Begrippen uit het Handboek der Wereldinspecteurs (2)
Robots zijn in essentie niets meer dan machines, maar ze onderscheiden zich van andere machines door autonoom te zijn. D.w.z. dat een robot niet actief bediend hoeft te worden door een mens, al hebben ze vaak wel instructies nodig. Veel robots zijn in staat om waar nodig voor zichzelf te denken maar “vrije” robots zijn wettelijk verboden. Een robot mag zich niet als mens voordoen of gedragen, omdat een robot niet dezelfde verantwoordelijkheid voor zijn eigen acties kan dragen. Deze wet is uiteraard niet bedoelt naar robots toe, maar naar robotfabrikanten die onder geen omstandigheden “robots met gevoelens” mogen produceren.
Robots dienen voornamelijk als werkers, vaak ingezet in de bouw, landbouw en mijnbouw. Robots zijn voorwerpen en dus bezit van mensen. De eigenaar van de robot is verantwoordelijk voor de robot en hierom kan een robot technisch gezien geen misdaden begaan. Als een robot toch een misdaad begaat, is dit altijd de schuld van de eigenaar van de robot. De enigste manier waarop een eigenaar van een robot in een rechtszaak onschuld kan aantonen, is als er sprake is van een productiefout. In dat geval is de producent van de robot aansprakelijk maar dit komt werkelijk maar zelden voor. Robots die door hun eigenaars gebruikt worden als wapens of dreigingsinstrumenten, komen wel eens voor. Er bestaan echter talloze regels en wetten om deze praktijken tegen te gaan.
Er komen een hoop variaties van robots voor zoals drones, sondes en androïden. Elk hebben hun eigen extra regulering. Hierbij zijn drones voertuigachtige, vaak vliegende, robots en sondes zijn autonome ruimtetoestellen die vaak gebruikt worden bij het ontginnen van asteroïden. Androïden zijn robots die ontworpen zijn om er menselijk uit te zien en menselijkheid op andere manieren te simuleren. Zij worden meest gebruikt in de verkoop en andere sectoren waarbij klanteninteractie geautomatiseerd wordt.
Een ander type machines dat vaak tot robots gerekend wordt, zijn de nanoïden (ook wel nanorobots genoemd). Dit zijn extreem kleine apparaatjes die vaak in grote hoeveelheden geproduceerd worden. Nanoïden worden vaak gebruikt voor het filteren van water of als pesticiden op akkers, maar de toepassingen van nanoïden zijn werkelijk eindeloos. Zeker als men bedenkt dat het mogelijk is om nanoïden binnen een menselijk lichaam in te zetten. Nanoïden spelen hierom vaak een positieve rol in de geneeskunde, maar een negatieve rol binnen criminele sferen waar het als vergif of controledrug gebruikt kan worden. Iemand voedsel met nanoïden aanbieden zonder dat die persoon daar weet van heeft is uiteraard streng verboden. Hoewel Nanoïden wel machines zijn die mensen dienen, worden ze technisch niet als echte robots gezien omdat een individuele nanoïde in de meeste gevallen niet intelligent genoeg en zeker niet autonoom genoeg is. Vaak is er ook externe apparatuur nodig om nanoïden de nodige instructies te geven en de reacties van nanoïden zijn bijna altijd vooraf geprogrammeerd en erg beperkt.
Van alle robots hebben de androïden het meeste extra regulering nodig gehad, zo blijkt. Androïden zijn niet anders dan andere robots, op het vlak dat ze net als alle robots onmenselijk moeten zijn volgens de wet. Maar dit is vaak verwarrend omdat androïden wel ontworpen worden om menselijkheid en sociaal gedrag na te bootsen. Sommige androïden zijn hier dusdanig goed in dat mensen dit vergeten. De meeste wetten omtrent androïden benadrukken dat ondanks hoe menselijk de androïden overkomen, ze niet als mensen mogen ingezet worden wegens veiligheidsredenen. Zo is er de controversiële Wet van Menselijke Bediening. Die stelt dat een klant mag bediend worden door een androïde, maar dat de klant altijd de mogelijkheid moet hebben om geholpen te worden door een echte mens als die dat wilt. Bedrijven moeten hieraan voldoen en moeten altijd een menselijke helpdesk beschikbaar maken. Deze wet is er gekomen omdat, volgens de Wereld-Orde, robots niet altijd bekwaam genoeg zijn om alle mogelijke problemen in een situatie te zien of op te lossen. Daarbij ziet de Orde echte sociale interactie als een mensenrecht waarop elke mens beroep mag doen. Het gebeurt wel eens dat een androïde zich voordoet als een mens terwijl een klant om menselijke bediening gevraagd had. Als dit met opzet gedaan wordt, is dit een serieuze vorm van bedrog en daarbij enorm strafbaar. Wederom is het de verantwoordelijkheid van het bedrijf dat de androïden bezit om dit soort bedrog te voorkomen en zich gewillig aan de wet te houden. De androïden hebben nooit schuld.
