delizzyous

‘In mijn tijd’… als ik dat als kind weer hoorde, gingen mijn haren soms recht overeind staan. Naja, mijn haren, eigenlijk mijn krullen. Eigenlijk heb ik een grote bos krullen, maar sinds de komst van de stijltang heb ik een mooie strakke bos. Maar goed, dat ter zijde. ‘In mijn tijd’, jaja, zei ik dan altijd, ‘jaja’, met een kleine irritatie. Maar nu ik ouder word, betrap ik mezelf steeds vaker op deze uitspraak. Laatst nog, het had te maken met Sinterklaas.

Als jongste uit een gezin van 4 geloofde ik heilig in Sinterklaas. Zelfs toen mijn ouders mij vertelden hoe het zat, bleef ik er maar in geloven. Mijn ouders hadden mij erover verteld omdat er een vakantie in de soep dreigde te lopen.

Zoals dat bij ons thuis ging, was het rond maart of april dat de plannen voor de zomervakantie werden gemaakt. Spanje, dit jaar werd het ‘Spanje’. Enthousiast met dikke reisgidsen op de bank plofte ik naast mijn moeder, zo-deden-we-dat-toen-nog, van die dikke reisgidsen want een Ipad hadden we toen nog niet. Al bladerend door het dikke boek met de meest exotische resorts, zei mijn moeder opeens: ‘Kijk Lies hier gaan we naar toe (!)’. Dol enthousiast als een stuiterend meisje met een grote bos krullen sprong ik op: ‘jaaaaa we gaan op vakantie!’. De glijbanen en het strand waren genoeg reden om tot juichen over te gaan. ‘Waar is dat dan mama, vroeg ik niet lang daarna’. In dezelfde enthousiaste stemming zei mijn moeder: ‘Spanje (!)’. Van het ene op andere moment sloeg de stemming om. Mijn ouders begrepen niet waarom. ‘Wat is er dan Lies? Wil je niet op vakantie?’. Na veel vijven en zessen kwam het hoge woord eruit: ‘ik wil niet naar Spanje, want daar wonen Sinterklaas en zwarte Piet’. Ik was bang (..), bang voor de Pieten en bang voor al het onverwachte. Dus Spanje.. nee, ik wilde liever bij opa en oma logeren.

Maar waar ik me ‘in mijn tijd’ zorgen maakte over onze vakantiebestemming, zijn er veel kinderen die zich tegenwoordig om heel andere dingen zorgen maken. De vraag die een kindje mij onlangs stelde, die kón ik ‘in mijn tijd’ niet eens stellen. Dit meisje maakte zich namelijk druk over de handschoenen van Sinterklaas en zwarte Piet. ‘Maar weet je…”, vroeg ze me “weet je wat ik me nou afvraag..: zijn dat eigenlijk wel touchscreen handschoenen van Sinterklaas?” “Want anders moet hij de handschoenen de hele tijd uit doen als ze een berichtje willen typen en dat is natuurlijk echt niet handig.”  

Je herinnert het je vast nog wel, een volwassene die voorovergebogen staat en aan je vraagt: ‘wat wil jij later worden als je groot bent’? Hadden jullie er een antwoord op? Ik wist lange tijd niet wat ik wilde worden, maar nu ik eenmaal iets geworden ben, heb ik ineens zoveel dingen die-ik-ook-had-willen-worden. En tsja, wat doe je dan? Niet voor iedereen is er een keuze. Kinderen, maar ook volwassenen met dyslexie voelen zich vaak behoorlijk geremd in wat ze überhaupt kúnnen worden. Nou geloof me, ook met dyslexie kun je meer dan je denkt!

Een paar weken terug stapte ik als blonde meid met blauwe ogen en een vrij hoog stemmetje, met behoorlijk wat zenuwen de studio binnen. Een studio, waar ik nog nooit eerder een voet over de drempel had gezet. Ik kan niet zingen dus waarom zou ik een studio binnengaan? Ik was niet alleen, er stapten meer mensen over diezelfde drempel. Dezelfde drempel, maar met heel andere gedachtes.

“de  b-a-l  rrr-olde o-p  ssttrr-a-at”. Een zin die er bij veel kinderen met dyslexie vaak moeizaam uitkomt. Met spanning worden zinnen gelezen en gevoelens van falen en onzekerheid komen vaak om de hoek kijken. Het uitspreken van het woordje ‘leeuw’ kan al een hele bevalling zijn. Nou geloof me, dit gevoel was mij gisteren niet vreemd. Ik heb geen dyslexie, zeker niet. Verre van misschien zelfs wel, maar toch hadden mijn onzekerheid, mijn spanning en mijn uiteindelijke vermoeidheid na grote inspanning wel degelijk te maken met dyslexie.

