#ondinh

Thị trường trái phiếu việt Nam:

TS. Vũ Nhữ Thăng - Viện trưởng Viện chiến lược và chính sách tài chính

(Tài chính) Trải qua hơn 10 năm vận hành và phát triển, thị trường trái phiếu Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nhất định.

Thị trường trái phiếu Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nhất định. Nguồn: internet

Hệ thống văn bản pháp lý cho hoạt động của thị trường ngày càng được hoàn thiện, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giao dịch, lưu ký, giám sát cũng liên tục được thiết lập, cải tiến với mục tiêu xây dựng một thị trường trái phiếu chuyên biệt và thể hiện được vai trò của mình trên thị trường vốn.

Quy mô thị trường đã tăng mạnh từ 2,8% GDP (năm 2001) đến 20,14% GDP năm 2010 và lên tới 21,6% GDP vào cuối năm 2012, trong đó trái phiếu chính phủ (TPCP) và trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh chiếm khoảng 15,7% GDP, trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) chiếm khoảng 5,56% GDP và một phần nhỏ còn lại là trái phiếu chính quyền địa phương (TPCQĐP).

Với mục tiêu xây dựng và phát triển thị trường trái phiếu một cách bền vững, đảm bảo an toàn hệ thống và từng bước tiếp cận các thông lệ, chuẩn mực quốc tế để trở thành một kênh huy động vốn an toàn, hiệu quả cho nền kinh tế, ngày 01/2/2013, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 261/QĐ-BTC phê duyệt Lộ trình phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam đến năm 2020.

Theo đó: (i) Tăng tỷ trọng dư nợ trái phiếu/GDP từ 18% (năm 2011) lên khoảng 38% GDP (năm 2020) trong đó dư nợ TPCP đạt khoảng 22% GDP và trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh đạt khoảng 8% GDP, dư nợ TPCQĐP đạt khoảng 1% GDP; và dư nợ TPDN đạt khoảng 7% GDP; (ii) Kéo dài kỳ hạn vay qua phát hành TPCP trong nước giai đoạn 2011 - 2015 trung bình khoảng từ 4 - 6 năm và giai đoạn 2016 - 2020 lên khoảng từ 6 - 8 năm; (iii) Tăng tỷ trọng TPCP, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh do khối các công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí, công ty quản lý quỹ (Công ty Quản lý quỹ) nắm giữ từ mức 12% (năm 2011) lên mức 20% (năm 2020); (iv) Tăng khối lượng giao dịch trái phiếu giao ngay bình quân phiên từ mức khoảng 0,2% dư nợ trái phiếu niêm yết (năm 2011) lên mức khoảng 0,3 - 0,4% dư nợ trái phiếu niêm yết (năm 2020).

Tuy nhiên, trong thời gian tới, để phát triển thị trường trái phiếu cũng như đạt được các mục tiêu đã đề ra theo đúng lộ trình, còn có rất nhiều vấn đề đặt ra về cơ cấu thị trường, về sản phẩm cũng như nhà đầu tư, thị trường thứ cấp có mức thanh khoản thấp, hệ thống trung gian tài chính chưa chuyên nghiệp.

Phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam: Một số vấn đề cần quan tâm

Thị trường TPDN còn kém phát triển

Quy mô thị trường chính là yếu tố đầu tiên để đánh giá thị trường đó có phát triển hay không. Tại Việt Nam, sau hơn 10 năm hoạt động, thị trường trái phiếu đã có mức tăng trưởng tốt, bình quân hàng năm giai đoạn 2001 - 2011 đạt hơn 40%, có thời điểm còn đạt mức tăng trưởng cao nhất so với các quốc gia khác trong khu vực.

Tuy nhiên, nếu tính theo tiêu chí tổng dư nợ trên GDP thì quy mô thị trường vẫn còn thấp so với một số quốc gia có trình độ phát triển hơn như Thái Lan, Malaysia... Tổng dư nợ thị trường trái phiếu tính tới tháng 3/2013 tại Thái Lan là 75% GDP, tại Malaysia là gần 110%trong khi con số này tại Việt Nam chỉ trên 20%.

Hiện nay, sản phẩm trên thị trường trái phiếu chủ yếu được chia thành 2 loại là TPCP (bao gồm cả trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và TPCQĐP) và TPDN. Với vai trò là kênh huy động vốn trung - dài hạn cho nền kinh tế, tỷ lệ giữa TPCP và TPDN thường không chênh lệch quá nhiều tại các quốc gia có thị trường tài chính phát triển. Nhưng tại Việt Nam thì tỷ lệ này có mức chênh lệch khá rõ ràng, phản ánh sự chi phối thị trường đến từ phân khúc TPCP.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc thị trường TPDN có quy mô nhỏ, chưa phát triển so với TPCP hay rộng hơn là so với thị trường TPDN của các nước khác. Các nguyên nhân này đến từ nhiều phía, có thể chia thành 4 nguyên nhân chính:

(i) Nguồn cung: sản phẩm TPDN trên thị trường chưa nhiều, chủ yếu do các doanh nghiệp Nhà nước hay tổ chức tín dụng phát hành, tập trung vào 2 loại hình chính là trái phiếu thông thường và trái phiếu chuyển đổi (với công ty cổ phần);

(ii) Cầu đầu tư: cơ sở nhà đầu tư còn thiếu khi nhà đầu tư chủ yếu trên thị trường trái phiếu hiện nay là các ngân hàng thương mại (NHTM). Các đợt phát hành trái phiếu cũng thường là phát hành riêng lẻ cho một số nhà đầu tư, ít khi đấu thầu rộng rãi;

(iii) Trung gian tài chính: Việt Nam vẫn chưa có một tổ chức định mức tín nhiệm (CRA) chuyên nghiệp nhằm tạo niềm tin cho nhà đầu tư khi đánh giá về doanh nghiệp phát hành;

(iv) Khuôn khổ pháp lý:Nghị định 90/2011/NĐ-CP về phát hành TPDN ra đời năm 2011 thay thế cho Nghị định 52/2006/NĐ-CP trước đó mặc dù đã tạo được hành lang pháp lý thông thoáng hơn cho việc phát hành nhưng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện cho phù hợp với tình hình thực tế.

Chưa phát hành thành công trái phiếu có kỳ hạn dài

Trên thị trường vốn, nguồn vốn ngắn hạn chủ yếu được cung cấp bởi hệ thống NHTM, trong khi thị trường chứng khoán (trái phiếu, cổ phiếu) sẽ cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn. Theo thống kê trên thị trường quốc tế, kỳ hạn thông thường của trái phiếu là khoảng 3 - 10 năm, cá biệt có những đợt phát hành với kỳ hạn lên tới 10 - 30 năm.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay ở Việt Nam cho thấy thị trường trái phiếu chưa thực sự là kênh huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế mà chủ yếu vẫn là các kỳ hạn ngắn. Mặc dù TPCP và TPDN thường được phát hành với các kỳ hạn từ 2 - 15 năm, song tỷ lệ trúng thầu cao nhất lại là các trái phiếu có kỳ hạn dưới 5 năm, chiếm khoảng 90% khối lượng phát hành. Điều này cho thấy các nhà đầu tư trên thị trường hiện nay đa số tập trung vào phân khúc trái phiếu kỳ hạn ngắn, có thể do lo ngại về bất ổn kinh tế vĩ mô khi vấn đề lạm phát luôn được đặt lên hàng đầu những năm qua, hoặc do nhà đầu tư chưa coi thị trường trái phiếu là kênh đầu tư chính.

Theo bảng trên thì trái phiếu được tập trung phát hành nhiều nhất vào 2 kỳ hạn là 3 năm và 5 năm. Trái phiếu kỳ hạn 10 năm gần đây đã được Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) đẩy mạnh phát hành nhưng tỷ lệ trúng thầu không cao do không nhận được sự quan tâm từ phía nhà đầu tư.

Cơ sở nhà đầu tư chưa đa dạng

Khác với cổ phiếu, nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu đa phần là các nhà đầu tư tổ chức vì khối lượng trái phiếu đấu thầu và giao dịch có giá trị lớn nên nhà đầu tư cá nhân, nhà đầu tư nhỏ lẻ khó có thể đáp ứng được. Tại các quốc gia phát triển, cơ sở nhà đầu tư luôn được đa dạng hóa, có sự cân đối giữa các nhóm nhà đầu tư nếu muốn duy trì lực cầu đều đặn trên thị trường. Các nhà đầu tư chủ chốt trên thị trường trái phiếu thường là các công ty bảo hiểm, các quỹ đầu tư, NHTM...

Với thị trường trái phiếu Việt Nam, đã xuất hiện các nhóm nhà đầu tư tổ chức cơ bản, nhưng mức độ tham gia của các nhà đầu tư này chưa thực sự chuyên nghiệp. NHTM hiện đang là nhóm nhà đầu tư lớn nhất trên thị trường trái phiếu Việt Nam khi nắm giữ khoảng trên 80% lượng TPCP. Trong bối cảnh thị trường tín dụng đang gặp nhiều khó khăn 2 năm gần đây, nguồn vốn từ NHTM được đầu tư mạnh vào thị trường trái phiếu, giúp cho các đợt phát hành liên tục thành công.

Tuy nhiên, nhu cầu đầu tư của các ngân hàng lại phụ thuộc vào hoạt động kinh doanh chính là cho vay, khiến nguồn vốn này không có tính ổn định, có thể giảm xuống đột ngột bất cứ lúc nào và không đem lại sự phát triển bền vững như mong muốn cho thị trường.

Công ty bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ được coi là một nhà đầu tư tiềm năng trên thị trường trái phiếu. Các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ thường có kỳ hạn dài, cộng thêm nhu cầu cần phải giữ tỷ lệ an toàn vốn cao, nên các công ty bảo hiểm luôn có một tỷ lệ nhất định TPCP trong cơ cấu vốn đầu tư của mình.

Nhưng vấn đề ở đây là quy mô thị trường bảo hiểm còn thấp, doanh thu phí bảo hiểm chỉ đạt khoảng 1,4% GDP vào năm 2012 khiến cho nguồn vốn đầu tư vào thị trường trái phiếu chưa cao. Tổng lượng TPCP và trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh mà các công ty bảo hiểm nắm giữ tính đến năm 2012 cũng chỉ khoảng 33.945 tỷ đồng (chiếm khoảng 5% tổng dư nợ trái phiếu).

