#phuot

Muốn cùng em hút chung điếu thuốc để khói mù cả cang chải. Vì đất nước mình còn lạ cần chi đâu nước ngoài...

CHUYỆN PERU (1): LIMA

Nếu nhìn trên bản đồ về mặt địa lý thì Peru trông khá giống một miếng thịt ba chỉ với 3 phần riêng biệt: ngoài cùng giáp Thái Bình Dương là một dải mỡ mỏng nhạt màu tượng trưng , ở giữa là một lớp thịt dày to khoảng 1/3 miếng thịt, trong cùng là một mảng mỡ cộng bì cũng bự nhất nằm phía sâu trong lục địa Nam Mỹ. Lớp mỡ mỏng ngoài cùng tượng trưng cho khí hậu sa mạc nhiệt đới khô nóng với các thành phố duyên hải là Lima, Arequipa… Mảng thịt dày ở giữa là dãy Andes cao lừng lững trải dài từ Bắc xuống Nam với các thung lũng và cao nguyên màu mỡ cùng khí hậu núi cao, là cái nôi của nền văn minh Inca lừng lẫy cũng như là 1 trong những lý do chính mà người ta bay nửa quả địa cầu để đến thăm Peru. Lớp mỡ và bì trong cùng tượng trưng cho lưu vực rộng thênh thang của con sông dài nhất thế giới - Amazon.

I. Lima Khu duyên hải của Peru diện tích ko lớn, chỉ khoảng hơn 10% so với tổng diện tích toàn quốc nhưng có gần 50% tổng dân số sinh sống. Mặc dù sát biển nhưng do khí hậu sa mạc nên ở đây nhiệt độ trung bình là khoảng từ 15 đến 25 độ C, ra đường vẫn luôn phải cố thủ 1 cái áo khoác mỏng. Lượng mưa ở đây cũng rất ít, thủ đô Lima còn được gọi tên là thành phố ko mưa vì mặc dù ngay gần sát Thái Bình Dương nhưng do có dòng hải lưu lạnh chảy từ nam lên bắc làm cho nhiệt độ của hải vực thấp, nước biển lạnh ko dễ bốc hơi thành mưa nên đến thành phố sáng có thể thấy mây mù nhưng hầu như chẳng có mấy ngày rớt xuống giọt nào cả. Bù lại thì đường bờ biển dài cung cấp sản lượng cá lớn, biến Peru thành 1 trong 3 vựa cá lớn nhất châu Mỹ Latin.

Vốn trước khi tàu của Columbo cập bến và thực dân Tây Ban Nha biết đến sự tồn tại của lục địa này vào thế kỷ 16 thì người dân Indian bản địa là Quechua và Aymaran đã kiến quốc và xây dựng được nền văn minh phát triển cao ở lãnh thổ Peru (và cả Bolivia hiện đại) rồi. Trung tâm của đế chế Inca ngày đó đặt ở Cusco nhưng sau khi chiến bại và bị thực dân TBN đô hộ, người TBN đã chuyển thủ đô của Peru về Lima để tiện vận chuyển vàng là một trong những tài nguyên đáng giá ở thuộc địa này về quốc mẫu. Cũng chính vì thế nên là ở khu duyên hải chủ yếu có người da trắng và con lai giữa người da trắng và Indian bản địa sinh sống, mức sống cao hơn, hiện đại hơn so với mặt bằng chung. Muốn được tận mắt nhìn người Indian bản địa thì phải di chuyển lên khu cao nguyên Andes.

Ảnh hưởng của văn hoá TBN ở đây sâu sắc. Khu quảng trường Plazas de Armas này là tập hợp của những toà nhà kiến trúc thực dân phương Tây trên nền đất Inca cũ ( kiến trúc Inca cũ ở đây bị người TBN phá huỷ ráo trọi rồi, chỉ còn sót lại 1 mảng bé tý ở Huaca Huallamarca, nơi thờ cúng thần mặt trời Pachacamac ở thời Inca cổ đại. Nhưng có lẽ ko nhiều người đến thăm lắm vì nếu muốn coi di sản Inca người ta phi tới khu khác dồi.)