Wat de schuld van androïden betreft, is het ook opmerkelijk dat androïden veel vaker dan andere soorten robots beschuldigd worden van misdaden. Moord bovenal. In een rechtszaak wordt de androïde dan wel gezien als een moordwapen in plaats van een moordenaar. Androïden mogen net als alle andere robots niet vrij of bewust zijn en volgen dus ook altijd instructies op. Het is niet helemaal duidelijk waarom androïden zo vaak voor misdaad gebruikt worden, maar de heersende theorie is dat vermits androïden een menselijke vorm hebben ze veel geschikter zijn dan andere robots voor het uitvoeren van mensendaden, waaronder moord. Daarbovenop veroorzaakt het uitzicht van androïden verwarring met echte mensen. Een moordenaar kan zo bijvoorbeeld een goed alibi hebben, terwijl hij ondertussen zijn androïde bevolen heeft om iemand aan te vallen. Die androïde kan dan ook nog eens het bevel gekregen hebben om na de moord te verdwijnen of zichzelf te vernietigen, waarbij het moordwapen ook verdwenen is. In principe zijn er veiligheidsmaatregelen die voorkomen dat een androïde opzettelijk een mens kan kwetsen, of zichzelf opzettelijk kan vernietigen (zeker het laatste zou extra rampzalig zijn voor garantiecontracten of verzekeringen als het zomaar mogelijk was), maar geen systeem is perfect en andoïden worden vaak gecrackt zodat die maatregelen niet meer actief zijn. Voor politie is het moeilijk te determineren of een slachtoffer dan aangevallen is geweest door een mens of een robot. Zelfs voor een overlevend slachtoffer die alles kan navertellen, is het vaak nog steeds onduidelijk. Opnieuw is er veel regulering die dient om deze toestanden te voorkomen, zoals de vele veiligheidsprotocols waarmee androïden standaard geprogrammeerd moeten zijn volgens de wet. Er bestaat natuurlijk ook een hele criminele markt in het hacken en cracken van androïden voor illegale doeleinden.
Anek is een beruchte planeet binnen de BM, meest bekend vanwege het buitenaardse leven op de planeet maar ook omdat het de oorsprong is van de Finia epidemie. Een oud ras van buitenaardse wezens, even bewust en intelligent als mensen, had ooit een moderne samenleving op de planeet met een populatie van meer dan twaalfmiljard. Er is bewijs dat ze een grote wetenschappelijke kennis hadden, vergelijkbaar met de wetenschap van mensen toen ze in dat stadium waren en er zijn zelfs restanten van ruimtevaart te vinden binnen het zonnestelsel van Anek. Het bleek echter dat deze samenleving eeuwen geleden gevallen was. De oorzaak was onbekend. De intelligente buitenaardse wezens die de samenleving gebouwd hadden werden niet meer teruggevonden. Wetenschappers hebben dit uitgestorven ras toen Anekanen genoemd, naar de planeet waarop zij de dominante soort waren. Anek werd een hub van wetenschappelijke focus en media interesse. Diverse teams van biologen en archeologen vestigden zich op de planeet om er onderzoek te doen wat tot een veelbelovende kolonie leidde.
Pas een halve eeuw na de stichting van de menselijke kolonie op Anek is gebleken dat de intelligente buitenaardse wezens nog niet uitgestorven waren. Nog een aantal stammen van de Anekanen leefden op een afgelegen archipel in één van de oceanen van Anek. Deze Anekanen waren echter primitief, bijgelovig, xenofobisch en bijzonder agressief tegenover menselijke bezoekers. In deze tijden dook ook de Finia epidemie op; Een verschrikkelijke, dodelijke ziekte die zich succesvol wist te verplaatsen door de Beschaafde Melkweg en tot op de dag van vandaag nog steeds de grootste vijand van de mensheid is. Er is getheoretiseerd dat de oude Anekanen zijn weggevaagd door deze ziekte, maar dat de Anekanen van het archipel deels door een genetische weerstand, deels door hun geïsoleerd bestaan, gespaard gebleven zijn.
De ontdekking van de levende Anekanen die op het archipel leefden hebben vele enthousiasten van buitenaards leven gedesillusioneerd. De uiteindelijke Anekanen die de mens leerde kennen waren niet kennisgierig zoals de Anekanen waarvan men leerde uit de archeologische vondsten. Ze waren niet gewillig om de mens noch de Melkweg te leren kennen. Ze deden initieel geen moeite om met mensen te communiceren en behandelden de mensen als dieren. Na het overwinnen van communicatieproblemen, bleek dat ze niet openstonden voor nieuwe ideeën en dat ze zich star vasthielden aan diepgewortelde mythologie en alle afwijkende opvattingen van hun geloof als godslastering beschouwden. Ze waren behoorlijk agressief en werden voor een korte tijd als vijand van de mens beschouwd. Zo vermoorden ze routineus menselijke bezoekers die hun eilanden betreden en zetten ze de lijken op staken in het water rondom de eilanden. Onderzoekskampen die de mensen in de buurt bouwden, werden aangevallen. Sommige wetenschappers hebben toen controversiële stappen ondernomen om toch nog de Anekanen te kunnen onderzoeken. Zo werden er Anekanen ontvoert door criminele wetenschapsorganisaties en was er zelfs één stam die overvallen werd door huurlingen. Veel van die pogingen mislukten echter, vermits de groot gebouwde achtpotige Anekanen enorm sterk waren in vergelijking met mensen en ze er nooit van terughielden om dodelijke kracht te gebruiken. Anekanen kwamen zelfs bekend te staan voor het verwoesten van robots en voertuigen in de strijd.
