#recenzo

Mi imagis, ke la ĉefa konflikto devenus de la filo – oni devas prizorgi lin, kaj povas esti tre malfacile prizorgi, eduki, ktp. infanon kun tiel gravaj handikapoj. Sed verdire tio ne estas problemo por la protagonisto, Theo. Theo estas verkisto, je la naskiĝo de lia filo ne tre konata, sed spite tio li evidente havas sufiĉe da mono por loĝigi la filon, Val, en malsanulejon dum la unuaj du jaroj de la vivo, kaj post tio dungi zorgistinon, Hella, kiu ekde tiam loĝas tuttempe en la domo (kiu estas laŭ priskribo sufiĉe granda kaj havas ĝardenon konstruitan de dungitaj laborantoj) kaj faras plejparton el la bezonataĵoj pri la infano. Fakte multfoje dum la rakonto li bedaŭras ke li ne faras pli por Val, kaj ke Hella faras multe pli ol li.

Theo iĝis pli kaj pli fama dum li verkis pli da romanoj. Eventuale, li verkis nur dum la mateno, kaj iafoje dum la posttagmezo kaj vespero iras al informaj eventoj por reklami siajn verkojn. Pro Hella, li povas vojaĝi al konferencoj, geedziĝaj festoj de amikoj, ktp. sen problemoj.

Ŝajnas al mi ke tio estas sufiĉe bona vivo. Sed tamen multfoje Theo lamentas lian malbonan ŝancon! Li pensadas pri la signifo de la ekzisto de Val kaj aliaj filozofiaj temoj, sed la efiko de tiuj partoj de la romano estas tre, tre malgrandigita pro tio, ke nenio grava vere okazis al li pro ĝi. Li agas kiel lia vivo tre ŝanĝiĝis pro Val, kiam fakte ĝi ŝajnas esti bona, kaj tio estas tre ĝena. Eble mi povus supozi ke estas problemoj, kiujn ne estas priskribita en la romano, sed tio laŭ mi estas malbona verkado.

Nu, estas unu problemo, kiun Theo klare spertas pro Val. Li ne povas venigi virinojn al lia hejmo! La patrino de Val mortis dum la nasko, kaj ekde tiam, li timas enlasi virinojn pro ke Val eble fortimigus ilin. >:( Se vi legis mian recenzon de Fajron sentas mi interne, vi scias ke mi ne havas simpation pri tio. Tio ne estas grava problemo laŭ mi. Kaj eĉ en la rakonto ĝi solviĝas senprobleme: li trovas tute perfektan virinon, kiu akceptas Val-on, sur buso, sen ia propra ago de li.

Iam en la romano oni legas la “pensojn” de Val. En ili evidentis ke li amas la patron pli ol iu alia homo. Mi supozas, ke la aŭtoro volas ke tio estu kortuŝa, sed ĝi nur ŝajnas malĝusta al mi. Estus ĝuste ke Val amu Hellan pli ol iu alia homo. Ŝi estas tiu, kiu plej zorgas kaj laboras pri li. La traktado de Hella en la romano entute estas signo de malbona traktado de virinoj ĝenerale en ĝi. Almenaŭ tri-foje estas frazo kiel “Li ne pensis pri ŝi kiel vera virino.” Kial? Verŝajne ĉar ŝi “Eble neniam havis viron.” Tio estas la plej proksima donita kialo.

Jen du el la plej stultaj frazoj, kiujn mi iam legis. Ĝi temas pri Hella, kiu nun jam loĝis en la domo dum 10 jaroj, kaj la nova alvenota fianĉino de Theo: “Tio, kio ĝis nun mankis en la domo – virino – nun ja estas jam survoje ĉi tien. La viro tre esperis, ke ne okazos tro multe da konfliktoj inter la du virinoj.”

Hella estas la virino en la rakonto, kun kiu Theo ne seksas – aŭ kiel la aŭtoro dirus – konkeras. Mi ne povas esprimi kiel multe mi abomenas tiun esprimon. Sed ĝi estas uzata MULTfoje (ĝi aŭ “posedi”, kiu estas egale malbona). Cetere, estas interese kiom da tridekkelkjaraj “knabinoj” ekzistas en la romano, dum ŝajne nur “viroj” ekzistas je tiu aĝo – nur Val estas “knabo”.