Het lijkt misschien vanzelfsprekend. Vanzelfsprekend hoe wekelijks de ene dyslexiebehandeling logisch op de andere volgt. De ene week oefen je met de –eer, -oor en -eur, de andere week oefen je de –sch en de –schr. Logisch, systematisch en vanzelfsprekend is het op het eerste oog. Maar deze ogenschijnlijke vanzelfsprekende dyslexiebehandelingen zijn tot stand gekomen dankzij veel wetenschappelijke kennis.

 Wetenschappelijke kennis, nog niet eens halverwege het woord en het merendeel van de mensen haakt al af. Wetenschap, vaak geassocieerd met woorden als ‘ingewikkeld’, ‘saai’ en vaak ook met ‘nerds’. Oef, ik zou hem toch niet zo willen noemen gisteren. Gisteren stond ik namelijk oog in oog met professor Perfetti. Voor velen van jullie geen bekende naam, maar in de wereld van de dyslexie is het een grote. Of, zoals sommige zuiderlingen zouden zeggen: een HEULE grote. Geen nerd, nee dat niet. Wel een heel slimme man. Slim op het gebied van het brein en slim op het gebied van dyslexie.

Zoals sommigen van jullie wellicht weten werk ik bij Marant als orthopedagoog, orthopedagoog in de meest specifieke zin van het woord. Ik heb mij gespecialiseerd in dyslexie en buig mij sinds enkele jaren over de vraag: zijn de dyslexiebehandelingen eigenlijk wel effectief? Een nerd, ja zo zou je me dan kunnen noemen, want ook ik ben daarmee direct verbonden aan de wereld van de wetenschap en ja, ik doe ingewikkelde analyses en ontdekkingen. ONTDEKKINGEN ja! Als eerste weet ik na dagen, weken en maanden van ploeteren aan de hand van getallen (F (1,108)=43.23, p=.04, ή=.02) wat werkt, of het werkt H0: µ1=µ2?, waarom het werkt (denken-denken-denken), of.. in sommige gevallen waarom iets niet werkt (F(1,08)=156.098, p=.069). Al afgehaakt? Haak nu dan maar weer aan..!

Tegenwoordig, alhoewel (..) het is natuurlijk al wel langere tijd het geval, worden kinderen op alles getest. Onze toets-en-test-cultuur, vraagt dan ook het nodige van ons. Ons, in de zin van leerkrachten, pedagogen, psychologen, ons als iedereen die met kinderen te maken heeft. Vaardigheden, kennis, jaja, de zogenaamde ‘skills’, tegenwoordig ook een hot-topic, moeten getoetst worden. Kinderen moeten alleen wel toetsbaar zijn. Pfjuuw, daar heb je er een. Hoe neem je bijvoorbeeld de hik (Ja, de HIK) weg bij kinderen wanneer er een dyslexieonderzoek plaatsvindt.

Je kent het misschien wel van vroeger, of misschien zit je zelf in het onderwijs. Bij een dyslexieonderzoek lezen kinderen hele lijsten met woorden. In, weg, doel… noem maar op. Zoveel mogelijk woorden in een minuut. Want hoe meer je er leest hoe beter je SKILL. Je kunt je dan ook voorstellen wanneer een kind als volgt te werk gaat, je toch tegen de testbaarheid aan dreigt te lopen: i (hik) n, in (hik); w (hik) eg (hik); doe (hik) oe  (adem) l; waar je er gemiddeld 3 seconden over doet (..), tsja, dan levert dit toch de nodige vertraging op en zal het net-niet-helemaal tot de juiste diagnose leiden (..) Je kunt dan ook gerust zeggen: dit kind is niet testbaar. Maar wat dan? Daar ga je dan met je toetscultuur. We moeten zijn niveau toch weten. Wat nu? De hik gaat ook niet zomaar over. Oke, poging 1: slokje water. Nee, geen effect. Poging 2: ‘ja’ denk je dan, ‘wat nu?’.

Ik kan je vertellen wat ik in zo’n geval doe:  zing een liedje en de hik (..) de hik verdwijnt direct.