Lima là điểm trung chuyển lớn ở Nam Mỹ nên thường người ta chỉ lưu lại ở đây 1,2 ngày trước khi di chuyển tới các điểm du lịch chính khác thôi nên nói chung về thắng cảnh mà nói thì cá nhưn thấy chưa đặc sắc lắm, mặc dù nói 1 cách công bằng thì từ sau khi Francisco Pizarro lập đô ở đây, nơi đây là một hộp báu chứa đựng lịch sử huy hoàng của Nam Mỹ. Vừa phong vị còn sót của đế chế Inca cũ, bên cạnh có lễ đường, nhà thờ được người TBN xây dựng tinh tế theo cách thời kỳ thực dân như ở khu quảnh trường vũ khí ở trên còn có khu trung tâm hiện đại, khu kinh doanh bên biển Larcormar náo nhiệt với các nhà hàng mở xuyên đêm hứng gió, ngắm nhìn sóng biển Thái Bình Dương dồn dập trải ra trước mắt.

Đường bờ biển Thái Bình Dương nhìn từ công viên Parque de amor. Gọi là công viên tềnh êu vì có cái tượng 2 người hun nhau màu đất sét ở góc phải kia kìa. Biển ở đây sóng lớn nên cũng là địa điểm lý tuỏng của dân lướt sóng. Trời gần vào thu nước lạnh thí mồ mà vẫn thấy các bạn ôm ván phi ra ngoài khơi

Tham quan chủ yếu thì ngoài khu quảng trường Plaza de armas là khu trung tâm phố cổ với phủ tổng thống Peru, Nhà thờ lớn cùng các toà nhà kiến trúc màu vàng sáng khác rồi đài phun nước etc ở trên thì còn có nhà thờ San Fransisco nổi tiếng với khu hầm mộ với hàng nghìn cái đầu nâu (Thực ra e k có vào trong vì ko thích đầu nâu.)

Ngoài khu trung tâm phố cổ này ra thì còn có 1 số khu neighborhood khác khá là hip mà người ta hay đến thăm là Miraflores và Barranco.

Vì xét đến trị an của Nam Mỹ nói chung thì mọi người hay suggest khách du lịch lần đầu tiên đến Lima nên ỏ khu Miraflores vì nơi này là chỗ ở của tầng lớp khá giả của Lima nên khá là an toàn, tối có thể ra ngoài đi dạo loanh quanh mà ko lo lắng. Khu phố cổ Plaza de Armas ngược lại lại khá nguy hiểm đặc biệt lúc về đêm. Barranco là khu ở của dân nghệ sĩ, nên yên tĩnh và laid-back hơn, cũng là một lựa chọn ko tồi để làm nơi nghỉ lại. Nhà hàng ăn uống ngon cũng đều chủ yếu tập trung ở 2 khu này. Barranco có rất nhiều graffiti hoành tráng.

Đi lại ở Lima thì đi đông thuê taxi là tiện nhất. Nhưng taxi ko có meter nên phải cò kè trả giá trước. Ngoài ra mặc cả xong nên có đúng số tiền đó để trả cho tài xế, ko đưa tiền chẵn người ta ko có tiền trả lại, lại mắc công trao đổi qua lại bác tài ko nói được tiếng anh, câu thông ko được mệt mỏi nhắm.

Còn nếu solo 1 mình thì đi rẻ nhất tới mấy điểm tham quan như quảng trường Plaza de Armas, Barranco, Miraflores etc kia thì có Metropolitian, kiểu như BRT nhà mình. Mua một cái thẻ, nạp ít tiền vào, các điểm dừng của route đều dừng chân ở các điểm tham quan du lịch như trên. Mỗi tội cách này toàn dân local đi nên nói chung là hơi đông đúc chen lấn một tý.

LADAKH & CHUYỆN PHẬT GIÁO MẬT TÔNG

Kể từ ngày nhìn thấy cảnh mấy chú tiểu khoác áo tu đỏ chạy vòng quanh chiếc chuyển kinh luân và cảnh gõ cát làm mandala trong Samsara đến lúc thực sự đặt chân đến Ladakh đúng phải đến 4,5 năm. Đi Ladakh khen cảnh đẹp chẳng khác gì bảo phò mã tốt áo, Trung Quốc đông dân nên thôi ngồi kể chiện cuộc sống tâm linh dzậy :”

Vữon cứ nói nhân ngoại hĩu nhân thiên ngoại hĩu thiên, núi cao còn có núi cao hơn nhưng mà đến Zanskar, Ladakh rồi mình mới thấy, đường chạy xe ở đây mà gọi là xấu nhì thì chẳng có mấy chỗ dám tự xưng là xấu nhất. Roadtrip hơn chục ngày cứ tưởng (chắc chí ít cũng phải đc vài 3 ngày) được chạy xe êm ru trên cung đường láng mịn như mới được oánh kem dưỡng da ai ngờ ngày nào cũng xóc lòi máu họng, offroad hơn 100km đi từ tờ mờ sáng đến tim tỉm tối vẫn chưa thấy tới nơi. Đi 1 chuyến hơn chục ngày về nhà đen như chó thui than hồng. May mà nhan sắc ko có mấy chứ ko về tàn phai khỏi dám nhìn mặt ai :))

