#zelfliefde

Want wat betekent dat, 'van jezelf houden'? Intuïtief zijn we geneigd om zelfliefde gelijk te stellen met zelfvertrouwen. Iemand die van zichzelf houdt, vindt zichzelf slim, aantrekkelijk, getalenteerd en leuk genoeg.

Dan blijft echter de vraag wat het verschil is tussen zelfliefde en egoïsme of narcisme. Een narcist houdt ook van zichzelf, maar kan niet echt van anderen houden. Hoe valt dit te rijmen met het cliché dat je pas van anderen kan houden als je van jezelf houdt?

Zelfliefde is niet identiek aan zelfvertrouwen

In zijn boek The Art of Loving stelt Erich Fromm op p. 56 dat egoïstische mensen niet écht van zichzelf houden. Ik vind dat Fromm op dit punt gelijk heeft en dat zijn stelling onthult waarom het misleid is om zelfliefde en zelfvertrouwen gelijk te stellen. Wat een narcist in overvloed heeft, is zelfvertrouwen, maar dan zonder echte liefde.

Als zelfliefde niet hetzelfde is als zelfvertrouwen (hoewel de twee uiteraard wel samengaan met elkaar), wat is het dan wel?

Om dat te beantwoorden, moeten we ons afvragen wat het 'zelf' is waarvan je houdt als je van jezelf houdt. Er zijn bibliotheken vol geschreven over de vraag of er zelfs zoiets is als een 'zelf', en wat dit dan zou zijn.

Zelfliefde als liefde voor het lichaam

Het minste dat men kan zeggen is dat er zonder het lichaam onmogelijk een ervaring van 'zelf' kan zijn. Een voorzichtige poging tot een accuratere definitie van zelfliefde: zelfliefde is liefde voor je lichaam.

Dit staat niet noodzakelijk gelijk aan het hebben van positieve waardeoordelen over je lichaam (jezelf knap, aantrekkelijk vinden). Dat is namelijk opnieuw eerder een vorm van zelfvertrouwen, wat niet geheel identiek kan zijn aan zelfliefde.

Wat betekent het dan wel om van je lichaam te houden?

Het is duidelijk dat we niet van ons lichaam kunnen houden op dezelfde manier dat we van een ding houden. Ons lichaam is juist datgene waardoor we van dingen kunnen houden. Zonder ons lichaam zouden we nooit kunnen genieten van lekker eten en drinken, een comfortabel bed, zonsondergangen, seks, mooie muziek, interessante boeken en alle andere dingen die het leven de moeite waard maken.

De valkuil van externe goedkeuring

Hier wordt eindelijk de echte, verhulde reden duidelijk waarom het zo is dat we pas echt van anderen kunnen houden als we ook van onszelf houden.

Iemand die zich onvoldoende bewust is van het feit dat zijn lichaam hem in principe elk moment van de dag de mogelijkheid geeft om te genieten van de goede dingen van het leven (met andere woorden, iemand die niet van zijn lichaam houdt), kan onmogelijk echt van anderen gaan houden.

Zo iemand kan met name in de valkuil lopen om zijn geluk elders te zoeken, met name in de goedkeuring, erkenning en aandacht van anderen. 'Enkel en alleen als de ander mij bewondert, complimenteert, aandacht geeft, ben ik gelukkig', lijkt deze persoon bijna te denken.

In deze fixatie op externe goedkeuring vergeet deze persoon dat alle positieve ervaringen die zij dankzij haar lichaam kan ervaren, niet afhangen van de goedkeuring van anderen. Een mooie zonsondergang is een mooie zonsondergang, ongeacht of ik deze nu alleen of met anderen beleef.

Zelfliefde en liefde voor anderen

Tegelijk is iemand die van zijn lichaam houdt juist veel beter in staat om van anderen te houden dan iemand die minder zelfliefde kent.

Het minste dat je over liefde voor de ander kan zeggen, is dat iemand anders liefhebben betekent dat je die andere persoon gelukkig maakt. En waar wordt je geliefde gelukkiger van: van iemand die niet van zijn lichaam houdt en verslaafd is aan externe goedkeuring? Of van iemand die wel van zijn lichaam houdt en jou daarmee verleidt om hetzelfde te doen?

Het spreekt voor zich dat de tweede soort geliefde je gelukkiger maakt en dus beter is in liefhebben. Zien zingen doet zingen. Zien dansen doet dansen. Zien lachen doet lachen. De ander die schoonheid benoemt, roept ons op om hetzelfde te doen.

Maar we zullen sneller gaan zingen, dansen, lachen en schoonheid ervaren als we van ons lichaam houden (in de zin van dankbaarheid voor wat we dankzij ons lichaam kunnen ervaren, niet per se in de zin van positieve waardeoordelen hebben over ons lichaam).