“Ik heb de hik-hik-hik

Ik heb de hak-hak-hak

Ik heb ‘m hier, ik heb ‘m daar

Ik heb ‘m drie keer in het jaar”

Met mijn kleine voetjes in te grote slippers, met mijn blauw met wit gestipte badpak en mijn o zo blonde haren door de zon, stond ik in het hete Italië aan mijn ouders en zus de voorspellingen van het weer te presteren. Ja, je leest het goed: ik stond het weer te presenteren. Mijn eigen bedachte weerbericht op mijn eigen getekende landkaart met natuurlijk mijn eigen getekende zonnetjes. Want zon, dat is waar ik als klein meisje al dol op was. Bij mij was het altijd lekker warm. Als zes, of misschien was ik net een zevenjarig meisje wist ik namelijk al goed wat ik wilde worden: -ik kon het amper uitspreken- maar het was: meteoroloog. Jaja, daar sta je als ouders wel even van te kijken. Want de meeste jonge kinderen, naja meisjes in mijn geval, willen juf worden, iets met dieren doen of weet ik het wat. Maar meteoroloog? Wow, wie verzint dat. Dit voor velen een toch wel verrassend beroep voor zo’n klein meisje volgde op een eerder idee van mij. Ik had namelijk het idee dat ik ‘als ik later groot ben’ bij Blokker wilde werken. Ja(!!), dat leek me wel wat. Dan mocht ik iedere dag cadeautjes inpakken (..). Mijn ouders keken daar toch ietsjes anders tegen aan, maar lieten mij altijd vrij in mijn keuzes. Toch schemert de mening van je ouders wel door en pik je dit als kind wel op. Mijn weerkaarten werden namelijk positief ontvangen en zo lief als ouders dan zijn, hebben ze ook altijd, ja echt altijd, met liefde en volle aandacht naar mijn ‘presentaties’  gekeken. Mijn inpak-cadeau-fase … die werd slechts waargenomen (…).

  Zo word je als kind her en der ‘gestuurd’  in wie je bent, wat je denkt en wat je wordt. Gestuurd zonder gepusht te worden. Zo heb ik het althans ervaren.

" schrijf maar op (..) ' in' (...), de volgende (..) en dan zeg ik weer een woord. Zo schrijven kinderen tijdens een dyslexieonderzoek verschillende woorden op. Sommige kinderen gaat het makkelijk af, bij anderen kost het meer moeite. Vandaag had ik een kindje in onderzoek die maakte er wel iets heel moois van. Ik zei " schrijf maar op (..) ' hert'. Het jongetje dacht na en playbackte met zijn mond het een en ander aan klanken. De 'h' (huh en niet haaa, nee 'huh' )werd opgeschreven, en terwijl hij al denkende, met zijn potlood deze 'huh' wel heel lang maakte, keek hij mij met een verraste blik aan en zei: ' hé, die volgende letter..die ken ik!' dat is de eeeeeeeer, van eeer, oor... oei!! (eer, oor... OEI???? keek ik verrast op). Ik ken daar ook een liedje bij, zei hij zeer enthousiast. *geen feedback natuurlijk, nee.. geen feedback, dat zijn de regels.* Nadat hij 'heerd' had opgeschreven leerde hij mij een nieuw liedje. Trots op zijn bewuste schrijfwijze 'heerd' (hert dus) zong hij op de melodie van hoofd, schouders, knie en teen:

aaaaai, oooi en de oei en de oei! aaaaaai ooi en de oei en de oei,

je hoort de j, maar je schrijft de i

aaaaaai oooi en de oei en de oei! 

Tsja, lijkt toch een gevalletje dyslexie: overgeneraliseren, verwisseling van regels en noem maar op. Maar ik, ik heb een nieuw liedje geleerd. En hij: hij was o zo blij. De receptie belde mij nog even op: ' het kindje dat net bij jou in onderzoek was huppelde de deur uit en zei, 'dit is echt de liefste juf die ik ooit heb gehad'' en al huppelend aai- ooi- en oeide hij de deur uit..

