#neyzen

Hakikat çıkmazı şu kahpe dünya.

Bu çok kısa yoldan dönenler bilir.

Bu yolun sırrıdır fırsatla sevda.

Tutuşup parlayıp, sönenler bilir.

Ağlaya ağlaya gevredi dinim.

Kalmadı düşmana feleğe kinim.

Doğruyu söylersem çarpar yeminim

Bu cengi pusuya sinenler bilir.

Durma sor halini hastanın sağın.

Tabii solacak gülleri bağın.

Hayatın içini kara toprağın,

Üstünden altına inenler bilir.

Geniştir ölçülmez hayalin çölü.

Karşımda her diri söylenen, ölü.

Çok güçtür geçmesi bu sakar gölü.

1916 senesinde 19 yaşında genç bir delikanlı Erenköy’de yürümektedir. Talimgah denilen yerde bir kalabalık fark eder. Kalabalığa yanaştıkça bir müzisyenin enstrümanından yükselen melodiyi duyumsar. Yaklaşır. Delikanlı, enstrümandan yükselen tınıya gözlerini kapatarak huşu içinde bir süre zevkle dinleyerek eşlik eder. Gözlerini açıp da kalabalığın önüne ilerleyince o cânım melodiyi çıkaranın yere bağdaş kuran bir müzisyen olduğunu fark eder. Müzisyen pistir, perişandır, berduştur. Genç delikanlı evsiz diye düşündüğü bu adamcağıza acır gözlerle bakar. Garipser de hani biraz… Öyle ya böyle berduş bir adam nasıl olur da bu kadar güzel ezgiler çıkarabilir…

Delikanlı birkaç gün sonra aynı yol üzerinden geçerken görür o müzisyeni. Her ne kadar giyiminden, kuşamından, küfürbaz halinden rahatsız olsa da acıdığı için o müzisyene para vermek ister. Müzisyen işte kendisine para vermeye yeltenen gence; “Haydi oğlum, git işine! Bak benim mataram rakı dolu. Vereceğin bu parayla git de akşama birkaç kadeh iç keyiflen. Benim paraya ihtiyacım yok” der.

Utanır birden genç. Müzisyen devam eder; “Utanma! Utandıkça rahat yaşayamazsın.” Kıyafetlerini göstererek “Görmüyorsun ben kimseden utanıyor muyum! Başkaları benim bu halimden utansın!”

Delikanlı neye uğradığını şaşırır. Tokat gibidir adamcağızın lakırdıları… Eve gider düşünür uzun uzun… Acıdığı adamın kendisine böyle bir karşılık vereceğini hiç düşünmemiştir. Aradan zaman geçer. Delikanlı bu adamcağızı İstanbul’un münferit yerlerinde kah işkembecide, kah kuytu meyhanelerde, kah Yenicami arkasında, kah Çemberlitaş’ta görür… Hatta bir arada Ali Emiri’nin Kütüphanesi’nden kitap okurken görmüştür ki şaşkınlığı katbekat artmıştır.

Delikanlı, edebiyata heveslidir, bir şiir karalar o müzisyen için… Dönemin mecmualarının birinde “Dehâyi Mensi” diğer bir deyişle “unutulan deha” ismiyle bu müzisyeni kaleme alır. Sonra kulağına gider bu müzisyenin. “Kim yazdı bunu?” diye sorar soruşturur; sonunda bulur ve bu şiiri yazan gençle tanışmak ister. Buluşurlar, o an müzisyen anlar ki vakti zamanında kendisine acıdığı için para vermek isteyen genç tam karşısındadır. Şiiri pek beğendiğini, duygulandığını söyler. Akabinde bu delikanlı ile müzisyen arasında sıkı bir dostluk başlar.

Müzisyen son döneminde inzivaya çekilir, kimseyle görüşmez. Üstü başı kirlidir ama çevresindeki insanların ruhları daha kirlidir. Küser hayata, küser insanlara… Çok değil, bir süre sonra da göçer gider bu dünyadan… Delikanlı sevdiği bu müzisyenin öldüğünü duyunca çok üzülür. Arkadaşı Fuad Şinasi bir kağıt verir delikanlıya… “Nedir bu?” diye sorar delikanlı. Şinasi “Müzisyenin son şiiri” der. Okur delikanlı;

“Artık yaşam için yetişir bunca kırgınlık,

Dinlenmek isterim ki kader yorgunuyum

Artık vücudu boş, gönlü boş, düşü boş,

Dünyada şimdi ben de bir fazla ağırlığım”

“Ölümün titrettiği elle kalemini kalbine birikmiş zehre batırıp yazdığı veda şiiri” olarak betimler bunu genç adam. Aklına düşer işte o gün; acıdığı için para vermek istediği müzisyenin o yanıtı; “Utanma! Utandıkça rahat yaşayamazsın”

Bu mısra destur olur delikanlı için, hayatını ona göre yaşar. Utanılacak işler yapmaz. Büyük görev üstlenir ilerleyen senelerde. Ama sonu da o müzisyen gibi olur. Ha, ne mi olur? Haksızlığa uğrar, yaptığı o büyük işlerden el çektirilir, memleket için açtığı okullar kapatılır. O da inzivaya çekilir, çünkü çevresi pistir ve malum son… O da göçer gider bu dünyadan.