Fine, kiam virinoj estis enkondukitaj al la romano, tuj rimarkita estas ilia aspekto kaj ĉu ĝi plaĉis al Theo (krom Hella, sed ŝia aspekto estas traktata pli malfrue kaj multe pli profunde ol la aliaj). Se eble tio ne estas seksisma, mi opinias ke ĝi estas malbona stilo tre ripeta. Mi ilustros, vi mem decidu:

Paula: “Paula komence estis malamiko; ŝi fariĝis tio dum unusola momento. Ŝi estis maldika, tamen belforma knabino kun grandaj okuloj, iom elstaraj vangostoj, kion Theo tre ŝatis.” Hella: “Ŝi staris iom kliniĝinta antaŭ la enirpordo. Ŝi jam eliris, sed por preskaŭ nerimarkeble mallonga tempo haltis, antaŭ ol definitive fermi la pordon.” Arica: “Ŝi sidis sur la marmora balustrado de la fontano meze de ĝardeno de iu novriĉulo. Kun siaj longaj kruroj metitaj unu sur la alia, ŝi trinkis sukon tra pajlotubeto.” Erika: “Ŝi nomiĝis Erika, estis beleta kaj ne pli ol dudekkvinjara. Ne tro alta, sed kun proporcia korpo, grandaj raturamantoj kaj havis ion komunan kun la tiea kabla televido, ĉe kiu ŝi redaktis iujn programojn.” Lia: “Ŝi surhavis blankan vestaĵon, ĉirkaŭ la kolo estis ŝaleto. Bruna haŭto, larĝa rideto, ŝi eble havis tridek du aŭ tridek tri jarojn.” Sonja: “Sonja estis kvardekjara, plenkorpa, ridetema virino. Sed jam post kvin minutoj estis senteble, ke interne ŝi tute ne estas tiel gaja.” Yunta: “Ŝi surhavis ruĝan mantelon, ŝian vizaĝon tamen kaŝis la aŭtobuso. Ŝi eniris, sen rigardi kaj sidiĝis dekstren, en la vicon antaŭ Theo. Ŝi tuj ekrigardis tra la fenestro, do la viro vidis denove nur la hararon. Sen vidi la vizaĝon, li ne povis diveni ŝian aĝon. Tamen plaĉis al li ŝiaj alteco, formo, svelteco.”

Eble la kialo de tio estas tio, ke mi generale ŝatas rakontojn en kiu pli da aferoj okazas, sed mi pensas ke la kialo vere estas ke mi ne povas ŝati la ĉefan rolulon (nek Manfred nek Holden) en la libro. Ambaŭ havas grandajn celojn kaj grandajn problemojn, sed faras nenion por trakti ilin – kaj tio ĝenas min eĉ ĉe realaj homoj. Mi ne povas ignori tion. Cetere, la libro estas populara inter homoj, kiuj uzas ĝin kiel pretekston por agi kontraŭsocie (ekzemple, la murdinto de John Lennon), kaj tio iom maltrankviligas min.

Sed mi ŝatas “Catcher”-n pli ol “Fajron”-n. Unue, Manfred estas malpli ŝatebla ol Holden. Li havas pli da priskribitaj kaŭzoj (ekz. lia kruela patro) ol Holden por esti kontraŭsocia, sed malgraŭ tio, li ŝajnas pli plendema kaj dramema. Holden agas kiel freneza homo (kaj je la fino de la libro eĉ mencias ke li iris al malsanejo por frenezuloj), sed Manfred agas kiel viktimo de la mondo (kiam li agas iel ajn). La ĉefa diferenco inter ili estas tio, ke Holden havas strangajn ideojn kaj almenaŭ iom agas pro ili, sed Manfred havas (eble malpli) strangajn ideojn, sed faras absolute nenion ĉar li pensas ke ili estas problemoj, kiuj devenas de aliaj homoj, ne li. Cetere, la kontraŭsociaj agoj de Manfred havas malpli gravajn konsekvencojn ol tiuj de Holden. Holden devas foriri de sia lernejo, ne havas (aŭ ŝajne havos) laboron, kaj finfine estos en malsanulejo. Manfred havas normalan vivon krom tio ke li ne havas koramikinon. Ho kompatinda Manfred.

La plejparto de la problemoj  de Manfred temas pri virinoj: Li estis rifuzita de virino. Li amas virinon kiu jam havas koramikon. Li estas malĝoja ĉar virinoj ne atentas lin. Tra la tuta libro, Manfred pensas pri virinoj kiel aĵoj, kiujn li volas havi. Mi pensas ke la kaŭzo por lia malĝojo pri virinoj estas tio, ke li pensas ke li meritas “havi” iun, sed la mondo ne donis unu al li. Mi memoras scenon en kiu li lamentas lian solecon, rigardas la apudajn virinojn, sed decidis ne paroli al ili ĉar ili ne fizike aspektas plaĉe al li. Mi agnoskas ke la virinoj en “Catcher” ne estas traktita multe pli bone, sed ili ne ofendis min kiel tiuj en “Fajron”.

Unu cetera komento: “Fajron” estas Esperanto-literaturo pri Esperanto (scenoj okazas ĉe Esperanto-kongreso, ktp.), kaj mi iom enuas pri tiaj rakontoj. Mi opinias ke ni bezonas pli da libroj en Esperanto, kiuj ne temas pri Esperanto.