#allusie

Een allusie, toespeling of zinspeling is een stijlfiguur waarbij naar een algemeen feit, een bekende persoon, een bekende gebeurtenis, een bekende tekst enz. wordt verwezen, met gebruikmaking van indirecte verwijzingen, woordspelingen etc, of (in het geval van aposiopesis) door naar het genoemde toe te werken maar het niet expliciet te noemen. Het betreft hier dus hoofdzakelijk allerlei vormen van insinueren.

Voorbeelden:

Hij is gezien, hij is niet onopgemerkt gebleven.citaat uit een krantenartikel als verwijzing naar de laatste regels uit De avonden van Gerard Reve ('Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.')

Wachten op Bardotboektitel van Andy Martin, verwijzend naar Wachten op Godot van Samuel Beckett (Bardot = Brigitte Bardot)

"Nu is het moment", waarmee Barack Obama een verwijzing maakte naar Martin Luther King tijdens zijn conventiespeech in 2008.

Farce Majeure als verwijzing naar force majeure.

Doris D als verwijzing naar Doris Day

Een allusie is soms (zoals in het laatste voorbeeld) een vorm van vergelijking. Wanneer het (zoals in het laatste voorbeeld) om iets negatiefs gaat, kan het gebruik tevens iets relativerends en/of eufemistisch hebben.

Een eufemisme is een woord, zinsdeel of soms een hele zin waarmee iets mooier of vriendelijker wordt voorgesteld dan het in werkelijkheid is.

Het wordt gebruikt om de negatieve gevoelens die met datgene wat in feite bedoeld wordt (in taalkundige termen de referent) te verdoezelen. Meestal gaat het hier dus om het vervangen van woorden of woordgroepen waarop een taboe rust. Met andere woorden: het gebruik van eufemismen wordt sterk bepaald door de gevoelswaarde of connotatie van andere woorden.