Dünya büyük ve senkronize bir ekonomik krize tanık oluyor. 2020 için tahminler, üstün dereceli sayıda ülke negatif oranlarla büyürken küresel GSYİH’da %6’lık bir daralma planlanıyor (OECD 2020). Gelişmiş ekonomiler, GSYİH’larında Büyük Bunalım’dan bu yana görülmeyen ölçekte ve hatta daha büyük bir küçülmeye maruz duracak. Şüphesiz, firmalar içinde büyük ölçekli iflaslar ortaya çıkacağı ve hane halkı içinde bir batkı dalgası gelebileceği için bankalar stres altına girecek. Buna ek olarak, bankaların krize daha güçlü ana para ve daha likit girmelerine rağmen, krizin büyüklüğü muhtemelen şimdiye kadar meydana getirilen birçok stres testinde öngörülen seviyeyi aşacak (ECB 2020).
Kriz, bankalar üstünde artan rekabet baskısı anlamına gelen ve bilhassa bazı bölgelerde karlılıklarını düşüren birkaç eğilimin son on yıldaki birleşiminin üzerine eklendi. Bankaların geleceği ile ilgili CEPR / IESE serisindeki ikinci raporda küresel salgının artmasa da devam edeceğini ve dolayısıyla aslına bakarsanız mevcud bu eğilimlerin çoğunu, bilhassa dijitalleşmeyi hızlandıracağını iddia ediyoruz. Ekonomik kriz, kısa vadede nefes almayı sağlamak amacıyla bankacılık sektörünün istikrarını da göz önüne alarak gerçek ekonomiye borç vermeyi teşvik etmek için politika tepkilerini tetiklerken, orta vadede birçok bankacılık sisteminin derinlemesine tekrardan yapılandırılması gerekecek.
Düşük faiz oranları, düzenleme ve banka iş modeli
On yıldan uzun bir süredir düşük faiz oranları ve düşük gelişme oranları olan bir dünyada yaşıyoruz. Bu sürekli düşük oranlar, bilhassa net faiz marjlarını düşürerek, bilhassa vade dönüşümüne ve net faiz gelirine daha oldukça bağımlı olan kurumlar için, borç verme standartlarının zayıflaması kanalıyla banka kârlılığını negatif etkiledi. 2007-2009 mali krizinin arkasından, bu serinin ilk raporunda çözümleme edilmiş olduğu benzer biçimde, bu zamanda ihtiyati gereksinimler, düzenleyici araştırma ve uyum maliyetlerinde bir artışa tanık olduk. Diğeri taraftan bu politika adımları, mevcut ortamda oldukca yararlı olan daha dayanıklı bir bankacılık sektörünün oluşmasına katkıda bulunmuş oldu. Bununla birlikte, bununla beraber daha sıkı kurallar, bankaların gölge bankalara bakılırsa rekabet enerjisini azaltırken bazı ticari faaliyetlerin bankacılık sektöründen gölge bankalara göç etmesine katkıda bulunmuş oldu. Üstelik, daha sıkı düzenleme bankaların karlılığı üstünde baskı yarattı.
bankacılık sektöründe değişimler başlıyor
Covid-19 krizi büyük olasılıkla faiz oranlarının daha uzun süre düşük kalacağı anlamına geliyor. Her ne kadar kısa vadede bankalar likidite kanalı olmaktan ve merkez bankası desteğine erişimden faydalanacak olsalar da, gerçek ekonomiyi etkileyen derin kriz, takipteki kredilerde yeni bir artışa yol açarak bankaların ödeme enerjisini bir kere daha tehdit edebilir.
Dijital para, FinTech, BigTech ve bankalar
Covid öncesi dünyadaki ek bir gelişme, dijital teknolojilerin oldukça mühim uygulaması ve yeni rakiplerin ortaya çıkmasıydı. Bunlar birçok yeni ürün ve hizmete alan açarken yerleşik bankaların verimliliğini artırmaya destek olmuş olsa da, yeni firmaların girişi ile geleneksel banka iş modellerini rekabeti artırarak tehdit etmişlerdir.
Değişen hızla gelişen teknolojinin banka iş modelleri üstündeki tesiri büyük oldu. Teknolojik gelişmeler ödeme sistemlerini, ana para piyasası faaliyetlerini, kredi kullandırma ve mevduat tahsilatını etkiledi. Dijital para ve dijital ödemeler benzer halde birçok etkinlik hayata geçti. Bankalar on senelerdir mevduatların kanunen korunması ile, merkez bankası sistemine hususi erişim ve kredi kartı şirketleri ile yakın ortaklıklar kanalıyla dijital para ve ödemeleri denetim etmişlerdi. Bugün rekabet, bankaların bilançosunda yer almayan çeşitli dijital varlıklardan kaynaklanıyor: kripto para birimleri, elektronik cüzdanlar, stabilcoinler yada bir telekom sağlayıcısıyla olan hesaplar. Yeni girenlerin rekabet pozitif yanları varlıkların kendisine değil, onunla ilişkili ödeme teknolojisine dayanmakta. Ödemelerin rahatlığı ve tüketicilerin ve işletmelerin Covid krizinin hızlandırdığı büyüyen dijital yaşamının diğeri bölümlerine olan bağlantılar başarının anahtarı olmuş durumda. Çin’deki teknoloji şirketlerinin yada Afrika’nın bazı bölgelerindeki mobil telekom sağlayıcılarının ödemelerindeki ağırlık, değişim derecesinin örnekleri.