“Müzisyen” diye anlattığım kişi Neyzen Tevfik’tir. Ona acıdığı için para vermek isteyen delikanlı ise meşhur Şair Can Yücel’in babası; Köy Enstitüleri’nin açılmasını sağlayan, klasikleri dilimize çeviren, en uzun Milli Eğitim Bakanlığı yapmış “Çağın en güzel gözlü maarif müfettişi” Hasan Ali Yücel’dir.

Bişnev in ney çün hikâyet mîküned

Ez cüdâyîhâ şikâyet mîküned

(Hz. Mevlana)

O devirler çoktan geçti ve ben şimdi kendim değilim.

YIL 1904 NEYZEN (TEVFİK KOLAYLI) ÖNÜNDE ASILI BULUNAN KAĞITTA ESKİ YAZIYLA "HİÇ" YAZIYOR.

Hocapaşa Camii'nin tabutluğuna gidip bir tabutun içine girer kapağını üzerine örter ve uyur.

Dünya malına zerre tamahı yoktur.

Kimseye minneti de yoktur.

"Dünyanın en yüksek tahtına da çıksan yine aynı götle oturacaksın" der.

Geçmiş günlere yananlara şöyle seslenir:

"Geçen gençlik günlerine yanmayan

Yok gibidir bense bakar geçerim.

Yoku vara varı hiçe gömerek

Her solukta bir gam yakar geçerim. "

İlk çıkardığı şiir kitabına da "Hiç" adını vermiştir.

Kendisine memuriyet teklif eden Talat Paşa'ya memur olunca sonunda ne olacağım diye sorar.

Talat Paşa memuriyet silsilelerini saydıktan sonra son kademeye gelir ve en son kademeyi şöyle söyler:

Hiç.

Neyzen paşaya döner ve şöyle der:

"İşte ben bugün de hiçim!"

1940'lı yılarda Bakırköy Akıl Hastanesi'nde 21 numaralı koğuş O'na ayrılır.

Hem doktoru hem de dostudur ünlü sinir uzmanı Mazhar Osman.

İstediği zaman gider kalır sonra canı istediğinde çıkar. Gençliğinde hem Mevlevi hem de Bektaşi dergahlarında kalmış pek çok kişiden de feyz almıştır.

Ancak hiçbir tarike bağlı kalmamıştır.

Öyle ki; İstanbul'a medrese eğitimi için geldiği yıllarda sarık ve cübbe taşımadığı için medreseden; namaz kılmadığı ve abdest almadığı için de mevlevihaneden kovulur.

Savaş vurguncularından birinin dedikodusu yapılmaktadır.

"Tonla parası var. Herifin bir eli yağda bir eli balda… Nereye gitse hemen yol açıyorlar!" diye.

Neyzen "Gerçekten kenara çekiliyor mu herkes?" diye sorar "Çekiliyor. " cevabını alınca; "Demek cebindeki pisliğe bulaşmak istemiyorlar…" diye yapıştırır cevabı.

Bir gün Neyzen'e sorarlar:

"Neyzen çalarken mi neşelenirsin yoksa neşeli olduğun zaman mı çalarsın?"

Maliye Bakanı hakkında yolsuzluk dedikodularının dolaştığı bir dönemdir.

Neyzen: "Maliye Vekili değilim ki çalarken zevk alayım" der.

İkinci Meşrutiyet döneminde nazırlığa getirilen bir zat çok geçmeden yeğeninin vali olarak atanmasını sağlar.

Karşılaştıklarında Neyzen "Maşallah kardeşinizin oğlu tıpkı fasulyeye benziyor. " deyince adam "Genç yasta vali oldu neden fasulyeye benzesin?" diye sorar.

Neyzen de verir cevabı: "İşte ben de onun için benzetiyorum ya fasulye de sırığa sarılarak büyür. "

Hayatı yoksullukla geçmiş Neyzen Tevfik yüreği insan sevgisiyle dolu biriydi.

Dünya malına hiç değer vermezdi.

1952 yılında Şehir Komedi Tiyatrosu'nda jübilesinin yapılacağı gün bir arkadaşına telefon açar kendisine bir takım elbise göndermesini ister.

Arkadaşı elbiseyi gönderir.

Jübile bitince sahnenin arkasında o elbiseyi çıkartıp oradaki garsonlara verir sonra eski elbiselerini giyer.

Bana vereceğiniz parayı da yoksullara dağıtın der.

Nice abdalların bulmak için nice yıllar yanıp tutuştuğu aptalların ise dünya malında bulmayı umduğu o son mertebeyi ne de güzel izah etmiştir Neyzen.

Hiç'tir.

Bu yüzden 28 Ocak 1953'de verdiği son nefesinde o "hiç"i uğurlamak için binlerce insan akın eder Barbaros Bulvarı'na.

En yüksek derecede devlet memurlarından kılıklarına çeki düzen vermeye çalışan sarhoşlara üniversite profesörlerinden sokak dilencilerine kadar binlerce insan…