Nhóm nhà đầu tư được quan tâm tiếp theo là các quỹ đầu tư. Các quỹ này hiện nắm giữ khoảng 6 - 7% dư nợ trái phiếu, phân bổ tới những loại hình quỹ khác nhau trong và ngoài nước. Rào cản lớn nhất ngăn các nhà đầu tư nước ngoài (đầu tư nước ngoài) tham gia vào thị trường trái phiếu Việt Nam có lẽ là sự hạn chế về mặt sản phẩm, đặc biệt là sản phẩm phái sinh liên quan đến tỷ giá.

Một số giải pháp phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam

Để đạt được những mục tiêu như Quyết định 261/QĐ-BTC đã đề ra đòi hỏi cần phải có một chiến lược nhất quán, đồng thời phát triển thị trường sơ cấp cũng như thứ cấp, hệ thống khuôn khổ pháp lý và các dịch vụ trung gian tài chính nhằm đưa thị trường hướng tới chuẩn mực quốc tế. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến những vấn đề sau:

Hoàn thiện cấu trúc thị trường TPCP

TPCP đóng vai trò quan trọng trong phát triển thị trường vốn Việt Nam. Tỷ lệ của TPCP (bao gồm cả TPCP bảo lãnh và TPCQĐP) trên tổng dư nợ trái phiếu của Việt Nam lên tới 85%, tương đương với thị trường một số nước đang phát triển trong khu vực như Philippines, Indonesia, Thái Lan5#. Cơ sở hạ tầng của thị trường trái phiếu đã được cải tiến và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư, thúc đẩy quá trình đăng ký, lưu ký, giao dịch và niêm yết trái phiếu trên thị trường thứ cấp nhằm tăng tính thanh khoản của trái phiếu.

Từ ngày 18/3/2013, hệ thống giao dịch TPCP phiên bản 2 và hệ thống Đường cong lợi suất TPCP đã được đưa vào vận hành và hoạt động ổn định về cơ bản, không ghi nhận lỗi phát sinh, thành viên đã tham gia chào mua, chào bán trên cả hai hệ thống (giao dịch và Đường cong lợi suất).

Đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện thị trường nợ và tạo tiêu chuẩn cho cả thị trường cổ phiếu. Ngoài ra, nhằm đa dạng hóa các công cụ nợ, Bộ Tài chính đã thí điểm phát hành TPCP có kỳ hạn 10 năm (tổ chức định kỳ 1 lần/tháng) từ năm 2012 và đã bắt đầu phát hành TPCP kỳ hạn 15 năm trong năm 2013. Mặc dù vậy, thị trường TPCP vẫn còn tồn tại một số vấn đề như: (i) Trái phiếu có kỳ hạn ngắn (dưới 5 năm) chiếm tỷ trọng chi phối; (ii) Thanh khoản thấp trên thị trường trái phiếu thứ cấp; (iii) Cơ sở nhà đầu tư chưa đa dạng, chủ yếu là các NHTM.

Vì vậy, để tiếp tục phát triển thị trường TPCP theo Lộ trình phát triển thị trường trái phiếu đến năm 2020, cần hoàn thiện cấu trúc thị trường TPCP, trước hết, cần tăng tỷ trọng trái phiếu trung và dài hạn trong cơ cấu thị trường, kéo dài kỳ hạn vay qua phát hành TPCP trong nước giai đoạn 2011 - 2015 trung bình khoảng từ 4 - 6 năm và giai đoạn 2016 - 2020 lên khoảng từ 6 - 8 năm. Để thực hiện được điều này, thị trường trái phiếu cần phải phát triển ở mức cao hơn, đồng thời có sự ổn định về kinh tế vĩ mô, giúp các nhà đầu tư có niềm tin vào trái phiếu có kỳ hạn dài. Ban đầu có thể phát hành thí điểm trái phiếu có kỳ hạn dài lên tới 30 năm, hướng tới các nhà đầu tư là công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí để thị trường làm quen với loại trái phiếu này.

Bên cạnh đó, cần tăng cường thanh khoản trên thị trường thứ cấp. Về mặt nền tảng, có thể tiến hành cải tiến hệ thống giao dịch TPCP và trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), phù hợp với bản chất của giao dịch trái phiếu. Về mặt kỹ thuật, cần nghiên cứu ban hành những chuẩn mực về giao dịch như hợp đồng Repo mẫu, tạo điều kiện dễ dàng hơn cho các nhà đầu tư trên thị trường tiến hành giao dịch.

Việc phát triển thị trường mua bán lại với TPCP làm tài sản thế chấp cũng sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển trên thị trường trái phiếu sơ cấp. Ngoài ra, cũng có thể tiến hành nghiên cứu phương thức giao dịch trái phiếu trước khi đấu thầu (When - issued) giống như tại một số thị trường phát triển như Nhật, Mỹ, Singapore cho phép nhà đầu tư xác định được một mức giá hợp lý trước khi tham gia vào thị trường sơ cấp.

Phát triển thị trường TPDN

Thị trường TPDN là một thị trường bộ phận quan trọng của thị trường trái phiếu với chức năng chính là một kênh huy động vốn "dự trữ" cho doanh nghiệp, tránh tình trạng quá phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Trong thời gian gần đây, mặc dù thị trường tín dụng đang được siết chặt lại, nhưng thị trường TPDN vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc. Năm 2012, chỉ có 43 doanh nghiệp đăng ký phát hành trái phiếu với tổng giá trị đạt 33.737 tỷ đồng và phát hành thành công 24.328 tỷ đồng, chỉ bằng xấp xỉ 15% lượng vốn mà TPCP và trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh huy động được.

Các đợt phát hành thành công cũng tập trung vào những doanh nghiệp lớn như Vingroup hay NHTM cổ phần Công thương. Vì vậy, cần phải có những giải pháp phù hợp để trước mắt là tăng tỷ trọng dư nợ TPDN/GDP lên 7% GDP vào năm 2020 theo Lộ trình phát triển và xa hơn nữa là xây dựng thị trường TPDN thực hiện hiệu quả vai trò của mình.

Từ quá trình phát triển thị trường TPDN của các quốc gia như Malaysia (dư nợ TPDN chiếm 42% GDP) hay Hàn Quốc (dư nợ TPDN chiếm 75% GDP) có thể thấy một số điểm quan trọng mà Việt Nam cần tập trung trước tiên như:

Trước hết, phải minh bạch hóa thông tin về doanh nghiệp, các đợt phát hành, cách thức sử dụng vốn huy động thông qua một hệ thống thông tin trái phiếu (tương tự Hệ thống công bố thông tin trái phiếu BIDS - Bond Information Dissemination System của Malaysia). Để thực hiện yêu cầu này, đòi hỏi trên thị trường phải có những tổ chức định mức tín nhiệm hay công ty giám sát độc lập.

Kinh nghiệm của các quốc gia ASEAN chỉ ra rằng sự có mặt của những tổ chức định mức tín nhiệm tốt là một yếu tố quan trọng trong việc định giá. Tuy nhiên, những tổ chức định mức tín nhiệm địa phương lại sử dụng phương pháp đánh giá có nhiều khác biệt so với quốc tế, chưa xây dựng được những chi tiết như lịch trình hoạt động của doanh nghiệp, trong khi các tổ chức định mức tín nhiệm quốc tế chỉ thực hiện đánh giá các doanh nghiệp lớn phát hành ở phạm vi quốc tế.

Vì vậy, các cơ quan chức năng có thể nghiên cứu việc áp dụng một chuẩn mực chung về phương pháp đánh giá cho các tổ chức định mức tín nhiệm, giúp các nhà đầu tư dễ dàng có cơ sở đánh giá, so sánh việc đầu tư vào các quốc gia trong khu vực.

Ngoài ra, cũng có thể nghiên cứu xây dựng một tổ chức định mức tín nhiệm khu vực. Việc giám sát các công ty kiểm toán (CTKT) bởi một tổ chức độc lập cũng đang được thực hiện tại nhiều quốc gia. Tại Malaysia, một đạo Luật được thông qua năm 2009 đã thành lập Hội đồng Giám sát Kiểm toán, bắt đầu đi vào hoạt động từ tháng 4/2010. Hội đồng này sẽ trực tiếp giám sát các CTKT, hỗ trợ Ủy ban Chứng khoán trong việc quản lý chất lượng báo cáo của các CTKT.

Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa nguồn cung sản phẩm trên thị trường ngoài trái phiếu trả lãi định kỳ và trái phiếu chuyển đổi. Các doanh nghiệp có thể nghiên cứu phát triển thêm các loại chứng khoán có đảm bảo như chứng khoán hóa nợ vay bất động sản (MBS), chứng khoán đảm bảo bằng tài sản (ABS)...

Ngoài ra, còn có thể phát hành Kỳ phiếu trung hạn (MTN - Medium Term Note). Tại Trung Quốc, sau khi MTN được phát hành lần đầu tiên vào năm 2008, doanh số phát hành của loại sản phẩm này đã tăng nhanh chóng, đạt 689 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2009, tăng trưởng hơn 300% so với năm trước6#. Tỷ trọng của MTN trong tổng dư nợ TPDN cũng tăng từ 21% vào năm 2008 lên tới 44% vào năm 2009. Ngoài ra, nhu cầu về sản phẩm phái sinh, nhất là phái sinh tỷ giá rất được các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm để phòng ngừa rủi ro.

Ngoài ra, kinh nghiệm thực tế cho thấy, khi kinh tế càng khó khăn thì nhà đầu tư sẽ tìm đến với các kênh đầu tư an toàn như TPCP thay vì TPDN. Do vậy, để có thể phát triển thị trường TPDN, cần phải tạo lập môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả bởi nếu doanh nghiệp không có tiềm lực kinh tế, hoạt động kinh doanh thua lỗ và không tạo dựng được lòng tin đối với giới đầu tư thì việc huy động vốn qua thị trường trái phiếu của doanh nghiệp vẫn sẽ gặp khó khăn, thị trường TPDN theo đó cũng sẽ không thể phát triển được.

Đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư

Hệ thống nhà đầu tư đa dạng là một yếu tố quan trọng trên thị trường, hoàn toàn phù hợp với mục tiêu phát triển cả thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp. Tại các quốc gia khác trong khu vực, đối tượng tham gia trên thị trường trái phiếu bao gồm nhiều loại hình nhà đầu tư như tổ chức an sinh xã hội, công ty bảo hiểm, tổ chức tài chính... với NHTM là trụ cột đầu tư chính. Chẳng hạn như tại Malaysia, các NHTM nắm giữ tới 43% dư nợ TPCP, tiếp đến là nhà đầu tư nước ngoài và các tổ chức an sinh xã hội (lần lượt nắm giữ 31% và 20% dư nợ TPCP). Các công ty bảo hiểm và cơ quan Nhà nước chỉ nắm giữ một phần nhỏ trái phiếu phát hành7#.