Ảnh: Núi Nun (7135m) và núi Kun (7087m) trên đường đi tới Zanskar

Quả thật mình chưa có đến nơi nào khô cằn sỏi đá thời tiết khắc nghiệt kham khổ như cái vùng Ladakh này. Nằm trên cao nguyên Thanh Tạng - nóc nhà của thế giới với độ cao trung bình từ 3000~6000m so với mực nước biển, độ ẩm và mưa từ phương Bắc ko kịp thổi tới Ladakh thì đã bị dãy Côn Lôn án ngữ phía Bắc cản lại, gió mùa hàng năm từ Ấn Độ Dương chẳng kịp trào qua thì đã bị dãy Hymalaya lặng thầm đứng làm bình phong ở phía Nam ẩy đi rồi vậy nên là không khí thì loãng, mùa đông thì khắc nghiệt tàn canh gió lạnh (-30 độ), mùa hè thì nóng tàn bạo (38 độ c) và lúc nào nắng cũng rọi thẳng đỉnh đầu. Vào mùa đông từ tháng 10 đến tháng 3 rất nhiều khu vực bị biệt lập hoàn toàn so với phần còn lại của thế giới do băng tuyết đóng dày làm giao thông bị cắt đứt. 

Ảnh: Thung lũng Padum đầu thu khi vụ mùa đã được gặt. Những khoảng đất trồng ngũ cốc (chủ yếu là đại mạch) đã trơ màu đất. Người dân Zanskar lục tục chuẩn bị lương thực cho một mùa đông dài.

Nhưng chính vì thế nên là khung cảnh hoang sơ cùng núi non hùng vĩ và cuộc sống chân chất thuần hậu của con người ở đây lại là thứ thu hút khách du lịch nhất. Ladakh cũng là miền đất Ấn khác biệt nhất nơi người ta có thể cảm nhận được hơi thở văn hoá Tạng và Phật Giáo Tây Tạng bên ngoài Tibet.

Ảnh: Hemis Gompa.

I. Ladakh & Phật giáo Tây Tạng

Nguyên nhân Ladakh còn có tên gọi là tiểu Tây Tạng của Ấn Độ là bởi vì vào thế kỷ thứ 8, Ladakh nằm kẹp giữa giao tranh của Vương triều Tây Tạng (hay còn gọi là nước Thổ Phồn) ở phía Đông và triều đình nhà Đường thống trị ở phía Bắc. Năm 842, hoàng tử của Thổ Phồn do giao tranh nội bộ đã ly khai khỏi vương quốc Thổ Phồn và sát nhập Ladakh, xây dựng vương triều Ladakh của mình ở đây. Cũng chính trong khoảng thời gian này mà có một lượng lớn ngừời Tạng di cư đã dần dần Tạng hoá Ladakh, thể hiện rõ nhất ở văn hoá tín ngưỡng, lối sống cho đến ngôn ngữ chữ viết. Vương triều Ladakh còn chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo truyền vào từ các khu vực phía Đông Bắc Ấn như mạn Kashmir, người ta hay còn gọi là lần thứ 2 Phật giáo du nhập Thổ Phồn.

