Tribünlerdeki yükün hesaplanması
Tribünlerdeki yükler düzgün yayılı hareketli yükler, kar yükü
Hareketli Yük (q), kN/m2 = 7.5 Bu katsayılar dikkate alınarak tribünlerin yükleri hesaplanır eksenel yüklerin hesaplanması ve ölü yüklerin hesaplanması ile olması gerektiği kadar rijit döşemeler olarak kurulur.
Stadyum çatısını oluşturan tüm çelik elemanlar ve birleşim elemanları zati yük olarak alınmıştır. Çelik birleşim elemanlarının ağırlığı tüm yapı ağırlığının %10’u olduğu kabul edilmiştir. Kaplama olarak membran kullanıldığından kaplama yükü 0,10 kN/m2 olarak alınmıştır.
Hareketli yükler, yapı elemanlarına zaman zaman etkiyen ve yer değiştiren yüklerdir[2]. Stadyum çatılarına etkiyen en önemli hareketli yüklerden biri kar yüküdür. Kar yükleri yapının bulunduğu bölgenin meteorolojik ve coğrafi şartlarına bağlıdır[2]. Kar yüklerinin (pk) hesaplanmasında aşağıdaki denklemler kullanılır. Pk=m×pk0 (3.1) Burada, m= 1 α=çatı eğimi, 30° den az eğimli çatılarda m=1 alınır. TS EN 1991-1-4’de tarif edilen Çift eğimli Sundurma çatı çözümünden yola çıkılarak, Kırma çatıya benzetilen stadyum çatının her iki taraftaki eğimi= a=23° olarak hesaplanmıştır [12]. (Şekil 4), a=30° ‘nin altında olduğu için m=1, yapının denizden yüksekliği 300 m ve 1. Bölgede yer almasından dolayı pk0 = 0,75 kN/m2 alınmıştır.(TS498 Çizelge 4) Pk=m×pk0 formülünden, PK=1×0,75=0,75 Kn/m2 olarak alınmıştır.
Rüzgar yükü hesabı yapının geometrisine bağlıdır. Basınç, emme ve Sürtünme etkileri birleştirilerek hesaba alınır. Bir yapının bütününde rüzgar yükü bileşkesinin büyüklüğü [2]; W=Cf .q.A kN (3.2) Formülü ile bulunur. Burada; Cf= Aerodinamik yük katsayısı q= (Emme hız basıncı) Kn/m2 A= Etkilenen yüzey alanı, m2 Cf=Yük katsayısı’nın belirlenmesi yapı geometrisine ve rüzgar esiş yönüne bağlıdır.Rüzgar yönü saha dışarısından tribüne doğru Yapının şekline ve rüzgar yönüne bağlı olarak Cf katsayıları, Şekil 5’deki gibi rüzgarın saha içerisinden tribüne doğru esme durumunda iç tarafta oluşan basınç ve dış tarafta oluşan emme toplanarak Cf=0,8+0,4=1,2 olarak hesaplanmıştır. Şekil 6’daki gibi rüzgarın saha dışarısından tribüne doğru esme durumunda ise Cf=0,4+0,8=1,2 olarak hesaplanmıştır. Eğimli çatıya benzetilmiş olan yüzeyler de rüzgarın ilk eğimli yüzeye temas ettiği kısımda Cf=(1,2 sina-0,4) değeri kadar basınç veya emme oluşmaktadır. a=23° için, Cf=1,2×sin23-0,4=0,069 olarak hesaplanır. Fakat rüzgarın saha dışından esmesi durumunda aynı yüzeyde Cf=0.4 kadar emme oluşmaktadır. Emniyetli tarafta kalmak için x yönünde esen rüzgar için eğimli yüzeylerde Cf=0,4 emme olarak kabul edilmiştir. Bu bölgelerde toplam Cf=0,8+0,4=1,2 olarak alınmıştır. Rüzgarın y yönünde esmesi durumunda Cf katsayıları daha olumsuz bir durum oluşturmayacaktır. Çizelge 1. Yüksekliğe bağlı olarak rüzgar hızı ve emme [2]. Zeminden Yükseklik m Rüzgar Hızı V m/s Emme q Kn/m2 0-8 28 0,5 9-20 36 0,8 21-100 42 1,1 >100 46 1,3 Yapının zeminden yüksekliği yaklaşık 20 m olmasından dolayı Çizelge 1’den q= 0,8 kN/m2 olarak alınır.