#prijzen

Naast de gewonde en dode mensen richt Poetins Rusland een ongekende materiele schade in Oekraïne aan. Het Marshall Plan dat de VS van 1948-1952 over Europa uitrolde betrof investeringen van €142 miljard in euro’s van nu. Het bracht de Europese economie op gang en gaf de VS nieuwe markten en een enorme invloed. Oekraïne denkt dat wederopbouw €760 miljard kost. De EU denkt dat het om ongeveer €350 miljard gaat. Dat is een verschil van €17.000 tot ongeveer €8.000 per inwoner. Wat een verschillen. Ook de kapitaalvernietiging is  enorm.

Inflatie en hypotheekrente

Daarnaast lokt de Oekraïne oorlog, die kan uitmonden in een slepende landoorlog, een sterke inflatie en daardoor aanzienlijke rentestijgingen uit die de Europese- en de wereldeconomie kunnen doen belanden in een zware recessie en economische teruggang. Dit raakt arme burgers hard en kan leiden tot opstanden en grote onrust. Maar in veel huizen in Kiev en andere steden is geen water en elektriciteit meer. De oorlog is meedogenloos.

De inflatie in oktober stijgt in Nederland met meer dan 16% in vergelijking met oktober 2021. In de hele EU stijgt de inflatie 10%. Maar de kerninflatie, zonder energie, voedsel, alcohol en tabak zit in de EU op iets meer dan 5%. Dat is nog veel te veel zodat nieuwe ingrepen van de ECB voor de hand liggen. Die kunnen een recessie versterken. Bezuinigen helpt de inflatie te drukken. Maar half december komt de ECB vast met een nieuwe rentestijging. De opinie onder rentespecialisten is dat de rente wel kan stijgen tot bijna 3% medio 2023. Afgeleide rentes zoals hypotheekrente worden dan nog een stuk duurder. Hypotheken van meer dan 90% en 30 jaar vast, zitten nu al boven de 5%.

Oorlog als wedstrijd

De slogan “Nooit meer oorlog” sinds WOII bestaat niet meer. De media verslaan de oorlog alsof het een wedstrijd is. Het is ook verworden tot een belangenstrijd tussen westerse democratische markteconomieën, Chinees staatscommunisme en Russisch despotisme. Oorlogen zijn er altijd en overal. Als individu of kleine gemeenschap sta je er machteloos tegenover. Gewone burgers willen nooit oorlog, het zijn de machthebbers die oorlogen uitlokken en voorzetten. De vorige Poolse minister van Buitenlandse Zaken Radek Sikorski, opgegroeid in de Poolse sociale beweging Solidariteit, noemt Rusland een terreurstaat.

Je kunt als mens wel wat doen. Je kunt in de praktijk van het dagelijkse leven in je gedachten, gevoelens en handelingen nadruk leggen op aspecten zoals verbinding en zingeving om tegenwicht te bieden tegen deze Russische terreur zodat die uitmondt in staakt het vuren, onderhandelingen en vredesbesprekingen. Een positief signaal is dat de graanschepen uit Oekraïne vertrokken zijn ondanks het feit dat de Russen zich uit de graandeal terugtrokken.

In West-Europa vertaalt het oorlogsgeweld zich in torenhoge energieprijzen, extreme inflatie en steeds hogere rente.  Ik ken de explosie van de inflatie eind jaren zeventig met ook torenhoge rentes waardoor mijn huis diep onder water kwam te staan en ik zeven jaar schulden moest aflossen voordat ik verder kon. Daarom bepleitte ik al beheersing van de inflatie rond 2% en een langlopende rentestand van niet meer dan 3-4%, is cruciaal. Ik reken regeringen en Centrale Banken daarop af. Hiervoor zag je al dat de inflatie en hypotheekrente op hol sloegen. De Europese Centrale Bank ECB heeft niet alle krachten zelf in de hand en kan verkeerde besluiten nemen.