Để phát triển cơ sở nhà đầu tư, nhiệm vụ đầu tiên đối với Việt Nam là cần tăng cường tính chuyên nghiệp đối với các nhà đầu tư hiện có, sau đó là mở rộng thị trường tới các nhà đầu tư mới; giảm dần sự phụ thuộc của thị trường vào khối nhà đầu tư là các NHTM, tăng tỷ trọng TPCP, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh do khối các công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí, Công ty Quản lý quỹ nắm giữ từ mức 12% (2011) lên mức 20% (2020).

Từ mục tiêu đó, có thể đưa ra một số giải pháp phù hợp như sau: (i) Sửa đổi Quyết định số 04/2011/QĐ-TTg cho phép Bảo hiểm xã hội được đầu tư vào TPDN theo một tỷ lệ nhất định; (ii) Tăng cường việc đầu tư vào thị trường trái phiếu của công ty bảo hiểm và Công ty Quản lý quỹ; (iii) Khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư khác như Bảo hiểm tiền gửi, quỹ hưu trí, quỹ đầu tư trái phiếu, nhà đầu tư cá nhân; (iv) Tăng hiệu quả sử dụng đồng vốn của các định chế tài chính khác (SCIC, DATC) bằng cách đặt ra quy định hạn chế các tổ chức này gửi tiền mà phải đầu tư vào trái phiếu.

Ngoài ra, nhóm nhà đầu tư khá quan trọng mà trên thị trường trái phiếu Việt Nam còn thiếu, đó chính là các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Theo kinh nghiệm phát triển thị trường trái phiếu của các quốc gia ASEAN, trong năm loại sản phẩm phái sinh chính (tỷ giá, lãi suất, cổ phiếu, hàng hóa, tín dụng), sản phẩm phái sinh tỷ giá có mức tăng trưởng mạnh mẽ nhất. Nguyên nhân là do các nhà đầu tư tổ chức thường lo ngại về rủi ro tỷ giá mỗi khi đầu tư ra nước ngoài.

Vì vậy, nếu muốn thu hút nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, ngoài một số ưu đãi về thuế để khuyến khích họ tham gia, cần tập trung phát triển thị trường về chiều sâu, đa dạng hóa sản phẩm, cũng như dịch vụ trên thị trường nhằm giúp các nhà đầu tư tổ chức giảm thiểu rủi ro khi đầu tư vào Việt Nam.

Hoàn thiện cơ chế chính sách cho sự phát triển của thị trường TPCP và TPDN

Tiềm năng phát triển thị trường trái phiếu của Việt Nam vẫn còn rất lớn, do vậy, để khơi thông thị trường này, cần hoàn thiện cơ chế chính sách theo hướng:

Xây dựng và ban hành các cơ chế chính sách về việc thành lập, tổ chức và hoạt động của công ty định mức tín nhiệm tại thị trường trong nước; quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện.

Sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách về phát hành TPCP, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và TPCQĐP theo hướng thống nhất địa điểm đấu thầu TPCP tại HNX, thiết lập cơ chế nhà tạo lập thị trường trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp TPCP và cơ chế thanh toán trái phiếu qua Ngân hàng Nhà nước nhằm tạo sự thống nhất của thị trường.

Sửa đổi, bổ sung cơ chế chính sách về phát hành TPDN theo hướng rà soát lại điều kiện phát hành trái phiếu trên cơ sở xem xét việc quy định bắt buộc có hệ số tín nhiệm đối với các đợt phát hành trái phiếu tại thị trường trong nước sau khi cơ chế về xếp hạng tín nhiệm được ban hành.

Xây dựng cơ chế phối hợp giữa việc phát hành tín phiếu NHNN và phát hành tín phiếu kho bạc nhằm đảm bảo sự phát triển thống nhất của thị trường và tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Theo Tạp chí Chứng khoán số 179

quy định giao thông bão công dân ổn định pháp luật

- Hiến pháp tạo ra được thể chế pháp quyền là cách tốt để ngăn chặn các hành vi gây rối loạn và bảo vệ sự ổn định của đất nước.

>> Hiến pháp: Chỉ sửa những vấn đề đã chín muồi

>> Hiến pháp là mái nhà bảo vệ nhân dân

Bản dự thảo Hiến pháp đang được Quốc hội đề nghị góp ý có rất nhiều đoạn khẳng định đi khẳng định lại những cụm từ như: "theo quy định của phát luật", "hoạt động theo khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật", "phải nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật", "do luật định", "theo pháp luật Việt Nam",  "sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật". Ví dụ điều 26 sửa đổi nêu rõ: "Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, được thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình theo quy định của pháp luật".

Có thể hiểu rằng những người soạn thảo bản Hiến pháp lo ngại những quyền được hiến định trong Hiến pháp như tự do ngôn luận, tự do biểu tình, tự do hội họp có thể dẫn tới việc lạm dụng quá trớn, gây rối loạn xã hội, ảnh hưởng đến tính ổn định của bộ máy chính trị và đời sống nhân dân. Những lo ngại này có lý và không chỉ Việt Nam, chính phủ các nước khác đều có những lo ngại tương tự. Nhưng tại sao họ không nhất thiết phải ghi những cụm từ như trên trong Hiến pháp?

Thứ nhất, Hiến pháp tự thân nó đã là đạo luật cao nhất rồi, những điều khoản trong đó không phải ghi rằng theo "quy định của pháp luật" nữa, ghi như vậy tạo một mâu thuẫn: vậy giữa Hiến pháp và luật khác thì điều gì cao hơn? Thứ hai, Hiến pháp nào tạo ra một hệ thống pháp quyền thật sự tự nó sẽ khống chế được những biểu hiện cực đoan của tự do và giải quyết được sự mất ổn định xã hội.

Pháp quyền giúp ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực của quyền tự do hiến định như thế nào?

Thử lấy các trường hợp ở Mỹ ra làm ví dụ. Tòa án Mỹ liên tục phải đối mặt với vô vàn tình huống "đau đầu" khi công dân khởi kiện các lệnh cấm của chính quyền các cấp căn cứ vào Hiến pháp. Ví dụ: Một công dân la hét phản đối vào lúc 2h sáng giữa khu dân cư đông đúc có nên được bảo vệ bởi tự do ngôn luận ghi trong Hiến pháp không? Một đoàn biểu tình chiếm tất cả các cửa ga tàu điện ngầm ngay giữa giờ cao điểm có nên được bảo vệ bởi quyền tự do biểu tình hiến định không? Hay thậm chí, có những tranh cãi pháp lý rất hài hước như: múa khỏa thân có nên được xếp vào quyền tự do biểu đạt, hay coi bói cho người khác có là một dạng thức ngôn luận cần tôn trọng trong Hiến pháp?

Hiến pháp chỉ ghi những quyền và nguyên lý chung nhất, nhưng sự giản đơn của Hiến pháp khi va đập với thực tế phức tạp của cuộc sống tạo nên những nghịch lý, những tình thế tiến thoái lưỡng nan như vậy. Câu trả lời của các tòa án Mỹ là: không thể có tự do nào là tự do tuyệt đối và những động thái kiểm soát của chính quyền để ngăn chặn các hành vi "tự do" nhưng gây hại là cần thiết. Tuy nhiên, các lệnh cấm đều phải tuân thủ những nguyên tắc chặt chẽ do tòa án định ra và chỉ có tòa án mới là nơi duy nhất có thẩm quyền quyết định ai đúng ai sai. Khi ra tòa, chính quyền chứ không phải người dân đi kiện sẽ phải giải trình tính hợp hiến của các động thái kiểm soát tự do.

Lấy tự do ngôn luận làm ví dụ. Các luật cấm liên quan tới ngôn luận khi ra tòa án Mỹ thường phải thỏa mãn 4 tiêu chí sau để được chấp nhận là hợp hiến.

Thứ nhất, luật cấm phải trung tính, nghĩa là đảm bảo không nhắm cụ thể vào một nhóm thông điệp nào đó. Ví dụ nếu muốn cấm phát tờ rơi trước trụ sở chính quyền, phải cấm tất cả các dạng thức tờ rơi chứ không chỉ cấm tờ rơi có nội dung chỉ trích thị trưởng.

Thứ hai, luật cấm không được ngăn chặn tuyệt đối. Ví dụ nếu muốn cấm biểu tình vì lo ngại ách tắc giao thông, chỉ có thể cấm biểu tình trên lòng đường, nếu cấm cả biểu tình trên vỉa hè có nghĩa là đã ngăn chặn tuyệt đối và những đạo luật như vậy thường ngay lập tức bị coi là vi hiến ở Mỹ.

Thứ ba, luật cấm phải được biện minh bằng những lợi ích quan trọng. Ví dụ, cấm biểu tình ngay trước cổng bệnh viện có thể được biện minh bằng lợi ích của bệnh nhân. Việc tụ tập ở đây có thể dẫn tới việc những xe cấp cứu không thể vào được kịp thời, dẫn tới tính mạng bệnh nhân bị đe dọa. Cấm biểu tình giữa quảng trường chắc chắn bị coi là vi hiến.

Thứ tư, luật cấm phải được thiết kế hẹp để chỉ triệt tiêu vừa đủ tác hại của hành vi. Ví dụ lệnh cấm ở bệnh viện trên sẽ bị tòa phủ nhận nếu không quy định cụ thể là cấm biểu tình trước cổng bệnh viên trong phạm vi bao nhiêu mét. 30 mét có thể được chấp nhận nhưng 50 mét là quá xa và lệnh cấm là vi hiến.   

Quay về với cuộc biểu tình ở ga tàu điện ngầm vào giờ cao điểm gây trì hoãn giao thông công cộng. Chính quyền hoàn toàn có thể ra một lệnh cấm được công nhận là hợp hiến như sau: cấm mọi dạng thức biểu tình trong phạm vi ga tàu điện ngầm và cách các cửa ga 20 mét trong giờ cao điểm, từ 7h tới 9h sáng và từ 5h tới 7h chiều. Lệnh cấm ấy đủ linh hoạt để không ngăn chặn mọi dạng thức biểu đạt và đủ hẹp để ngăn chặn tác hại lên giao thông công cộng.

4 nguyên tắc trên được xây dựng trên cơ sở đúc kết kinh nghiệm từ vô số vụ kiện ở tòa án các cấp tại Hoa Kỳ. Nguyên tắc vừa bảo vệ vừa giới hạn quyền tự do ngôn luận được đảm bảo trong Hiến pháp. Nguyên tắc định hình ra đường biên giới của các hành vi ngôn luận, làm cơ sở tham chiếu để chính quyền biết mình có thể kiểm soát tới đâu và công dân biết mình được tự do tới đâu.

