Over observeren en coderen
Observeren is meer dan alleen kijken, het is zien. Het is vooral willen zien, en intensief zien. Het is het zien van iets in de diepte, zonder tunnelvisie. Maar het is ook het zien van the bigger picture.
Alexandra Horowitz, auteur van ‘On Looking: Eleven Walks With Expert Eyes’, gaat op zoek naar een oplossing naar waarom we zo ontkoppeld zijn van wat er rondom ons gebeurd, en doet een poging om iets te doen aan onze verstoorde visie en verstrooiing. Ze maakte wandelingen doorheen de stad met elf verschillende ‘experts’. Die experts zijn onder andere een geoloog, kunstenares, maar ook een kleuter en een hond. Op die manier leert ze kijken naar haar omgeving door een andere bril en verrijkt ze zo haar zicht op de wereld en hoe het leven zich voortbeweegt. Aansluitend met het onderzoek is voornamelijk de visie van de kleuter toepasselijk. Kinderen ervaren de wereld anders omdat ze een sterke affiniteit voor nieuwigheden hebben. Ze hebben het vermogen om elke dag opnieuw verwonderd te zijn door taferelen die zich rondom hen afspelen. Het is net die eigenschap die vaak verloren gaat bij volwassenen, en ook zo nodig is bij het observeren.
Concentratie is aangeleerde onwetendheid volgens Horowitz, een manier om enkel het belangrijkste te zien, om zo uiteindelijk helemaal niets te zien: “Attention is an intentional, unapologetic discriminator. It asks what is relevant right now, and gears us up to notice only that”.
Een eenduidige definitie voor een code bestaat niet, toch niet als het over het observeren ervan gaat. Een code kan een cluster van betekenissen zijn die tot een plek of ruimte toebehoren. Die betekenissen zijn zo uit zichzelf gegroeid door gebruikers van de plek of werden bewust toegekend door gebruikers of ontwerpers. Ze kunnen ook achtergelaten worden, waardoor de betekenis blijft, ook al is de ruimte niet in gebruik. Een code is dus geen gevolg van de ruimte of de plek, maar wordt bepaald door de gebruikers. Het alledaags gebruik van de plek omvatten alle handelingen, gedragingen en reacties die de sociaal-ruimtelijke identiteit bepalen.
Een code kan wijzigen door de bepaling van tijd en plaats, maar ook door de interpretatie van het individu of groepen. Codes kunnen in verschillende categorieën vallen: intiem, anoniem, privaat, publiek (of collectief gebruikt), expliciet, impliciet, etc. Intieme codes zijn het resultaat van diepgaande relaties en sterke banden tussen mensen, zoals dichte familie of goede vrienden. De codes komen tot uiting tussen de personen onderling, maar ook van persoon tot een object. Deze codes beperken zich meestal enkel tot de private ruimte. Anonieme codes daarentegen zijn codes die zich afspelen in de publieke ruimte. Deze codes zijn merkbaar tussen personen die vreemden van elkaar zijn, en komen voornamelijk tot uiting door het menselijk gedrag. Codes beperken zich niet enkel tot fysieke grenzen, een intieme code kan zo ook een publieke ruimte indringen en een anonieme een private ruimte.