Düşünce Sarkacı

Canlılık zekâ faaliyetlerinin süratinden ibarettir. Her zaman verimli olmaz; bazı zekâlar ağır fakat verimli olurlar; bazıları ise canlı fakat verimsiz olurlar... 'Zekâların verimsizliği' zihni zafiyetten veya 'bir fikri izlemek yeteneğinin eksikliğinden' ileri geliyorsa tutkuların bulunmamasından ileri geliyor demektir; zira tutkular kendilerine vergi olan konular üzerinde zekâları verimli hâle koyarlar; bu da konuşurken canlı olan bir zekânın yalnızken sönmesi, entrikalarla son derece keskin olan bir zekânın bilimlerde ağırlaşması gibi acayiplikleri açıklar.

Pascal der ki: "Bazı şeyler vardır ki ancak herkesi kendi içerisine dönerek düşünmeye ve söz konusu gerçeği bulmaya mecbur etmekle ispat edilir."

"Bir kasabayı koruyan, içinde yaşayan erdemli insanlardan ziyade onu çevreleyen ormanlar ve bataklıklardır."

"Benim inancıma göre dağ havasının insan ruhunu besleyip ona ilham vermesi gibi, iklimin de insan üzerinde bir etkisi vardır. Bu etkilerle insan gerek entelektüel gerekse fiziksel olarak mükemmelliğe doğru yol almaz mı? Bir insanın hayatında kaç tane sisli gün olduğunun hiç mi önemi yoktur? İnanıyorum ki bizler daha yaratıcı olacağız; düşüncelerimiz göğümüz kadar berrak, zinde ve yüce; kavrayışımız tıpkı ovalarımız gibi kapsayıcı ve kuşatıcı olacak; zihnimiz o gök gürültüsü ve şimşek gibi, ırmaklar ve dağlarımız gibi muazzam ve yüreklerimiz iç denizlerimiz kadar derin, engin ve görkemli olacak. Bir bakmışsınız, gün gelmiş, gezgin her birimizin yüzünde læta ve glata, neşe ve huzurdan müteşekkil bir şey görür olmuş. Yoksa ne demeye dönüyor Dünya? Amerika neden keşfedildi ki?"

"İnsanlar ve meşgaleleri kilise, devlet, okul, ticaret, alım satım işleri, imalat, tarım, hele ki tüm ürkütücülüğüyle politika; bunların tabiatta ne denli az yer kapladığını anladığıma o kadar memnunum ki."

"Kapıların ardında, güneşin altında rüzgârı soluyarak yaşamak hiç kuşku yok ki insanın karakterini bir miktar kabalaştıracak, tıpkı ağır işçiliğin ellerin narinliğinden çalması gibi, doğamızın daha ince niteliklerinin üzerinde kalınca bir üst deri oluşmasına neden olacaktır. Öte yandan evde kalmak ise elleri yumuşak, pürüzsüz ve narin kılarken, buna kimi etkilere karşı hassasiyetin artması eşlik eder. Güneş biraz daha az parlayıp rüzgar üzerimizde biraz daha az estiğinde, belki de entelektüel ve ahlaki gelişimimiz açısından bazı etkilere karşı daha hassas olmamız gerekiyordur; hiç şüphesiz kalın ve ince deriyi hakkıyla oranlamak da önemli. Fakat bana göre o ölü deri çabucak düşecek, doğal ilaç ise gecenin güne, kışın yaza, düşüncenin deneyime dönmesindeki oranda bulunacak. Düşüncelerimizde gün ışığı ve havanın etkisi de o ölçüde artacak. İşçilerin nasır tutmuş elleri haysiyetin ve kahramanlığın zarif dokusuna aşinadır, dokununca yürekleri titretir, aylaklığın cansız parmakları, o ellerin yerini tutamaz. Emeğin nasırlı ellerinden ve güneş yanığı yüzünden uzakta, tüm gün yatakta yatıp kendini arınmış sanmak düpedüz kendini aldatmaktır."