Normaal gesproken zijn ouders er iets eerder dan 9.00 uur. De receptie belt me op en na mijn laatste voorbereidingen loop ik naar mijn bezoek. Klaar voor het intakegesprek. Het komt maar weinig voor dat ouders te laat zijn, maar toch.. je maakt het wel eens mee. In zo’n ‘als… dan…’ situatie, handel ik resoluut. Want één keer uitlopen, is voor mij de hele dag uitlopen. Kort geleden deed zo’n situatie zich voor. Ik belde de veel-te-late-ouders op en ging het een en ander na; datum: check, die kwam overeen. Tijdstip: check, ook gelijk. Maar bij mijn ‘check’ ‘locatie’ bleek er toch even sprake van een miscommunicatie. Noem het gerust een grote. Mijn ouders, naja de ouders van het kind dat ik die ochtend zou onderzoeken, ‘mijn ouders’  dus, stonden op een wat vreemde plek. Op mijn vraag, ‘ kunt u het vinden’ was hun antwoord ‘nee (!)’ , vervolgd door ‘ het is hier ook zo groot’ . Groot? Was mijn gelukkig-stilzwijgende-reactie? Groot? Zo groot is het bij ons toch niet? Ik vervolgde mijn check, door te vragen op welke locatie ze waren. Waarop ‘mijn moeder’, antwoordde: locatie? Wij staan gewoon in het ziekenhuis. ZIEKENHUIS?? Mijn reactie was deze keer alles behalve stilzwijgend.. ‘Ja, we moeten prikjes halen tegen de dyslexie’, werd mij verteld. Oef..

Wie mij niet via twitter of facebook volgt, komt niet zo snel op mijn blog terecht. Nee, geloof me, dat is inmiddels gebleken. Nu is de vraag, waar komt dat door. Misschien wel door de manier waarop je mij noemt. In de afgelopen 30 jaar heb ik geleerd om op veel, heel veel namen te reageren. Ik neem je even mee terug in de tijd en zal eindigen bij een nieuw karakter: de nieuwe vriend van Ernie, ja die ja, Ernie van Bert. Maar eerst even een aantal jaren terug. Lili, als baby was ik Lili. Niet voor iedereen, nee, ik was Lili voor mijn zus. Niet veel later werd het Liesje waarbij de consequente grap was dat bij ons niet Liesje Lotje leerde lopen, maar nee, Lotje leerde Liesje lopen (de lange lindelaan(..)). Oké , Liesje.. Waar Lili na een aantal jaren was verdwenen hield Liesje stand, nog steeds eigenlijk wel. Liesje werd thuis alleen vervangen wanneer de puberale fratsen leidden tot het niet altijd even goed luisteren naar mijn ouders. Mijn hele doopziel werd dan gebruikt, en als dat zo was, oef.. dan hadden we de poppen aan het dansen. Op het hockeyveld was ik Sap. Sap? Ja.. Sap. Daar waar heel hockeyend Nederland op zondag de derde helft in ging met bier, was het bij mij in het team structureel: 15 bier en 1 appelsap. Ik denk dat mijn naam dan ook geen verdere uitleg nodig heeft. Later werd ik tilly, want hockeyers verkleinen niet alleen de voornamen, nee ook achternamen worden structureel ingekort. Bij de publicatie van mijn eerste wetenschappelijke artikel stond ik voor een belangrijke keuze, noem het gerust dilemma. Hoe wil ik heten? Wordt het mijn doopnaam in volle glorie of hou ik het bij mijn roepnaam? De keuze was toch snel gemaakt. Internationaal werd het de volledige variant, nationaal hou ik het simpel. Liesbeth, zo kun je mij in Nederlandse literatuur over dyslexie vinden. Liesbeth Tilanus, zoals mijn ouders dat ooit met liefde voor mij hebben bedacht. Liesbeth, ik associeer mijn naam vaak met herinneringen uit mijn jeugd, met Lizzy, Juultje en Babet en met Liezebetje van onze Pluk. Liesbeth, makkelijk voor in mijn dagelijks werk, een naam, die ook voor kinderen niet moeilijk is. Hoewel, dat zal je nog verbazen. Als kinderen willen laten blijken dat ze het onderzoek ‘best leuk’ vonden, of je een lieve ‘juf’ vinden, dan uiten ze dat vaak op een bijzondere manier. Zo tekenden een aantal kinderen met dyslexie voor mij de meest fantasierijke dingen en schreven ze er vol trots boven: voor Lispet of mooier nog, de nieuwe vriend van Ernie: voor…. Liesbert.