Pháp quyền là để cho tòa án có một quyền lực độc lập, kiểm soát và cân bằng các quyền lực khác. Một tòa án độc lập sẽ tự tìm thấy các nguyên tắc như trên để điều chỉnh sự quá đà của tự do. Tòa án mới là tiếng nói cuối cùng quyết định đúng sai. Cảnh sát, quân đội, thị trưởng và kể cả tổng thống cũng không thể can thiệp và tác động được vào sự công chính của quan tòa. Tòa án độc lập chính là nơi sẽ kiểm soát mọi hành vi gây mất ổn định, thay vì sử dụng lực lượng vũ trang.

Hiến pháp trao cho nhân dân các quyền cơ bản nhưng đồng thời cũng đã có tòa án độc lập để cân bằng lại những biểu hiện lạm quyền. Pháp quyền tự thân nó đã là một giải pháp ngăn chặn mất ổn định từ bên trong, hiệu quả và lặng lẽ, bởi không cần thêm một khẩu hiệu nào nữa.

Khánh Duy

thế giới ngân hàng thị trường bộ tài chính độc quyền kinh doanh tiêu thụ doanh nghiệp gia thuế giá trị gia tăng giá trị gia tăng ổn định nhà nước văn bản quy phạm pháp luật người dân nền kinh tế cơ quan quản lý nhà nước mua bán

ANTĐ - Ngày 26-2-2013 sẽ đi vào lịch sử thị trường vàng Việt Nam sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ký hợp đồng gia công vàng miếng với SJC, một doanh nghiệp cổ phần. Nó đánh dấu việc NHNN chính thức tham gia hoạt động trong thị trường vàng với tư cách là thương nhân độc quyền xuất nhập khẩu, nghĩa là có mua có bán, dẫu mục tiêu được công bố là để ổn định thị trường vàng. Trên thực tế, nó cũng thừa nhận một thương hiệu ngoài quốc doanh bằng sự hỗ trợ rất đáng bàn của NHNN trở thành thương hiệu quốc gia.

Những bước đi vội vã

Ngày 25-2-2013, ông Vũ Quang Huy, Vụ trưởng vụ Quản lý ngoại hối NHNN cho biết, cơ quan này đang chuẩn bị toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật để có thể tổ chức việc mua, bán vàng miếng trên thị trường. Đóng vai trò là người kiến tạo thị trường, mua, bán cuối cùng, với mục tiêu đảm bảo giá vàng trong nước bám sát giá vàng thế giới.

Đầu tiên, NHNN sẽ tham gia với tư cách của người bán vàng ra thị trường thông qua cơ chế đấu thầu. Thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước sẽ can thiệp thị trường vàng, thành đầu mối cung cấp vàng cho thị trường. Đồng thời đánh thuế với vàng trang sức. NHNN cũng xác định có hai thị trường trong kinh doanh vàng miếng, thứ nhất là thị trường bán buôn giữa NHNN với các tổ chức tín dụng; thứ hai là giữ tổ chức tín dụng với doanh nghiệp và người dân.

Tuy nhiên ngay khi các văn bản quy phạm đang được gấp rút soạn thảo thì NHNN và Bộ Tài chính đã bắt đầu tiến hành các hoạt động cũng gấp rút không kém trên thị trường vàng. Ngày 26-2-2013, NHNN ký hợp đồng gia công vàng miếng với SJC, nguồn nguyên liệu được lấy ra từ dự trữ ngoại hối. Để bù lại NHNN đã cho xuất khẩu vàng phi SJC và nhập vàng khối tiêu chuẩn. Ngày 25-2-2013 Tổng cục Thuế ban hành thông tư quy định, kể từ ngày 1-3, sẽ chính thức áp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp đối với hoạt động chế tác, kinh doanh vàng, đồ trang sức. Theo lý giải của NHNN và các cơ quan chức năng, việc áp thuế trực tiếp đối với các loại vàng trang sức nhằm mục đích ổn định thị trường vàng trong nước, đồng thời giảm lượng vàng tích trữ trong dân.

NHNN cũng khẳng định khi giá vàng trong nước cao hơn giá vàng thế giới, NHNN sẽ nhập vàng và bán vàng ra thị trường để làm giảm chênh lệch giá vàng, khi giá vàng trong nước thấp hơn giá vàng thế giới NHNN sẽ mua vào để giá khó giảm sâu, người bán vàng không bị thiệt. Về mục đích ta không bàn, nhưng trên thương trường buôn bán như NHNN thì nằm mơ cũng không có được. Thế mới biết độc quyền quan trọng thế nào và vì sao các tập đoàn Nhà nước quyết chiến bằng mọi cách để giữ được độc quyền.

Đánh thuế vàng trang sức

Tổng cục Thuế vừa có văn bản hướng dẫn các chi cục thuế tính thuế các hoạt động sản xuất kinh doanh vàng trang sức, theo đó, từ ngày 1-3-2013 các cơ sở kinh doanh vừa kinh doanh mua, bán vàng, bạc, đá quý, vừa chế tác sản phẩm vàng, bạc, đá quý thì áp dụng phương pháp tính thuế GTGT trực tiếp. Theo lý giải của NHNN và các cơ quan chức năng, việc áp thuế trực tiếp đối với các loại vàng trang sức nhằm mục đích ổn định thị trường vàng trong nước, đồng thời giảm lượng vàng tích trữ trong dân. Nói cách khác là nhằm làm giảm sự lãng phí khi để tiền "chết" dưới dạng tài sản không sinh lời.

Trước đó, tại cuộc trao đổi với báo chí ngày 25-10-2012, ông Lê Minh Hưng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, cơ quan này đã đề xuất Bộ Tài chính đánh thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với vàng. Đề xuất này đã khiến người dân xôn xao. Rất may, trong thời gian này, thuế tiêu thụ đặc biệt chưa được đặt ra.

Về mặt ngôn ngữ, hướng dẫn này của ngành thuế không đề cập đến người dân mua và tàng trữ vàng, tuy nhiên ai cũng hiểu, mọi sắc thuế đánh vào kinh doanh cuối cùng người chịu vẫn là những người tiêu thụ. Đánh thuế vào kinh doanh vàng trang sức chính là đánh thuế vào người mua và giữ đồ trang sức bằng vàng. Nhiều doanh nghiệp cũng cho rằng, thói quen tích trữ vàng của người dân không thể thay đổi trong một sớm một chiều, nên việc đánh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với vàng chẳng khác gì đánh thuế vào khoản tiền tiết kiệm của người dân. Nhưng quan trọng hơn, việc đánh thuế vào vàng trang sức đã hướng dòng người mua vàng tích trữ sang vàng miếng, lĩnh vực mà NHNN tổ chức kinh doanh.

Những hiệu quả tức thời

Ngay sau khi NHNN công bố kế hoạch kinh doanh vàng, thị trường vàng đã có phản ứng mạnh mẽ, giá vàng trong nước giảm mạnh. Chỉ riêng ngày 27-2-2013 giá vàng đã giảm mạnh 850.000đ/lượng, chỉ còn cao hơn giá vàng thế giới trên 3 triệu đồng. Theo dự đoán, giá vàng trong nước sẽ còn giảm và NHNN sẽ thực hiện được mục tiêu cân bằng giá vàng trong nước và thế giới sau ngày 1-6-2013. Đến ngày 28-2-2013 giá vàng trong nước đã xuống đến 43,1 triệu đồng/lượng, giảm gần 2 triệu/lượng so với ngày hôm trước.

Ông Lê Hùng Dũng, đại diện SJC, lạc quan cho rằng, trong vòng 1 tuần lễ từ sau lễ ký kết giá vàng trong nước sẽ sát với giá vàng thế giới. "Khi nguồn cung đặc biệt là có nguồn nguyên liệu từ NHNN do SJC gia công thì chắc chắn có một nguồn cung lớn tung ra đủ đáp ứng cầu cho thị trường không có lý do gì giá vàng trong nước lại cách xa giá vàng thế giới", ông Dũng nói.

Cơ sở để giá vàng trong nước và thế giới thu hẹp khoảng cách được củng cố thêm bởi, Vụ trưởng Vụ Quản lý ngoại hối (NHNN) Nguyễn Quang Huy cho biết chỉ trong vòng 3 - 4 tuần nữa, toàn bộ 9 tấn vàng tạm xuất ra nước ngoài để nhập về vàng nguyên liệu, rút ngắn thời gian dập đúc thành vàng miếng SJC cung ứng cho thị trường được hoàn tất. Lượng cung vàng miếng lớn sẽ tạo sức ép khiến giá vàng trong nước giảm.

Song hành với động thái này, NHNN cho biết NHNN chuẩn bị các bước cần thiết để có thể sớm tham gia thị trường với tư cách là người bán vàng ra thị trường thông qua cơ chế đấu thầu. Dự kiến mức giá sẽ giảm dần qua các phiên đấu thầu. Trong giai đoạn đầu NHNN sẽ cung lượng vàng miếng khá lớn ra thị trường nhằm cân đối cung - cầu, từ đó làm cho mức giá chênh về giá giữa hai thị trường giảm". "Việc tạo mạng lưới mua bán chính thức (thông qua việc cấp phép kinh doanh) và thực hiện sản xuất vàng miếng thông qua SJC là những cơ sở để NHNN can thiệp thị trường vàng kéo sát giá vàng trong nước với thế giới theo đúng Nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ", Phó thống đốc Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Mục tiêu quản lý thị trường vàng

Như vậy một lần nữa chúng ta lại tổ chức xuất nhập khẩu vàng và tổ chức kinh doanh rộng rãi vàng miếng, chỉ khác lần này là do NHNN trực tiếp chủ trì điều phối thị trường, nói cho đúng là chủ thị trường vàng. Vấn đề dư luận băn khoăn chính là đi cho cùng, thực hiện hết các biện pháp cuối cùng mục tiêu của quản lý thị trường vàng vẫn còn xa vời.

Mục tiêu đầu tiên theo đúng chủ trương là không để vàng hóa nền kinh tế. Sau một thời gian bằng nhiều biện pháp hạn chế mua bán vàng, chúng ta lại mở cửa kinh doanh vàng. Với sự đảm bảo của NHNN, vàng miếng sẽ là phương tiện dự trữ, thanh toán tốt nhất, so với tiền đồng, giá trị luôn bị ảnh hưởng bởi nhu cầu vốn và lãi suất ngân hàng. Mục tiêu chống vàng hóa càng xa vời hơn.

