, maar John Ball Osborne had helemaal gelijk toen ie in 1895 de Campine aanduidde als 'the finest Belgian breed type'. Hij deed dat in een rapport over de Belgische pluimvee-industrie dat hij schreef voor het Amerikaanse huis van afgevaardigden.

In het document beschrijft ie alle mooie eigenschappen die we al kennen van de Campines, maar hij haalt toch ook nog een paar speciale weetjes aan. Namelijk dat er ook een kortpotige Campine bestond, dat de hanen toen ook al tot 2,5kg konden wegen, en dat er Campines waren met rozenkammen die door de Engelsen nu Hamburghs genoemd werden. En oja, dat de Braekels een variant van de Campines waren, altijd grappig om te lezen. Benieuwd wat ze ervan vonden in het congres.

Gelukkig zoog de consul dat niet alleen uit zijn duim, maar liet ie zich daarvoor informeren door de topexperts op het vlak van pluimvee in België op dat moment. En hij is ze daarvoor erkentelijk achteraan zijn rapport.

In deze editie van het weekblad van de Boerenbond wijdt ene Fr. V. H. een artikel aan de hoenderteelt. En dat artikel begint ie met heel wijs advies. Kweek enkel met je beste en vroegste leggers en koppel deze aan vurige hanen van andere legmachines. Dat moeten we met onze Campines ook weer doen om hun reputatie van alledagleggers te laten herleven.

Onze Kempische kiekens moesten namelijk niet onderdoen voor de buitenlandse soorten en hij prijst ze ook als eerste voor de andere Belgische rassen. Bovendien wijst de auteur er op dat ze niet alleen in België te vinden waren maar in de hele Kempische zandstreek van het zuiden van Nederland tot in Limburg.

Tot slot vermeldt ie naast de zilveren en gouden Kempische hoenders nog 2 varieteiten en dat is niet de citroenpel, maar wel witte Campines en een versie met korte poten. Dat laatste is het gevolg van een genetische afwijking genaamd chondrodystrofie. Een afwijking die wij ook wel kennen van de Teckelhond met zijn korte pootjes.

Oude waarheden die 100 jaar later nog steeds kloppen als een bus. In het weekblad van de Boerenbond uit 1923 wordt beschreven hoe levendig de Kempische kippen zijn.

Maar misschien nog belangrijker, de auteur is stellig overtuigd dat men in eigen streek in de eerste plaats Kempische hennetjes zou moeten houden. We kunnen het iedereen alvast aanraden.

Het hele artikel is vanaf nu online te lezen in de digitale leeszaal van het CAG. Het is een plaats waar je online door agrarische en culinaire lectuur kan bladeren en er gericht kan zoeken op termen, begrippen en namen. Zoals bvb 'Kempisch kieken'.

Kijk snel op https://cagnet.be/page/nieuw-digitale-leeszaal.

J. Fred N. Kennedy, Birch Cliff, Ontario, Canada (1914)

Rond 1913 besloot de Canadese pluimveehouder J. Fred N. Kennedy (Birch Cliff, Ontario) een proefopzet te starten met gemiddeld 300 Campines. Hij had een mengeling van gouden en zilveren hennen, waarvan een deel al enkele jaren oud was en een ander deel eerstejaars en afkomstig uit Engeland.

Gedurende negen maanden (273 dagen) werd nauwkeurig bijgehouden hoeveel voer er werd verbruikt, hoeveel eieren werden gelegd, en welke praktische lessen men leerde over het ras.

Meneer Kennedy noteerde het volgende over die 9 maanden:

2.634kg legmeel

3.062kg graanmengeling

494kg gekiemde haver

118kg suikerbieten

Voor 300 kippen kwam het totale voerverbruik uit op ≈ 6,3 ton gedurende de volledige productieperiode. Dat komt neer op ongeveer 2,3 kg per kip per maand. Of anders gezegd, Fred Kennedy gaf per kip zo'n 80gram/dag.

Een opmerkelijk zuinig voederpatroon gezien vandaag de dag wordt aangeraden om je kippen circa 125gram/dag te voeren, wat zou neerkomen op circa 3,75kg per kip per maand.

Of dat slim was om zo op voer te besparen, kan in vraag gesteld worden. Zijn 300 hennen leverden 38.651 eieren op, of 129 per kip, of nog 4,3 eieren per week in een periode van 9 maanden. We weten hoe de hennen verder legden in de koude Canadese wintermaanden, maar allicht viel dat gemiddelde nog verder naar beneden.

Toch was Kennedy erg enthousiast en had hij het plan om het jaar nadien op te schalen naar een bedrijf met 1.600 Campines. Of hij het ooit wist te realiseren is voorlopig nog onbekend.

In het begin van de twintigste eeuw had de heer S.V.R. Martling een het klein dorpje Ridgefield in New Jersey uitgekozen als thuisbasis voor zijn gespecialiseerde Campine‑boerderij. En dat op goed 5km van het drukke Manhattan NY vandaag.

Het perceel besloeg circa 1,5 hectare grond waarop hij wel 900 Campines hield. Allicht een record. Dat alles met een strakke en uiterst efficiënte bedrijfsvoering.

Met een zorgvuldig samengestelde voedermix en een doordacht verpakkingssysteem wist Martling een winstgevende niche‑productie te realiseren. De combinatie van strikte hygiëne, gedetailleerde administratie en een zuinige voederstrategie maakte de boerderij tot een voorbeeld van hoe traditie en vooruitstrevend ondernemerschap hand in hand konden gaan – een les die nog steeds inspireert, zelfs een eeuw later.

Bijna het gehele gebied was bedekt met hoenderhokken en bijgebouwen. Deze stonden aan beide zijden van een centrale loopweg. Nauwkeurige gegevens werden bijgehouden over de foklijnen, zodat intelligente selecties van de dieren op elk moment gemaakt konden worden. 

Martling kocht per maand voor de 900 dieren volgende hoeveelheden scharrelvoer:

Haver, 160 kg

Gebroken maïs, 100 kg

Sorghum, 50 kg

Boekweit, 27 kg

Gerst, 200  kg

Tarwe, 250 kg

Feitelijk gingen deze meer dan een week mee tot de volgende maand, en dat in het seizoen van de zwaarste eierproductie.

Daarnaast kregen ze nog kippenmeel bestaande uit:

Zemelen, 75 kg

Gemalen haver, 64 kg

Tarwe, 50 kg

Olie‑meel, 8 kg (een soort gedroogde resten van het olie persen)

Luzerne‑meel, 25 kg

Runderresten, 38 kg

Fokkers beweerden destijds dat het net een uitdaging was om Campines niet te veel te voeren, aangezien ze zeer snel te dik kunnen worden om in optimale legconditie te blijven. Men beweert dat Campines in de optimale legconditie kunnen blijven met twee derde van het voer dat Leghorns nodig hadden.