#oude liefde

Doordat Horst Dykstra autodidact is staat hem niets in de weg om naar hartenlust en naar eigen idee en goeddunken te componeren op paneel. Een opleiding in de kunst namelijk kan je weerhouden van een persoonlijk vormgeven. De rugzak die je op de academie krijgt aangemeten kan je stijl kleuren. Je maakt kunst in een bepaald stramien, het is niet makkelijk dit af te schudden en een eigen weg te gaan. Maar selfmade kunstenaar Dykstra heeft zijn eigen pad al bij het begin van de passie voor kunst geëffend. Hij beeldt op eigen kracht, volgens zelf bedachte regels. Wel heeft hij naar werk van anderen gekeken, daarvan geleerd. Ervan en eruit geleend voor zijn eigen schilderijen. Om een techniek en vormgeving onder de knie te krijgen.

Wie de expositie van zijn werk bij Atelier en Kunstruimte Oude Liefde binnenstapt leest het verhaal dat Horst Dykstra in de kunst niet wil vertellen. In “Selskykje” laat hij zichzelf zien. Niet fysiek of tastbaar in beeld, maar tussen de verfstreken door kun je hem herkennen. Zijn kunst heeft echter geen boodschap. Iedere compositie op zich heeft een eigen verhaal. Het is pas goed, zo lees ik ergens, wanneer de maker zelf er tevreden over is. Op welk moment dit is weet hij niet, het is een gevoel. Daarom staat het beeld er niet altijd meteen zo op zoals het in gedachten voor zijn ogen kwam. Op diverse panelen is die ondergrond in reliëf van eerdere composities te zien. Dat is het avontuur in het schildersvak, de zoektocht naar het juiste beeld. De historie van het schilderij blijft dan zichtbaar, is in het werk gearchiveerd. Maar de composities die er in één laag meteen opstaan hebben meer uitdrukking. Daarvan straalt de spontaniteit. Dykstra heeft het beeld eerst goed voor ogen gekregen en is toen pas aan het werk gegaan. Klopt het niet wat hij ziet dan wordt het kunstje over gedaan en kunnen de kleuren en vormen onzorgvuldig worden. De gedachten van Horst Dykstra hebben beeld nodig om te spreken, maar blijken weleens in uitwerking niet aan te spreken.  

Hoewel hij wel merkbaar is beïnvloed door oude en nieuwe meesters in de kunst puzzelt hij zich daarmee een eigen beeldtaal. Dykstra is een verhalenverteller zonder boodschap. Een praatjesmaker die tot plaatjesmaker werd. Hij schildert speels in acrylverf met een grote dosis humor. De werken hebben veelal eigenaardige titels, zodat een diepzinnig idee nodig is dit uit het beeld te halen. De kunst van Dykstra is figuratief, maar verre van realistisch. Er gebeurt altijd wel iets binnen de kaders dat niet strookt met de werkelijkheid. De platen zijn cartooneske verbeeldingen. De realiteit met een grimlach. Een steek onder water soms. Horst Dykstra stoeit met menselijke emoties en relaties. En krijgt het voor elkaar om op een naïeve manier abstractie in het realisme te brengen. De figuratie is weleens onzorgvuldig neergezet, zo dat de anatomie danig rammelt. Die tekortkoming kun je tot kunst verheffen, daar is iets voor te zeggen. Maar de werken die passen in de jas spreken meer aan. Zo vind ik “de morosoof” sterk in het oog springend, ook “Ik ben stil” heeft een sprekende mimiek. Daar ben ik dan stil van.

Aukje wil naar de grafische school, maar vader steekt daar een stokje voor. Vaste prik bij jonge creatieve mensen: leer maar een vak, dan heb je een leuke hobby. Dus wordt Aukje schoonheidsspecialiste en doet nog een grimeopleiding.

“Ik wil met mijn handen bezig zijn. Mensen mooi maken of er anders uit laten zien. Maar een schoonheidssalon, dat is toch mijn ding niet. Ik heb het wel een paar jaar gedaan. Het is eigenlijk een omweg geweest naar wat ik nu doe. Want ik ben altijd blijven tekenen en heb na een aantal jaren toch de stap gezet om me aan te melden voor de kunstacademie. Daar probeerde ik al Japan en Friesland te combineren.”

Dat is niet eenvoudig, want Aukje is niet zo van het zichtbare landschap. Ze laat zich in haar tekeningen, hout- en linosneden inspireren door de elementen. Werkt zonder kleuren in zwart en wit. (“Oost-Indische inkt is zo heel mooi warm zwart.”) Friese termen als fjoer en loft bijvoorbeeld komen samen in het door haar ontworpen Japans karakter lânskip. Het leest op de kant van boven naar beneden. Daardoor zijn het niet de letters die meteen opvallen, maar is het de abstracte beeltenis die op de kijker toekomt.

“De Japanse haiku inspireert me. Die eenvoud, en toch zo trefzeker. Op die manier wil ik werken. Het zwart en het wit, daar speel ik mee. Ik probeer wel een landschap te maken, maar val toch steeds terug op een abstract beeld. Ik studeerde af op illustratie en grafiek. Een werkstuk schets ik in inkt en werk dat uit tot een hout- of linosnede. Zo combineer ik beide technieken. Op de academie heb ik een jaar voor ruimtelijk werken gekozen, maar dat was me te vaag. Daar werd meer gekletst in de ruimte, dan dat we aan het werk waren. Filosoferen over wat ruimtelijk is en wat niet. Ik wil het zien, dus maak het dan!”

Ze had een atelier aan huis, deed mee met het Kinikek festival en was grimeuse bij het Minitheater Friesland. Nu heeft Aukje een ruim onderkomen aan de Trambaan, samen met oude liefde Marnix Mooibroek. Ze werken er en exposeren kunst, waar eertijds fietsen werden verkocht en gerepareerd.

“Sinds een paar weken heb ik een eigen drukpers. Hoe fijn is dat!”