Lần đầu tiên Phật giáo Ấn Độ được lan truyền đến Thổ Phồn, tạo tiền đề cho việc hình thành nên Phật giáo Tây Tạng hay còn gọi là Lạt Ma giáo mà chúng ta được biết đến ngày nay là vào thế kỷ thứ 7 sau Công nguyên. Trước khi Phật giáo Ấn Độ được lưu truyền đến đất Tạng, vốn người dân ở đây đã có tôn giáo nguyên thuỷ của mình gọi là đạo Bon. Đạo Bon có thể tính khởi nguồn từ vương triều Zhang Zhung hơn 1800 năm về trước, là tín ngưỡng có sức ảnh hưởng rất lớn đến lịch sử, tôn giáo và văn hoá của người Tạng. Trong đạo Bon người ta tin rằng vạn vật đều có linh hồn, tất cả mọi thứ trên trần gian như núi, sông, hồ, cây, đất đều có linh hồn và quỷ quái hiện diện. Tất cả những khổ nạn của loài ngoài như bệnh tật, thiên tại đều có liên quan đến linh hồn và quỷ thần của vạn vật. Con người phải biết kính sợ và cúng bái các vị thần, bằng thần linh sẽ nổi giận và giáng tai ương cho nhân loại. Chính vì vậy nên lễ nghi điện thờ của đạo Bon mang nhiều yếu tố huyền thuật, ấn chú, pháp sư như trừ tà, cúng tế …Từ sao khi Phật Giáo Ấn Độ nhập Tạng, giao thoa với đạo Bon thổ tại, dung hoà nội dung lẫn nhau và đem rất nhiều thần linh của đạo Bon nguyên thuỷ thành thần bảo hộ của loài người, gọi chung là Thần trần gian hoặc thần địa phương, đồng thời cho rằng những vị thần này chỉ có thể đem lại 1 ít hạnh phúc hiện sinh cho loài người, chứ ko thể siêu độ cho đời sau được. Vậy nên con người chỉ cống nạp chứ ko cúng bái.

Chính sự giao thoa kết hợp này đem lại rất nhiều điều đặc sắc của Phật giáo Tây Tạng, khác biệt hẳn so với Phật giáo Nam truyền nhưng chúng ta vẫn thấy ở Việt Nam, Thái Lan hay Miến Điện ...Tiêu biểu như các phương thức cầu nguyện đặc biệt của người Tạng: vòng núi thiêng, bái hồ thiêng, treo cờ lungta, kinh văn 5 màu, khắc kinh văn trên đá ...hay một số nghi lễ mang yếu tố vu thuật như múa Cham trừ tà cầu phúc vào các dịp lễ hội đều được xuất phát và ưa chuộng từ tín ngưỡng bản địa từ thời vương triều Zhang Zhung này.

Ảnh: hồ thiêng Pangong. 

(Phật Giáo tây Tạng cho rằng cứ mỗi năm thì thần phật, bồ tát sẽ tụ hội tại núi thiêng, hồ thiêng, sông thiêng… Nếu đi được 1 vòng thì có thể rửa sạch được tỗi lỗi, trong 500 lần luân hồi có thể miễn được kiếp nạn của địa ngục, đi vòng 100 vòng thì có thể thành phật lên trời. Nước thiêng có thể rửa sạch linh hồn và thanh tẩy tội lỗi.)

Sự dung hợp và tiếp thu các luồng tư tưởng theo khuynh hướng đặc thù của người dân Tây Tạng đã biến  Phật giáo Tây Tạng không còn ảnh hưởng Phật giáo Đại thừa nữa mà được xem như là Phật giáo Mật tông đậm màu sắc thần linh, lễ nghi, bùa chú, ấn quyết, xuất quỷ nhập thần rất phức tạp. Đó cũng là lý do vì sao khi tham quan các khám thờ ở tu viện bên cạnh bích hoạ và các tượng Phật quen thuộc có thể dễ dàng thấy các khí cụ cổ quái đặc biệt hay các loại mặt nạ tượng trưng cho các vị thần tiên, ác quỷ hay mang cả hình hài của loài thú được cất giữ để sử dụng cho các điệu múa vào dịp lễ hội hàng năm.

Ảnh: Stokna Gompa bên dòng Indus River

Do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, khó sinh tồn nên tôn giáo đóng một vị trí vô cùng quan trọng với người dân Ladakh. Phần lớn các gia đình đều dành 1 thành viên trong nhà (thường là đứa nhỏ tuổi nhất) cho vào tu viện để dành trọn cuộc đời cho nhà Phật. Đại bộ phận các gia đình đều có một khu thờ cúng nhỏ riêng và hầu như làng nào cũng sẽ có một Vihara (một phiên bản nhỏ hơn của Gompa) hoặc 1 Gompa (tu viện) nơi các nghi lễ được tiến hành. Các Gompa lớn sẽ có thư viện là nơi tàng trữ kinh phật, trên trường được trang hoàng bởi những bức tranh Phật giáo, tượng thần Phật etc. Ladakh núi non trập trùng nhìn chó ăn đá gà ăn sỏi vậy thôi nhưng những bức thangka nhà Phật ở đây đều rất rực rỡ sắc màu. Khác với hình ảnh Đức Phật hiền lành và từ bi như vẫn thấy ở Việt Nam cũng như các quốc gia theo Phật giáo Nam truyền khác, tượng và tranh Phật ở đây có nhiều sắc thái và biểu cảm phong phú đa dạng hơn, tròng mắt lớn hơn, nụ cười khác biệt hơn.