"Yürüyüşümüzün yarısı ayağımızı önceden bastığımız yerlerde dolaşmakla geçiyor. Bizler en kısa yürüyüşe bile ölümsüz bir macera yaşama hevesiyle, asla geri dönmemecesine atılmalyız. Mumyalanmış kalplerimizi terk edilmiş krallıklarımıza kutsal birer emanet olarak geri göndermeye hazırlıklı olmalıyız. Annenizi, babanızı, kardeşlerinizi, karınızı, çocuklarınızı ve arkadaşlarınızı terk etmeye ve onları bir daha görmemeye hazırsanız; borçlarınızı ödeyip vasiyetinizi hazırladıysanız, tüm işlerinizi yoluna koyduysanız ve artık özgür bir adamsanız, o halde yürümeye hazırsınız demektir."

“Hani bazı insanlar vardır, anlaşılmadıkları için bahtları kararmıştır. Bu türlü insanlar herhalde yalnız maddeye önem veren, onun dışında her şeyi değersiz sayan insanlarla çevrildikleri için bahtsız oluyorlar. Etraflarında kendi ruhlarına doğru eğilip onu seyretmek hevesini duyan kimse yoktur.”

“Yalnız yemesini, içmesini, giyinmesini düşünen, yalnız para peşinde koşan, maddi refahın içine gömülmüş fakat her türlü insanlık duygu ve heyecanlarına yabancı kalmak bahtsızlığına kendini tutsak etmiş bir insan, üstünü başını, evini etrafını düzeltmiş olabilir ama ruhunu ‘tamtakır, kuru bakır’ dedikleri cinsten bir yoksulluğa bırakmış demektir. Kökü sulanmadığı için kurumuş, yeşil yapraklar  ve renk renk çiçekler açmak fırsatını bulamamış bir fidan gibi o ruh da güneşten, yağmurdan ve esen rüzgarlardan pay alamadan sert kabuğu içinde kavrulacaktır.”

“İnsan yalnız para kazanmakla, mal mülk edinmekle zengin olmaz; iyi huylarla, başkalarına çekinmeden kendinden bir şey vermekle de zengin görünebilir. Unutmayalım ki bu dünya, pazar dışında da bir alışveriş dünyasıdır. Hepimiz birbirimizden bir şeyler alırken gene birbirimize bir şeyler vereceğiz. Ama bu alışverişte bahis konusu olan para değildir; ufak tefek dikkatler, yapılabilecek küçük veya büyük yardımlar, başkalarına faydalı olmak, onları mesut etme imkânlarıdır. Gönülden bir gülümseyiş, candan bir el sıkış, sevgi ile dolu bir bakış bir insanın bütün bir gününü saadet içinde geçirmesine sebep olabilir. Üstelik bunlar bize hiç de pahalıya mal olmaz, sermayeden de bir şey kaybetmeyiz.

“Bir yazarın dediği gibi dostlarımız akrabalarımızdan daha önemlidir. Çünkü insan dünyaya geldiği zaman akrabalarını hazır bulur. Onlarla ister istemez yakınlık edecektir. Halbuki dostlarını kendisi seçer.”

“Ümit hayatta vardığınız değil, varacağınızı sandığınız en uzak hedeftir. Ona belki de hatta çoğu zaman varamazsınız ama ümit sizi durmadan o hedefe doğru çeker. Hep onun peşinde gidersiniz. Yorulmazsınız çünkü çekiciliği size hayatı sevdirir. Gözünüzde silindiği, onu kaybettiğinizi sandığınız anlar, hayatınızın en karanlık anlarıdır. Fakat ruhu sağlıklı insan onu yeniden bulmakta gecikmez. Açılmamış her kapının arkasında, yürünmemiş her yolun sonunda, kazılmamış her toprağın ve başlanmamış her çalışmanın altında pırıl pırıl bir ümit yatmaktadır.”  

"Kaldı ki hayatta en olgunlaştırıcı mektep ıstırap ise en öğretici egzersiz de çalışmaktır. Bütün ihtisaslar böyle yapılır ve günün birinde insan, yerine konulmaz bir usta adam hâline gelirse, tembel tembel oturmak veya yan çizmekle değil, çalışarak gelir. Dünyada en doğru söz 'Ben bu kadar çalışmaya razı olduktan sonra ekmeğimi nerede olsa çıkarırım.' sözüdür. Öyle doğru bir sözdür ki bu, bir defa olsun yalanlanmamıştır. Hiçbir sigorta insanı, çalışmaya razı olan adam kadar emniyet altına alamaz."

Ankara / Gölbaşı