Teknolojiden meydana gelen değişimler, bir tek ödemelerde değil, diğeri birçok alanda meydana geldi. Değişik finansal hizmet segmentlerine giriş yeni sağlayıcı türlerinden geldi: “FinTech” ve “BigTech”. FinTech kredi sağlayıcıları, ülkenin genel kalkınması daha yüksek, bankacılık sistemi daha azca rekabetçi olduğunda daha oldukça yer bulurken, ülkenin bankacılık düzenlemeleri daha katı olduğunda daha azca sayıdalar. Banka dışı girişleri, mevduat yükü benzeri faaliyetlerde neredeyse düzenleyici yüklerle ilgili kaygılar olduğundan anlamlı değil. BigTech platformları, ileri teknolojileri ve bilhassa büyük verilere daha oldukça erişimleriyle, daha oldukça sayıda yer alabilirler ki bu neredeyse gerçekleşmiş değil.
Yeni oyuncuların girişiyse, ücretler, fiyatlar üstündeki aşağı yönlü baskılar ve daha daralan marjlar kanalıyla bankaları büyük seviyede etkiliyor. Bankalar büyük seviyede teknolojik gelişmelere yanıt vermişse de, birçoğu teknolojiyi etkili bir halde benimsemekten oldukca uzak olduklarını korumak için çaba sarfediyor. Netice olarak, karlılıkları devam eden şekilde tehdit altında kalıyor.
Teknolojik gelişmeler ve yeni giriş, düzenleyici yanıtlar gerektiriyor. Yeni katılımcılar tarafınca kullanılan teknolojiler, yeni tüketici ve yatırımcı koruma mevzuları da dâhil olmak suretiyle yeni riskler oluşturmakta. Artık daha oldukça işletme finansal hizmetler ve yeni biçimler sunduğundan, bununla beraber eşit bir oyun alanı sağlamak da oldukca önemli. Bununla ilgili önemli bir sual, çeşitli finansal hizmetler piyasalarının genel endüstriyel organizasyonunun değişmiş olduğu göz önüne alındığında, düzenleyici “çevre” nin nereye çekileceği. Değişen hızla gelişen teknolojinin niçin olduğu değişimler, rekabet ve veri politikalarının tekrardan değerlendirilmesini de gerektiriyor.
Covid sonrası dünya
Kısa vadede, bankalar kriz esnasında müşterilerine borç vermeye devam ettikçe, canlanmanın tadını çıkarabilirler. Ek olarak güvenlik ağının korunmasından ve mevduat finansmanına erişimden yararlanırlar.
Bununla birlikte, Covid-19 büyük olasılıkla dijitalleşmeyi ve orta vadedeki faaliyetlerin sektörden uzaklaşmasını hızlandıracak. Orta ölçekli bankalar muhtemelen en oldukça sıkıntıyı çekecek bundan dolayı sürekli düşük faizli bir ortamda oldukca önemli olan büyük BT yatırımlarıyla maliyet verimliliğinden yararlanılamayacak. Netice olarak, bankacılık sektörünün tekrardan yapılandırılması gerekecek; bankaların kapatılması ve kalanların birleştirilmesi tercih edilecek. Covid-19 sonrası dünyada, sınır ötesi birleşmelere karşı politik engeller, devletlerin ulusal bankacılık şampiyonlarını daha koruyucu hale gelmesiyle önleyecek önemli bir politika problemi.
BigTech şirketleri, Covid-sonrası dünyasında öne geçmek için birçok malzemeye haiz. Onlar dijital yerliler; teknoloji, alan şahıs tabanı ve marka bilinirliğinin yanı sıra oldukça oranda veri ve derin ceplere sahipler. Bankacılık böylece geleneksel oligopolden yapısından değişecek. Daha parçalanmış bir alan şahıs tabanına erişimi denetim eden birkaç baskın platforma haiz bir sisteme geçebilir. Bu süreçte birkaç BigTech şirketi müşterilerle arayüzü tekleştirebilir. Bu senaryoda, bireyler için alan şahıs verilerinin ve taşınabilirliğinin ve platformlar içinde veri paylaşımının sağlanması, müşteriler için maliyetlerini düşük tutmak ve piyasayı yeterince rekabetçi tutmak için anahtar olacak.
Dijital değişim, düzenleyiciler için önemli zorluklar oluşturmakta. Rekabetin kolaylaştırılması, finansal istikrarın korunması ve eş zamanlı olarak inovasyondan faydalanılması gerekmekte. Bunu yapabilmek için, düzenleyicilerin ihtiyati düzenleme ve rekabet politikasını koordine etmeleri gerekmekte, böylece uyum girişin önünde bir engel oluşturmazken bununla beraber giriş istikrarsızlaşmaz. Rekabet, yeni katılımcılara yönelik düzenlemelerin hafifletilmesi, bir tek yerleşiklerin karlılığını azaltma ve böylece risk alma teşviklerini artırma maliyetiyle desteklenebilir. Ek olarak, bu, banka dışı kuruluşlar için sistemik risklerin üretilmesi anlamına gelebilir.
Mevcut kriz, finansal sistemin esnekliğini ve 2007-2009 küresel finansal krizinden sonrasında uygulanan düzenleyici reformları denetim edecek. Bilhassa, merkez bankası müdahalesinin sınırlarını genişletecek ve euro bölgesindeki tamamlanmamış Bankacılık Birliği’ni denetim edecek.
Read the full article