Theo ghi chép thì bên cạnh rất nhiều các Vihara, ở Ladakh có khoảng 35 Gompa lớn bao gồm Hemis, Chemrey, Thiksey, Stakmo, Diskit, Karsha, Rangdum, Stongdey, Stakna, Lamayuru, Shang, Matho, Shey, Alchi … Trong đó có khoảng 16 tu viện là nổi tiếng, mà chắc chuyến đi Ladakh 11 ngày này mình cũng phải đi qua được tầm 1 tá cái Gompa. Đi đến đâu bạn guide cũng phải hí hửng lôi tuột đi xem các chính điện, gian thờ to bé lẫn lộn bắt coi miết thì thôi. Của đáng tội bạn ý cũng là Phật tử, nhiệt tình lại có thừa nhưng vì mới tập sự nên kiến thúc chuyên môn tour guide còn hơi ít. Nên là dẫn lên tu viện vậy thôi chứ hỏi cái gì cũng lắc đầu quầy quậy cừoi đáng eo chiện này tao hỏng có bít.

Ảnh: Stongdey Gompa

Một cái cơ bản có thể biết được là Phật giáo Tây Tạng có 5 tông phái lớn: Nyingma là tông phái lâu đời nhất với đại sư Liên Hoa Sinh làm sư tổ, phái Ning Mã có sắc phục mũ đỏ, nên còn được gọi là Hồng Mạo Giáo. Phái sa—skya (Tát-ca phái hay Hoa giáo) , Phái Kagyu (Ca-nhĩ-cư phái hay Bạch giáo), Phái Cam-Đam,  Phái Gelugpa (phái Cách Lỗ hay Hoàng Mạo Giáo). Cụ thể các phái khác nhau như thế nào mọi người có thể google thêm chứ ở Ladakh thì hầu như đều là các tu viện thuộc về Hồng Mạo Giáo hoặc Hoàng Mạo Giáo. Đi vào khám thờ rất hay nhìn thấy được tượng của Liên Hoa Sinh.

Ví dụ như tu viện Hemis ở trên thuộc về dòng Hồng Mạo Giáo. Thiksey Gompa ảnh đây đây thì thuộc về Hoàng Mạo Giáo nè.

Nhiều người chủ quan chỉ dùng những thẻ nhựa treo lỏng lẻo, dễ bị đứt trong quá trình vận chuyển. Việc In tem dán hành lý trực tiếp bằng decal chuyên dụng là một lựa chọn thông minh hơn nhiều.

Tại In Việt Nhật, chúng tôi thấy rằng khách hàng rất ưa chuộng các mẫu tem tích hợp mã QR cá nhân. Chỉ cần một cú quét, người nhặt được vali có thể liên hệ ngay với bạn mà không cần công khai quá nhiều thông tin trên mặt tem.

In Việt Nhật + Dịch vụ in tem nhãn cam kết mang lại sự an tâm tuyệt đối cho hành lý của bạn.

Đi tour dài, không chỉ cần xe ngon mà mũ bảo hiểm cũng phải “xịn” để đảm bảo an toàn:

Fullface: Bảo vệ tối đa, chống bụi, giảm ồn – hợp chạy tốc độ cao

Lật hàm: Tiện giao tiếp, uống nước khi dừng xe – vẫn an toàn

3/4 kính dài: Thoáng, nhẹ – chỉ hợp cung ngắn, ít tốc độ

💡 Tip nhỏ: Chọn mũ đạt chuẩn an toàn (tem CR), vừa size, lót êm và thoáng khí.

🌊👟 Giày Đi Biển - Leo Núi - Chạy Bộ Đa Năng DRIFT 02 🔥

👉 Sản phẩm cực “hot” cho dân phượt, yêu thể thao, ưa khám phá thiên nhiên!

✨ Tính năng nổi bật:

✅ Chống trượt siêu tốt – an toàn khi đi trên đá, cát, địa hình trơn trượt.

✅ Thoát nước nhanh, khô nhanh – lý tưởng cho đi biển, chèo SUP, vượt suối.

✅ Siêu nhẹ, dễ gấp gọn – tiện mang theo balo, vali du lịch.

✅ Thoải mái, ôm chân – chạy bộ, trekking dài giờ vẫn êm ái.