Het was pas weer een halve eeuw later dat er een aantal positieve interacties met de Anekanen waren. Zo kwam er één stamhoofd aan de macht die wel wou communiceren met mensen. In de ruil voor stukken grond van het vaste land hebben onderzoekers allerlei dingen kunnen onderzoeken in deze ene stam, wat uiteindelijk leidde tot generaties van Anekanen die meer open stonden voor mensen. Nieuwe versplinterde stammen van Anekanen kwamen op het vaste land leven, dichtbij of zelfs tussen mensen. Hoewel de Anekanen eerst de mens van het vaste land probeerde te verjagen, ging ook deze tijd voorbij en bleek dat samenleven wel degelijk mogelijk was.
Uiteindelijk legde de Moederwereld nieuwe wetten op die Anekanen toelieten om te integreren in de menselijke samenleving als ze dat wouden. Anekanen kregen mensenrechten en mochten legaal betaald werk zoeken bij, en geven aan, mensen. Zo begonnen ze nieuwe mensachtige samenlevingen van redelijke omvang op de grote continenten van Anek, waar ze leefden tussen de wetenschap vanwege het constante onderzoek naar hun voorouders. Uiteindelijk zouden Anekanen door de eeuwen heen ook met de mensen mee naar andere planeten reizen, om daar meer Anek-samenlevingen te vormen. Op andere werelden werden Anekanen vaak aangenomen door menselijke bedrijven als een goedkoop alternatief voor robots, vanwege hun inherente kracht en uithoudingsvermogen. Anekanen zijn echter ook binnengedrongen tot diep in de academische sferen van de Beschaafde Melkweg. Zo neemt vandaag de Moederwereld veel Anekanen in dienst, wat hen helpt bij de omgang met de vele Anekaanse culturen die inmiddels over de Beschaafde Melkweg verspreid zijn.
Spanningen tussen mensen en Anekanen bestaan echter nog steeds. Er worden jaarlijks nog veel Anekanen ge-blackbird door piraten en andere menselijke criminele syndicaten, zowel op Anek als andere werelden. Er bestaat ook een politieke weerstand tegen de integratie, verspreiding en zelfs de rechten die de Anekanen nu hebben. Argumenten luiden dat het verkeerd is om wezens die fundamenteel geen mensen zijn, toch mensenrechten te geven. Hoewel Anekanen dan wel andere rechten verdienen dan dieren, zou het geven van mensenrechten aan niet-mensen de verkeerde aanpak geweest zijn. Er zijn zelfs Anekaanse groeperingen die hier mee akkoord gaan, maar dan vaak vanuit het idee dat Anekanen inderdaad geen mensen zijn en dus méér rechten verdienen dan mensen. Opmerkelijk in deze discussie is dat de minachting van de ene soort op de andere, wanneer aanwezig, vaak in twee richtingen gaan. Dat het een voorrecht is om ook als mens beschouwd te worden, is een overtuiging die Anekanen doorgaans niet delen met hun menselijke tegenstanders. Veel Anekanen nemen de mens ook kwalijk voor de historische kolonisatie van Anek, en bovenal voor de praktijk van ‘hun gestolen land terug te verkopen aan Anekanen terwijl het altijd al aan hen toebehoorde.’ Anekaanse groepen op andere planeten vormen ook hun eigen bendes en misdaadsorganisaties, exact zoals mensen dat doen. In de geschiedenis zijn er ook al Anekaanse piraten geweest die mensen ontvoerden en verkochten en het is ook al meerdere keren gebeurt in tijden van armoede of honger dat Anekaanse groepen zich met de mensen van een kolonie begonnen te voeden. Dit soort feiten voedt de politieke campagnes tegen de integratie van Anekanen.
De Moederwereld is echter zeker van haar beslissing en heeft al vaak duidelijk gemaakt dat de mensheid zijn historische beslissingen omtrent de Anekanen niet kan, en niet mag, terugdraaien. Hierom is discriminatie tegen Anekanen streng verboden, tenzij het betrekking heeft tot hun eigen veiligheid. Hoewel de officiële naam van deze buitenaardse wezens de Anekanen is, zijn er een aantal politiek incorrecte benamingen die inmiddels diep ingeburgerd zijn in de Beschaafde Melkweg. Zo worden Anekanen veel vaker aangeduid als “Eilanders” of zelfs “Spinnen.” De Anekanen zelf hebben echter ook hun woorden voor mensen. Eén specifiek Anekaans woord is zelfs bijzonder populair. De beste vertaling die we er voor hebben vertelt ons dat het niets meer dan “Toveraapjes” betekent.