Theo các chuyên gia, hiện nay, nhân dân còn giữ khoảng 400 tấn vàng và NHNN quyết tâm đưa số vàng này vào vòng quay sản xuất kinh doanh. Việc khống chế giá vàng trong nước cao hơn giá vàng quốc tế, có khi tới trên 5 triệu đồng/lượng nhằm thúc đẩy dân bán vàng ra. Việc đó đến nay không đạt được và với việc tổ chức thị trường vàng do NHNN chủ trì với cam kết đưa giá vàng trong nước sát với giá vàng thế giới, càng thúc đẩy người dân dự trữ hoặc tiết kiệm bằng vàng. Không thể nói việc một số ngân hàng thương mại mua được một số lượng vàng trong dân (khoảng 70 tấn) là đã đưa được số vàng này vào vòng quay vốn vì thực chất các ngân hàng mua vàng trong dân là để trả lại dân theo những quy định về trạng thái vàng của chính NHNN. Mục tiêu đưa dự trữ vàng trong dân vào vòng quay vốn về cơ bản là không thành công.

Dư luận còn thắc mắc về những phát biểu bất nhất của lãnh đạo NHNN về các chính sách với thị trường vàng. Không ít lần lãnh đạo NHNN đã phát biểu NHNN không có trách nhiệm bình ổn giá vàng, nhưng bây giờ chính NHNN lại ra tay bình ổn giá vàng. Cũng như ý kiến NHNN không hạn chế việc tàng trữ và kinh doanh vàng phi SJC nhưng cuối cùng NHNN lại tổ chức thị trường vàng chỉ kinh doanh vàng SJC. Đối chiếu với những ý kiến phát biểu về chủ trương quản lý thị trường vàng càng thấy sự thiếu nhất quán trong hoạt động trong thị trường của NHNN. Thêm nữa, NHNN là cơ quan quản lý Nhà nước bây giờ lại trực tiếp tổ chức xuất nhập khẩu, sản xuất và kinh doanh vàng dẫu có nhiều lý do biện minh cũng không thể ngăn được đánh giá NHNN đang vừa đánh trống vừa thổi kèn, một mình một chợ. Chưa kể các chính sách này thật sự đã bức tử một ngành sản xuất kinh doanh có tiềm năng và uy tín quốc tế của nước ta: sản xuất và xuất khẩu hàng trang sức bằng vàng.

Trần Việt

việt nam gia cơ quan quản lý nhà nước nhà nước xuất khẩu kinh tế thị trường kinh tế ổn định chính sách phá sản nền kinh tế ngân hàng doanh nghiệp thị trường

Các chuyên gia đề xuất nên phá giá nhẹ VNĐ mỗi năm song Ngân hàng Nhà nước khẳng định cách làm này gây bất lợi cho nền kinh tế

Trước Tết Quý Tỵ, khả năng phá giá VNĐ mới dừng ở mức ý kiến của các chuyên gia kinh tế, thị trường gần như không có phản ứng. Nhưng nay, đồng USD đã đồng loạt tăng giá ở cả thị trường chính thức lẫn chợ đen.

Nên tăng tỉ giá 4%?

Đây là diễn biến khá bất thường vì nhu cầu ngoại tệ đầu năm thường không tăng mạnh. Khả năng USD tăng giá được giới chuyên môn nhận định rất có thể là do tâm lý thị trường khi đang có nhiều ý kiến cho rằng nên phá giá VNĐ.

TS Nguyễn Đức Thành, Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách Trường ĐH Kinh tế - ĐH Quốc gia Hà Nội (VEPR), cho rằng việc tiếp tục neo tỉ giá là rất đáng lo ngại. Vì trong thời kỳ tỉ giá ổn định nhưng lạm phát cao khiến giá trị thực của đồng nội tệ bị đẩy lên rất cao, sự yếu đi của VNĐ không tương ứng so với lạm phát. So với thời gian đầu mở cửa, VNĐ đã tăng 11%. "Nhiều nhà kinh tế cho rằng tỉ giá ổn định là tốt nhưng theo tôi, nó sẽ khiến cạnh tranh của hàng Việt Nam yếu đi từ từ, như một cái thòng lọng dần siết lại" - TS Thành nhìn nhận.

Quan điểm của cơ quan quản lý Nhà nước về tiền tệ là giữ ổn tỉ giá để tránh đầu cơ USD. Ảnh: HỒNG THÚY

Hậu quả là các ngành phụ thuộc xuất khẩu gặp nhiều khó khăn. Ngay cả với ngành mà Việt Nam đang có lợi thế gần như độc quyền trên thế giới như xuất khẩu cá da trơn cũng phá sản hàng loạt. Có ý kiến cho rằng cá da trơn phá sản do quản trị yếu kém nhưng theo ông Thành, non kém về quản trị chỉ dẫn tới phá sản doanh nghiệp, không thể phá sản cả một ngành. Từ phân tích trên, VEPR đề xuất Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nên chủ động phá giá nhẹ VNĐ khoảng 3%-4% trong cả năm thông qua một số bước với biên độ 1%-1,5%. Nếu mỗi năm phá giá 4% thì khoảng 15 năm sau, Việt Nam có thể tăng được gấp đôi dự trữ ngoại hối.

TS Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tiền tệ quốc gia, cũng đồng ý với quan điểm chủ động tăng tỉ giá khoảng 4%. Theo ông Nghĩa, đồng nội tệ đang bị đánh giá cao khoảng 23% so với USD vì lạm phát của Việt Nam quá cao so với lạm phát Mỹ trong nhiều năm qua. Trong 5 năm qua, bình quân lạm phát của Việt Nam là 12%/năm nhưng Mỹ chỉ lạm phát 2%. Như vậy, tỉ giá thực đã tăng nhưng Chính phủ lại không cho mức biến động giá trị VNĐ tương ứng là bất lợi cho xuất khẩu. Nếu không chủ động thừa nhận về mức độ chênh lệch giữa 2 đồng tiền quá lớn, để dồn nén năm này qua năm khác thì tất yếu sẽ đến lúc thị trường đòi hỏi một quy luật vận hành công bằng.

Lo bùng phát đầu cơ, găm giữ USD

Ở góc nhìn của cơ quan quản lý, NHNN lại cho rằng chưa nên tăng tỉ giá vào lúc này. Đại diện Vụ Chính sách tiền tệ phân tích: Tăng tỉ giá sẽ làm giá các mặt hàng nhập khẩu tăng, gây áp lực lạm phát trong nước. Hơn nữa, lạm phát tháng 1 ở mức 1,25%, nhiều khả năng tháng 2 còn tăng cao hơn nên điều chỉnh tỉ giá lúc này sẽ có nhiều yếu tố "bồi" thêm áp lực lên lạm phát. Bên cạnh đó, tăng tỉ giá sẽ ảnh hưởng đến nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của doanh nghiệp và Chính phủ do cơ cấu đồng tiền nợ vay chủ yếu bằng USD, gây khó khăn cho ngân sách.

Không chỉ lo nhập khẩu lạm phát, NHNN còn lo ngại tăng tỉ giá đồng nghĩa với giảm giá VNĐ sẽ làm trầm trọng thêm tâm lý kỳ vọng tỉ giá tăng. Khi đó sẽ xóa sạch thành quả bình ổn tỉ giá vốn là điểm sáng trong điều hành chính sách tiền tệ năm 2012, dẫn đến nguy cơ tái diễn hiện tượng người dân chuyển VNĐ sang găm giữ USD. Đây là vấn đề rất đáng lưu tâm vì nhờ giữ được ổn định tỉ giá gần như suốt cả năm 2012, thị trường ngoại tệ đã không có những cơn sốt. Tỉ giá trên thị trường chợ đen bám sát thị trường chính thức, thanh khoản ngoại tệ dồi dào, một lượng ngoại tệ lớn găm giữ trong dân và doanh nghiệp được chuyển đổi sang VNĐ để hưởng chênh lệch lãi suất khiến NHNN mua thêm đến 15 tỉ USD dự trữ ngoại hối.

Các nguy cơ khác cũng phải tính đến khi tăng tỉ giá VNĐ là có khả năng ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư nước ngoài vì lợi nhuận của họ bị giảm đi do rủi ro tỉ giá. Bên cạnh đó, đối với nền kinh tế nhập siêu như Việt Nam thì phá giá VNĐ có thể khiến nhập siêu trở nên trầm trọng hơn mà lợi ích do kích thích xuất khẩu đem lại không thể bù đắp được.

Trong điều hành chính sách tiền tệ, năm nay, NHNN không nêu định hướng kiểm soát khoảng biến động cụ thể của tỉ giá USD/VNĐ như năm ngoái.

Giá USD chợ đen có lúc 21.200 đồng

Ngày 20-2, tỉ giá giao dịch trên cả thị trường chính thức và chợ đen biến động mạnh theo xu hướng tăng vào đầu ngày, giảm vào cuối ngày.

Mở cửa giao dịch, giá USD chợ đen ở Hà Nội thiết lập ngưỡng 21.000 đồng/USD khi tăng 80 đồng/USD so với ngày hôm trước, ở mức mua vào - bán ra là 20.980 - 21.060 đồng. Đến sau 10 giờ, giá mua vào - bán ra đều vượt mốc 21.000, cụ thể là 21.050 - 21.100 đồng. Đầu giờ chiều, giá giao dịch giảm nhẹ xuống 21.040 - 21.090 đồng, một vài điểm giao dịch nhỏ vẫn giữ nguyên giá bán từ lúc trưa do trước đó điều chỉnh tăng chậm.

Tại TPHCM, cùng ngày, giá USD tiếp tục biến động mạnh. Trên thị trường tự do, đầu ngày, một số điểm thu đổi ngoại tệ báo giá USD ở mức 21.000 đồng/USD mua vào, 21.170 đồng/USD bán ra, một số tiệm vàng báo giá USD bán ra nhảy vọt lên 21.200 đồng/USD. Chênh lệch mua vào bán ra cũng dãn rộng lên 17 đồng/USD. Cuối ngày, giá USD tự do giảm còn 21.150 đồng/USD (bán ra), tăng 70 đồng/USD so với cuối ngày hôm trước.

Trên thị trường chính thức, tỉ giá cũng có xu hướng tăng từ 10 - 20 đồng/USD mặc dù tỉ giá bình quân liên ngân hàng do NHNN công bố vẫn không thay đổi. Giá mua - bán được Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) công bố lúc cuối giờ trưa 20-2 là 20.840 - 20.910 đồng; giá công bố của Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) là 20.835 - 20.900 đồng.