Wat denk jij? Hoe zou de 'vrije tijd' er uit zien van twee jonge mensen: een altijd veel te drukke accountant in zijn altijd 'drukste periode' van het jaar en het leven van een orthopedagoog-buitenpromovendus-actrice-model-en-wellicht-misschien-potentieel-een-mogelijk-stemacteur-inspe? Inderdaad: helemaal goed, die vrije avonden.. die zijn schaars. Nou ja schaars, zeg maar gerust, die zijn er niet. Zo nu en dan plannen we, ja wij plannen dan, een momentje voor ons samen. Wat we dan doen? Dat zal je misschien verbazen. 

Sommige mensen doen het zonder enige moeite. Anderen, zoals ik, hebben al een schrikreactie voordat je het ook nog maar geprobeerd hebt!

Ooit zat ik op ballet, klassiek ballet. Heel schattig in de plié, op je tenen, zij en sluit. Maar een spagaat… Never!

Toch zit ik op dit moment vaak in een spagaat. Pijnlijk? Ja, zeker in het begin. Inmiddels went het wel moet ik zeggen. Je leert omgaan met die gevoelens en naarmate je ervaring toeneemt, hoe makkelijker het gaat.

  En nee, ik heb het niet meer over mijn balletles, de spagaat waar ik nu op doel is enerzijds de wetenschap, anderzijds de praktijk. Werkzaam als dyslexiebehandelaar miste ik de wetenschap. Ik miste het spitten in de literatuur (velen verklaren me voor gek) en misschien nog wel belangrijker, ik miste het onderzoeken van een probleem. Een probleem, zoals mijn vriend altijd zegt, wat gecreëerd wordt om ‘m vervolgens zelf weer op te lossen.

  Het probleem wat ik heb gecreëerd is gericht op de dyslexie. Ik wil weten of de vergoede dyslexiebehandelingen effectief zijn. Deze gedachte heb ik uitgewerkt en heeft geleid tot het zijn van een buiten-promovendus. Een buiten-promovendus? Ja, een buiten-promovendus. Je doet onderzoek in samenwerking met de universiteit, maar je bent ergens anders in dienst. Een prachtige kans heb ik gegrepen, eentje waar ik geen dag spijt van heb!

  Maar toen de spagaat..

LizzyTweet - Ik kan het me nog goed herinneren dat we voor het eerst internet hadden thuis. Iets heel bijzonders! Ik kan het geluidje nog dromen: het geluid van het inbellen op de telefoonlijn. Oef, wat klink je dan al oud. Mijn neefje van 1.5 swipet al over de tv en kijkt vreemd op als het beeld niet verschuift.. tsja, tijden veranderen!

Nadat ook wij internet hadden thuis, mailde ik wat af. Ook aan het hot item 'hyves' deed ik vrolijk mee, en later natuurlijk ook Facebook. Maar toen ik 'invitations' kreeg voor LinkedIn (ik had werkelijk geen idee wat het was) en twitter, haakte ik af.

Toch ben ik in de loop van de tijd van mening veranderd. Toen zelfs mijn moeder meer wist van twitter dan ik, dacht ik toch even: dit gaat te ver! Ook voor mijn werk leek twitter toch wel een mooi medium om kennis te delen met anderen. Daarom ging ik op twittercursus bij een collega (ik hashtagde namelijk bijna al mijn woorden: #vandaag #heb #ik #twitter #uitgevogeld, en dat was toch net niet hoe het moest :-)). Hij heeft mij in slechts een paar momenten uitgelegd hoe het werkte. En blij dat ik was de avond na het opstarten van mijn account: ik had namelijk al één volger! Degene die mij had leren twitteren! :-) 

Zoveel interesses, zoveel ervaringen en nog veel meer inspiratie! Soms zit mijn hoofd zo vol met fantastische ideeën, dat er nu toch eigenlijk maar één ding op zit: bloggen!

Maar een blog heb je niet zomaar, is nu al mijn ervaring. Welke blogpagina kies je, wat werkt ook op de Ipad en misschien nog wel het aller belangrijkste voor een vrouw: wat vindt hij er van? Want tsja, als vrouw heb je altijd een 'leuk idee lieverd', of 'wat ben je toch goed schat'  nodig van je partner. Maar als hij dan zegt ' zou je het niet anders doen?', dan slaat je fantastische geweldige, leuke en mooie idee natuurlijk meteen om in ' laat het dan ook maar allemaal zitten'  en 'je vindt het dus allemaal niets'. En als hij vervolgens antwoordt: 'dat is ook weer typisch vrouwen', ja dan vliegt de Ipad, inclusief de net opgestarte blog al gauw door de kamer.