T.Hà - T.Phương

hình thức gia đình đạo đức hạnh phúc mất tích tài sản nâng cao chất lượng quan trọng bão ổn định chất lượng sống gia giáo dục tầm quan trọng

Mùa xuân là mùa biểu tượng của sự hạnh phúc, an lạc. Các nhà đạo đức cho rằng, để có hạnh phúc thật sự thì phải sống đạo đức.

Kinh Trường A-hàm - Chuyển luân vương tu hành, Đức Phật còn nói cụ thể hơn nữa: "Các người phải siêng năng tu tập các điều thiện, nhờ tu tập điều thiện mà được mạng sống lâu dài, nhan sắc thắm tươi, sống yên ổn, vui vẻ, của cải dồi dào, uy tín đầy đủ".

Đối với người con Phật, tu tập điều thiện chính là giữ giới. Đối với người tại gia là giữ 5 giới, với người xuất gia là giữ 10 giới, 250 giới hay hơn nữa. Nói chung, 5 giới là căn bản, là mức đạo đức tối thiểu cho một con người, xứng đáng là con người có nhân cách. Năm giới Phật giáo là các chuẩn mực đạo đức cho loài người, được các nhà đạo đức học, triết học, xã hội học trên thế giới công nhận.

Người sống thiện, giữ 5 giới không bao giờ cảm thấy gánh nặng của sợ hãi và hổ thẹn. Trái lại, người phá 5 giới suốt ngày đêm, khiến họ ăn không ngon, ngủ không yên. Người sống thiện, giữ 5 giới thường có vị trí xứng đáng trong xã hội, có uy tín và tiếng tăm, đến tham dự cuộc hội họp nào nào cũng với thái độ tự tin và đường hoàng. Người sống ác, phá 5 giới thì không được xã hội giao những vị trí xứng đáng, tiếng xấu đồn xa, đến dự cuộc hội họp nào cũng với thái độ sợ hãi, lo lắng.

Tôn dung Đức Phật Thích Ca.

Người sống thiện, giữ 5 giới có cái chết bình thản và tỉnh táo, vì khi gần chết thường hồi tưởng lại những việc thiện mình đã thường xuyên làm, nghĩ tới Tam bảo. Nhờ vậy, sau khi chết, người đó sẽ được tái sanh vào các cõi lành. Trái lại, theo kinh Tăng chi III, người sống ác, phá 5 giới không những sống trong lo âu mà lâm chung trong tâm trạng sợ hãi và mê muội, nhất định bị tái sanh vào các cõi ác.

1. Giới không sát sinh: Giới này yêu cầu mọi người chớ có tự mình giết hay là bảo người khác giết. Bảo vệ, tôn trọng và nâng cao giá trị của sự sống, đó là một khái niệm trung tâm của đạo đức Phật giáo. Cống hiến lớn của đạo Phật là coi trọng mọi dạng sống, chứ không phải chỉ riêng dạng sống loài người.

Đức Phật lên án mọi hình thức hủy hoại sự sống, Ngài cực lực lên án tập tục tế đàn của đạo Bà-la-môn, vì giết hại hàng chục, hàng trăm dê, cừu, bò... để cúng tế. Phật giáo cũng phê bình thú vui săn bắn của vua chúa.

Tất nhiên, Phật phản đối chiến tranh dưới mọi hình thức, trừ trường hợp khi cả một dân tộc, một quốc gia bị xâm lăng và phải tự vệ. Ở Việt Nam, những ông vua Phật tử như Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Trần Thái Tông và Trần Nhân Tông đã lãnh đạo cuộc kháng chiến của toàn dân chống lại các cuộc xâm lăng của quân đội nhà Tống và nhà Nguyên.

Thời Phật tại thế, Tăng sĩ khất thực hàng ngày để sống, giới luật có quy định Tăng sĩ không được đốn cây, đào đất, để bảo vệ các loài sinh vật nhỏ.

Đó cũng là sự thể hiện của lòng từ bi của đạo Phật, một lòng từ, lòng bi bao quát tất cả mọi dạng sống trên trái đất này, dù là lớn hay nhỏ, mắt thấy được hay không thấy được, như kinh Từ Bi nói: "Loài được thấy, không thấy/ Loài sống xa, không xa/ Các loài hiện đang sống/ Các loài sẽ được sanh/ Mong mọi loài chúng sanh/ Sống hạnh phúc an lạc". Phật cho rằng từ bi là trạng thái tâm thức tốt đẹp nhất ở thế gian này và khuyến cáo tất cả Phật tử dù là đi, đứng, nằm, ngồi, đều an trú niệm của mình ở lòng từ, lòng bi không hạn lượng đó.

Tâm từ bi ấy, được duy trì, bồi dưỡng trong mọi giây phút của đời sống, thì có thể đảm bảo chắc chắn hạnh phúc đời này và đời sau sẽ đến với chúng ta, không khác gì bóng đi theo hình: "Nếu với ý thanh tịnh/ Nói lên hay hành động/ An lạc bước theo sau/ Như bóng không rời hình" (Kinh Pháp cú). Tâm ý thanh tịnh đây chính là cái tâm từ, tâm bi mà Đức Phật ca ngợi như là cái tâm trạng tốt đẹp nhất trên thế gian này.

Trong ý nghĩa đó, mặt tích cực của giới không sát sinh là tôn trọng sự sống, nâng cao chất lượng của sự sống ở mọi cấp, mọi hình thức. Việc chúng ta tham gia các phong trào chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình, chống bạo loạn, bạo hành, khuyến khích hòa hợp và đối thoại trong phạm vi quốc tế, khu vực, quốc gia, địa phương đều là thể hiện mặt tích cực của giới không sát sinh. Bởi lẽ bảo vệ môi trường sống, cũng tức là bảo vệ sự sống, nâng cao chất lượng sống. Mỗi chùa, thậm chí cho tới mỗi gia đình Phật tử đều sẽ là những trung tâm lớn hay nhỏ của việc thực hành đạo đức Phật giáo, được thể hiện trong nếp sống hàng ngày của lòng từ, bi, hỷ, xả.

2. Giới không lấy của không cho: Thuộc phạm vi giới này, không phải chỉ là những hành vi trộm cắp lộ liễu mà còn gồm cả những hành vi như buôn lậu, tham nhũng, lừa đảo, lật lọng trong buôn bán để kiếm những món lời bất chính, lạm dụng hay chiếm dụng của công v.v...

Ở các nước phát triển, việc khai thác bừa bãi tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là loại tài nguyên không thể phục hồi được như quặng kim loại, dầu mỏ, hay là khó phục hồi như rừng gỗ, loài động vật quý hiếm phải được kết tội như là những hành vi chiếm đoạt tài sản của các hậu thế.

Thánh Gandhi nói "Ăn một miếng không cần ăn, tức là chiếm đoạt phần ăn đó của người khác". Trên tinh thần đó, người Phật tử nên tránh và phê phán những cuộc ăn nhậu, tiệc tùng lãng phí. Đó là khoe khoang, thiếu lòng trắc ẩn đối với những người nghèo, người đói ở khắp nơi. Chúng ta biết rằng, ăn một miếng không cần ăn, thì miếng ăn đó sẽ trở thành thuốc độc, đầu độc cơ thể, sinh ra lắm chứng bệnh. Đó là bệnh của người ăn no: bệnh đường ruột, bệnh dạ dày, các loại bệnh tiêu hóa, bệnh huyết áp, bệnh béo bệu, và bao nhiêu thứ bệnh khác nữa.

Mặt tích cực của giới không lấy của không cho là sống trung thực, lương thiện, tuyệt đối không xâm phạm tới tài sản, của cải của người khác, dù là cây kim, sợi chỉ. Hơn thế nữa là người đó còn sống biết đủ, không nghĩ cách làm giàu thêm bằng những lối làm ăn lừa lọc, không chính đáng, phi đạo đức.

Cần chú ý rằng, đạo Phật không phản đối làm giàu, nếu đó là làm giàu chính đáng. Đức Phật từng nói với ông Cấp Cô Độc rằng, người giàu có những niềm vui như là có được của cải, do lao động của mình tạo ra, có được của cải để làm việc thiện, có của cải cho nên không phải nợ nần. Nhưng Đức Phật kết luận là những niềm vui đó, tuy chính đáng nhưng vẫn thua xa niềm vui của một người sống thiện, không hề bị lương tâm khiển trách. Quan trọng hơn là người đó sống biết bố thí, luôn luôn và sẵn sàng giúp đỡ người khác trên mọi mặt.

3. Giới không tà dâm: Con người hiện đại hiện có khuynh hướng lún sâu vào một đời sống tình dục không hạn chế, dẫn đến gia đình tan nát, tỷ lệ ly dị cao, trẻ con sống bơ vơ, không được giáo dục, tỷ lệ thanh thiếu niên phạm tội nghiện ngập, hút xách, mua bán dâm bừa bãi. Một trong những hậu quả tai hại nhất của lối sống tình dục bừa bãi là bệnh AIDS. Trong một bối cảnh xã hội và thế giới như vậy, tầm quan trọng của giới thứ ba, giới không tà dâm của đạo Phật càng nổi bật lên, như một nhu cầu cấp thiết.

Hạnh phúc gia đình được bảo hộ từ việc giữ giới.

Chúng ta cần nhớ rằng, nhân loại từ tình trạng dã man chuyển sang văn minh là nhờ có thiết chế gia đình. Tình thương của người mẹ đối với con cái đóng vai trò lớn trong sự ổn định thiết chế gia đình, con người cảm thấy được an ủi, bớt cô độc, bước đầu giáo dục về tình thương đồng loại, trong cánh tay ôm ấp của người mẹ, trong lời ru ngọt ngào.

Thế nhưng, nếp sống tình dục bừa bãi của con người hiện đại có nguy cơ phá hoại thiết chế gia đình của con người, để rồi họ cảm thấy đau khổ hơn. Đạo Phật đã vạch ra cho chúng ta một lối thoát ra khỏi cuộc sống đau khổ hiện đại, là lối sống đạo đức, hướng thượng theo 5 giới, 10 thiện, lối sống tránh cả hai cực đoan: đam mê dục vọng tầm thường, cũng không sống ép xác khổ hạnh.

Người Phật tử tại gia có quan hệ chính đáng với người bạn đời chính thức của mình. Quan hệ vợ chồng là quan hệ vừa có tình, vừa có nghĩa, là trụ cột của mọi quan hệ khác trong gia đình, như quan hệ cha mẹ và con cái, quan hệ anh, chị em và rộng hơn là quan hệ họ hàng thân thuộc. Trụ cột mà vững vàng, lành mạnh thì mọi quan hệ khác trong gia đình cũng sẽ vững vàng và lành mạnh theo. Mà quan hệ gia đình ổn định, lành mạnh, lại là cơ sở của một xã hội ổn định và lành mạnh.

Giữ đúng giới "không tà dâm", người chồng, người vợ, người cha, người mẹ đóng vai trò rất lớn, có thể nói là quyết định trong sự nghiệp làm lành mạnh, và ổn định xã hội, cũng như giáo dục và bồi dưỡng thế hệ tương lai.

4. Giới không nói dối: Đối với đạo Phật, nói dối tai hại trên nhiều mặt. Thứ nhất, nói dối ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định xã hội. Con người chỉ có thể sống chung với nhau trong một bầu không khí tin cậy lẫn nhau. Nếu mọi người đều nói dối, thì đó là dấu hiệu của xã hội giải thể và tan rã. Thứ hai, trên bình diện cá nhân, nói dối có tác dụng tai hại là phản ứng dây chuyền. Nghĩa là, lời nói dối này kéo theo lời nói dối khác, rồi một lời nói dối khác nữa, còn nghiêm trọng hơn, cho tới khi bản thân mình cũng bị bao bọc bởi tấm màn dối trá do mình tạo ra.

Một người như thế, ngày càng rời xa đích giác ngộ và giải thoát, ngày càng sa vào vòng tội lỗi. Một người đã sống không thật với người khác và với bản thân mình thì sẽ không bao giờ tìm tới sự thật, chứ đừng nói chứng ngộ sự thật. Kinh Lăng nghiêm, Phật từng nói rằng, con đường duy nhất dẫn tới giác ngộ chân lý là con đường trực tâm. Trực tâm là cái tâm thẳng, cái tâm thật.

Hiện nay, người ta nói dối với nhau một cách dễ dàng. Người mẹ muốn cho con nín không khóc, cũng nói dối. Cha mẹ, muốn đi chơi với nhau một mình, không cho con đi theo cũng nói dối. Chủ nhà mời khách ăn cơm, cũng là mời để mời, chứ không muốn mời. Khách tuy chưa ăn cơm ở nhà, nhưng để từ chối một lời mời không thật, cũng nói dối "Cám ơn, tôi đã ăn cơm rồi". Người ta gọi đó là nói dối theo phép lịch sự. Thế nhưng, phép lịch sự theo đúng nghĩa của nó, chính là không nói dối. Nhất là cha mẹ đối với con cái còn nhỏ, lại càng không nên nói dối. Rồi một ngày, chính trẻ em sẽ nói dối lại cha mẹ, bạn bè, như chúng ta từng nói dối với chúng. Tất nhiên, có những trường hợp, không nói sự thật được thì im lặng, chứ đừng có nói dối.

Phật tử không những không nói dối mà còn không được nói lời chia rẽ, gây mất đoàn kết. Phật tử bao giờ cũng nên nói lời hòa hợp, để đoàn kết lại những người vốn bị chia rẽ, và tăng cường đoàn kết hơn nữa đối với những người vốn đã hòa hợp. Động cơ xấu nói chia rẽ có thể là lòng hận thù, ganh tị đối với sự thành công của người khác, là tâm ác muốn gây đau khổ cho người mà mình không thích. Khi lời nói xấu, nói chia rẽ đồng thời cũng là nói dối, thì hai tội, nói dối và nói chia rẽ cộng lại tạo ta nghiệp ác nghiêm trọng, có thể quyết định người phạm giới tái sinh vào cõi ác, cõi khổ.

Mặt tích cực của giới không nói lời chia rẽ là nói lời hòa hợp, xuất phát từ động cơ lòng từ, lòng bi. Theo sách Phật, người nói lời hòa hợp thường có nhiều bạn trung thành với mình, ở đời này cũng như ở đời sau.

Phật tử không những không nói dối, nói lời chia rẽ mà cũng không được nói lời ác độc, khó nghe, làm đau lòng người khác. Kích bác người khác với lời chua cay, chửi rủa, mắng nhiếc hay là chế nhạo người với lời thâm độc đều là những điều ác về lời nói. Trong mọi trường hợp, Phật tử phải biết kiên nhẫn, biết vui vẻ đón nhận lời phê bình, và biết thông cảm với những khuyết điểm của người khác.

Phật tử biết nói đúng thời, đúng lúc, tránh nói lời vô nghĩa, tranh thủ nói với mọi người những lời có ích, có đạo lý, dễ nghe, dễ thấm vào lòng người như là sự thực hành pháp thí.

5. Giới không sử dụng các chất say: Tác hại của rượu thì ai cũng biết, nhưng ai cũng uống. Uống rượu, uống bia ngày nay dường như trở thành một thứ thời thượng. Các cuộc thí nghiệm khoa học cho thấy, rượu làm nóng cơ thể chứ không cung cấp được chất dinh dưỡng nào cho cơ thể. Đó là kết luận của y học hiện đại.

Mặc dù rượu uống với liều lượng ít có khả năng kích thích thần kinh, và có thể dùng làm thuốc, thế nhưng nếu uống nhiều, uống hàng ngày thì lợi bất cập hại, dù rằng không uống để say. Cho nên đạo Phật xem giới cấm rượu là một trong năm giới cơ bản. Kinh Thiện Sanh, Phật tuyên bố nghiện rượu một trong sáu nguyên nhân làm cho tan cửa nát nhà: "Này gia chủ, đam mê các loại rượu có sáu nguy hiểm. Tài sản bị tổn thất, hay gây tranh cãi, mắc nhiều bệnh tật, danh dự thương tổn, quần áo hở hang để lộ âm tàng, trí lực bị tổn hại. Này gia chủ, nghiện các loại rượu có sáu nguy hiểm như vậy".

Phật tử ngay từ nhỏ tuổi, phải được giáo dục về sự cần thiết tự chăm lo sức khỏe và giữ gìn tâm hồn trong sáng và lành mạnh, để kịp thời ứng phó với mọi biến thiên và cảnh ngộ của cuộc sống. Việc phung phí sức khỏe, làm mê muội tinh thần bằng một lối sống buông thả là một tội lỗi, phải trả giá đắt bằng cả cuộc đời của mình.

Xem ra, nội dung của 5 giới nhà Phật chính là nền tảng xây dựng đạo đức của con người hiện đại. Tính thời sự, tính bức xúc của tầm quan trọng của đạo đức Phật giáo, có thể thấy rõ qua hình ảnh sau đây, mà học giả người Mỹ, Harry Elmer Barnes đã dùng trong cuốn Social Institutions: "Con người hiện đại giống như một người, mà chân này thì cột vào một máy bay phản lực, chân kia thì cột vào một chiếc xe trâu kéo". Một con người như thế chỉ có chết mà thôi, nó bị xẻ làm hai mảnh. Muốn sống, nó phải biến chiếc xe trâu kéo thành một máy bay phản lực thứ hai, nghĩa là phải quan tâm đến cuộc sống đạo đức và tâm linh, nâng nó lên ngang tầm, thậm chí còn cao hơn cuộc sống vật chất, để nó có thể chỉ huy, điều khiển cuộc sống vật chất.

Tóm lại, nếp sống hạnh phúc của người con Phật không phải là cái gì to lớn mà thực sự bắt đầu từ một điều rất đơn giản: Hãy sống thật lòng mình bắt đầu cái tâm hiền thiện, thọ trì tam quy - ngũ giới mà Phật đã dạy cách đây 2.500 năm về trước, chắc chắn chúng ta sẽ có một mùa xuân hạnh phúc thật sự ngay giữa cõi đời này.

TIN BÀI LIÊN QUAN:

:

Chuyển biến mới ở Đảng bộ huyện Mường La

Người dân điểm tái định cư Huổi Hao, xã Mường Bú, huyện Mường La (Sơn La) trồng cây cao-su, ổn định cuộc sống ở nơi ở mới.  

Làm việc với đồng chí Lê Đình Giai, Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Mường La, được biết: Tập thể lãnh đạo và các đồng chí trong Ban Thường vụ Huyện ủy vừa tiến hành xong bước đầu kiểm điểm thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về "Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng". Hiện nay, 70 chi, đảng bộ cơ sở trong toàn huyện đã tiến hành kiểm điểm tự phê bình và phê bình đến cấp cơ sở.

Kết quả bước đầu tiến hành kiểm điểm tự phê bình và phê bình đối với các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của huyện đã có 26 lượt ý kiến đóng góp cho tập thể và 69 lượt ý kiến đóng góp cho cá nhân. Để bảo đảm kiểm điểm đạt yêu cầu, đúng trọng tâm, tổ công tác của Tỉnh ủy đã tiếp nhận được nhiều nguồn ý kiến có chất lượng từ các đồng chí cán bộ hưu, khối mặt trận đoàn thể và quần chúng nhân dân đóng góp. Những ý kiến đóng góp đều mang tính xây dựng, chân thành theo chức trách nhiệm vụ của mỗi đồng chí. Báo cáo tổng hợp nội dung kiểm điểm của lãnh đạo chủ chốt đều được chuẩn bị chu đáo, nghiêm túc. Điều đáng mừng là qua kiểm điểm, không có khuyết điểm sai phạm về nhận thức, quan điểm đường lối, không vi phạm đạo đức, lối sống hay thiếu tinh thần trách nhiệm. Những yếu kém liên quan công việc cụ thể đều được các đồng chí tự giác nhận rõ, trùng khớp với các ý kiến đóng góp. Ngoài phần giải trình về nguyên nhân chủ quan, khách quan, các đồng chí đã tự giác nhận trách nhiệm của bản thân, nhận rõ mặt hạn chế để khắc phục, cầu tiến bộ, đạt mục đích yêu cầu đặt ra.

Đợt sinh hoạt chính trị lớn ở Đảng bộ huyện Mường La lần này diễn ra trong thời điểm tổng kết rút ra bài học kinh nghiệm thực hiện nhiệm vụ công tác di dân tái định cư (TĐC) Thủy điện Sơn La. Bắt đầu từ năm 2002, khi khởi công xây dựng công trình Thủy điện Sơn La, huyện Mường La trở thành tâm điểm của tỉnh Sơn La thực hiện nhiệm vụ di dân với một khối lượng công việc lớn đầy khó khăn, phức tạp. Vì thế, kiểm điểm lần này là dịp đánh giá đúng vai trò lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng. Ở nơi nào cấp ủy, chính quyền mạnh, có đội ngũ cán bộ năng nổ, nhiệt tình thì công việc ở nơi đó đều được giải quyết, dù gặp phải khó khăn thử thách.

Đồng chí Phan Đức Chính, Trưởng ban quản lý dự án (QLDA) di dân TĐC huyện Mường La đưa chúng tôi đi thăm 63 hộ ở điểm TĐC Nà Nhụng. Đây là điểm TĐC mẫu của tỉnh để nhân rộng. Từ kinh nghiệm công tác tuyên truyền vận động, nắm bắt tâm tư nguyện vọng của người dân, sau này áp dụng ra toàn tỉnh người ta thường gọi là "mô hình Nà Nhụng". Điều hết sức đơn giản, nhưng lại là mấu chốt của vấn đề là huyện Mường La đã quan tâm đến công tác tuyên truyền vận động, làm cho dân hiểu, dân thông suốt về tư tưởng bằng việc tổ chức đưa người dân đi thăm mô hình điểm tái định cư trước khi di chuyển. Người dân thuận lòng rồi mới ký bản cam kết. Khi di chuyển, bà con được chuyển gỗ, tháo dỡ nhà sàn cũ để tự dựng nhà mới theo ý của gia đình. Các cơ quan chức năng huyện căn cứ vào chính sách chi trả hai khoản bồi thường và hỗ trợ bằng tiền mặt. Điều này đã giải quyết trúng được tập quán sinh hoạt, tâm lý của đồng bào. Có lẽ đây là một thí dụ sinh động trong câu chuyện "ý Đảng, lòng dân", nắm bắt tâm tư nguyện vọng của đồng bào ở Mường La. Trong bảy khu, 37 điểm TĐC tập trung ở Mường La, đi đến đâu chúng tôi cũng thấy người dân đã hòa nhập nơi quê mới, ở đâu cũng bắt gặp gương mặt tự tin, những mô hình làm ăn mới. Ở Chiềng Lao, bà con đang triển khai mô hình nuôi cá lồng, ở Huổi Hao bà con góp đất trồng cao-su, còn ở Phiêng Bủng thì trồng cỏ nuôi bò, v.v. Cuộc sống mới ở vùng di dân TĐC nơi đây dù còn khó khăn, vướng mắc cần giải quyết, nhưng vẫn ánh lên niềm tin, sức sống mới.

Mường La có tiềm năng phát triển thủy điện lớn nhất cả nước. Việc triển khai các dự án thủy điện đồng nghĩa đặt lên vai cho Đảng bộ huyện Mường La nhiệm vụ sắp xếp, bố trí lại dân cư, ổn định cuộc sống cho không chỉ 3.514 hộ di dân của Thủy điện Sơn La, 281 hộ di dân của Thủy điện Nậm Chiến, mà còn liên quan đến hàng nghìn hộ dân sở tại khác, tuy không phải di chuyển, nhưng cũng phải chia sẻ đất đai, nguồn nước, đón bà con vùng ngập về cùng sinh sống. Theo đồng chí Lê Đình Giai, đạt được kết quả di chuyển hàng nghìn hộ dân ra khỏi vùng ngập, tổ chức ổn định dân cư, phát triển sản xuất hơn mười năm qua thật sự là một kỳ tích. Và kỳ tích ấy bắt nguồn từ sự lãnh đạo đúng đắn của các tổ chức đảng và đảng viên ở đây. Phía sau khối lượng công việc lớn đó, đáng mừng không kém là chính sách của Nhà nước được thực hiện đầy đủ, không thất thoát tiền của nhân dân, không để xảy ra sai sót lớn, không mất cán bộ, v.v. Trong cuộc thử thách cam go ấy, nhiều cán bộ đã trưởng thành, mối quan hệ giữa Đảng thông qua những đảng viên với bà con nhân dân được củng cố, tăng cường.

Các đồng chí lãnh đạo huyện Mường La và tỉnh Sơn La đều thống nhất cho rằng, mấu chốt phải làm tốt công tác cán bộ. Trong mười năm qua, Đảng bộ huyện Mường La đã kết nạp thêm 1.500 đảng viên mới. Đảng bộ huyện Mường La cũng quan tâm đào tạo và luân chuyển cán bộ. Riêng trong năm 2012, Trung tâm chính trị huyện mở được 13 lớp, với 1.066 học viên, đào tạo bồi dưỡng công tác đảng và sơ cấp chính trị. Đến nay, 16 xã, thị trấn của huyện, có 80% số cán bộ lãnh đạo, quản lý đã có trình độ sơ cấp lý luận trở lên, 41 đồng chí có trình độ đại học và 14 trường hợp đang học đại học. Trong đó, các đảng bộ xã Mường Bú, Nậm Păm, Chiềng Lao, thị trấn Ít Ong có nhiều cán bộ trẻ, được đào tạo bài bản, có trình độ chuyên môn và chính trị vững. Thực hiện đề án đưa Phó Chủ tịch trẻ về các xã vùng ba khó khăn, huyện Mường La bố trí được chín đồng chí, hiện phát huy tốt vai trò trách nhiệm ở cơ sở.

Thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về "Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng", Huyện ủy Mường La vừa ban hành ba chỉ thị về nâng cao chất lượng sinh hoạt của các tổ chức cơ sở đảng; lãnh đạo công tác chính trị tư tưởng, vận động quần chúng và tăng cường công tác kiểm tra giám sát của Đảng. Đặc biệt, Huyện ủy đã tổ chức hội nghị biểu dương tập thể, cá nhân tiêu biểu trong Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tạo nên khí thế mới trong thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao.

Sự kiện khánh thành Nhà máy thủy điện Sơn La đã ghi nhận sự đóng góp quan trọng công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ huyện Mường La và sự hy sinh lớn lao của bà con nhân dân các dân tộc Sơn La vì dòng điện của Tổ quốc.

Giá vàng tiếp tục giảm

Khách hàng giao dịch tại một điểm kinh doanh vàng ở chợ Bà Chiểu, quận Bình Thạnh.  

Giao dịch ổn định trở lại

Ghi nhận của phóng viên cho thấy, thị trường kinh doanh vàng miếng tại TP Hồ Chí Minh có nhiều thay đổi rõ rệt. Các tiệm vàng không được cấp phép kinh doanh vàng miếng trên địa bàn các quận 5, quận 10, quận 11... đã ngưng bán vàng miếng, chuyển sang kinh doanh vàng nữ trang, nhẫn. Về cơ bản, không khí bán buôn vẫn diễn ra bình thường, không có cảnh nhốn nháo như mấy ngày trước. Chủ tiệm vàng trên đường Hoàng Diệu (quận 4) chia sẻ, ngay khi Thông tư 16 của Ngân hàng Nhà nước có hiệu lực, thị trường vàng ế ẩm, đóng băng... khiến những người kinh doanh gặp nhiều khó khăn. Nhiều người dân có nhu cầu giao dịch vàng ngừng mua-bán để nghe ngóng, chờ đợi diễn biến giá cả trong thời gian tới.

Tại một số ngân hàng, việc kinh doanh vàng miếng vẫn diễn ra bình thường. Theo đại diện của Ngân hàng TMCP Việt Á (VietABank) số lượng khách hàng đến giao dịch diễn ra ổn định, không có tình trạng tăng đột biến. Các ngân hàng thương mại ở tư thế sẵn sàng cho các giao dịch vàng miếng. Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) đã triển khai hơn 400 điểm giao dịch trên cả nước. Khi giao dịch tại Sacombank, khách hàng có thể sử dụng thêm các dịch vụ kèm theo như dịch vụ giữ hộ vàng, chuyển vàng trong hệ thống... Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (Maritime Bank) có 116 điểm giao dịch vàng miếng trên cả nước, vừa kinh doanh vừa giữ hộ vàng.

Trò chuyện với chúng tôi, phần lớn các chủ tiệm vàng cho biết: Người dân có xu hướng chuyển từ mua vàng miếng sang mua vàng nhẫn để dành, số người hỏi mua vàng miếng không nhiều nên hầu như không ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của tiệm. Thói quen tiêu dùng của người dân bắt đầu thay đổi, chuyển sang mua nhẫn, nhiều nhất là loại một chỉ, hai chỉ. Đáng chú ý, thị trường nhẫn bán mỗi nơi mỗi kiểu, có nơi ép sẵn nhẫn trong bao nhựa, ghi tên tiệm vàng, có nơi bán sẵn cho người dân đeo trực tiếp, giá mỗi nơi cũng chênh nhau từ 50.000 đến 100.000 đồng/chỉ.

Giá vàng giảm

Ngày 10-1, giá vàng liên tục "nhảy múa" do tâm lý của người dân, đến ngày 11-1, giá vàng gần như chỉ biến động theo chiều giảm. Vào đầu giờ sáng, vàng miếng SJC được giao dịch tại Công ty Vàng bạc, Đá quý Sài Gòn (SJC) ở mức 45,97 triệu đồng/lượng (mua vào), bán ra 46,27 triệu đồng/lượng. Đến cuối giờ chiều cùng ngày, giá vàng miếng SJC tụt xuống còn 45,45 triệu đồng/lượng (mua vào) và 45,75 triệu đồng/lượng (bán ra). Khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới được thu hẹp, hiện giá vàng trong nước cao hơn giá thế giới khoảng 4 triệu đồng/lượng. Theo giới kinh doanh, giao dịch vàng miếng chủ yếu diễn ra theo chiều khách hàng bán ra, các điểm kinh doanh vàng mua lại. Tại một số tiệm vàng nhỏ lẻ tại quận 3, quận 11... tình trạng mua-bán lại vàng miếng SJC vẫn diễn ra không công khai. Khách hàng thuộc diện thân quen thì chủ tiệm mới mua giùm hoặc bán giùm cho khách. Ngược lại, khách lạ sẽ được hướng dẫn tới ngân hàng hoặc đến trực tiếp cửa hàng SJC để mua-bán.

Theo Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Chi nhánh TP Hồ Chí Minh) Nguyễn Hoàng Minh, Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp cơ quan công an và lực lượng quản lý thị trường đi kiểm tra, khảo sát các điểm được cấp phép kinh doanh vàng miếng nhưng chưa thấy gì biến động, thị trường vẫn đang ổn định. Bước đầu các lực lượng chức năng đã nhắc nhở người dân và những doanh nghiệp không chấp hành quy định. Nếu người dân và doanh nghiệp tiếp tục tái phạm thì sẽ bị xử phạt theo quy định hiện hành về hành vi kinh doanh, mua-bán vàng không đúng quy định. Nếu người dân mua-bán vàng không đúng điểm quy định và cửa hàng không có giấy phép kinh doanh vàng miếng mà vẫn mua-bán vàng miếng sẽ bị phạt tiền từ 50 đến 100 triệu đồng...਍