#mukaddime

İbn Haldun (1332–1406) “Tarihi anlamak, insanı anlamaktır.”

• Kalbe: “Toplum, insanın aynasıdır.” İbn Haldun, bireyin ruhunu toplumun yapısında aradı. Onun kalbi, insanın doğasına dair derin bir sezgiyle doluydu.

• Gönülle: “Devlet, adaletle yaşar; zulümle yıkılır.” Mukaddime’sinde devletlerin doğuşunu, yükselişini ve çöküşünü analiz etti. Gönül gözüyle bakıldığında, onun ilmi bir uyarı ve rehberdir.

• Akla: “İnsan, medeniyetle gelişir; yalnızlıkla çözülür.” Sosyolojiyi kurdu, tarih yazımına bilimsel yöntem getirdi. Bedevi ve Hadari toplum ayrımıyla sosyal değişimi açıkladı.

• Bilime: Mukaddime adlı eseri, tarih, sosyoloji, ekonomi, siyaset bilimi ve psikoloji alanlarında çığır açtı. Tarihsel olayları neden-sonuç ilişkisiyle ele aldı; gözlem, deneyim ve akıl yürütmeyi birleştirdi. Toynbee onun için şöyle dedi: “Herhangi bir zamanda, herhangi bir ülkede, herhangi bir zihin tarafından yaratılmış en büyük tarih felsefesinin sahibi.”

Asıl adı Abdurrahman bin Muhammed bin Haldun olan İbn Haldun 27 Mayıs 1332'de Tunus'ta doğdu. Zamanında devlet için yaptığı bir değerlendirme ⬇️

"Giderek lüks ve konfora dalınır, israf artar.

Devlet asabiyet mensupları arasında pay edilir.

Devletin her bir köşesi asabiyet (burada hanedan) mensuplarının şahsi çiftliklerine dönüşür.

Milletin devleti temellükü ve temerküzü (kamusal ruh) kaybolur.

Devlet, bir gurubun kendi arasında dönüp dolaşan ayrıcılıklı bir kulübe dönüşür.

Makam, mansıp, şan, rütbe ve terfiden başka hiç bir şeyi gözü görmeyen bir asalaklar topluluğu ürer.

Devletin manevi temeli ganimetçiliğe kayar.

Hanedan, sülale, aile veya bir gurup azınlığın menfaatleri “Devletin ali menfaatleri” olur.

Devletin bütün enerjisi bu ayrıcalıklı sınıfların çıkarını koruma ve kollamaya yönelir.

Artık devlet milletten ontolojik olarak kopmuştur.

Millet, bu asalaklar topluluğunu doyurmak için elinde avucunda ne varsa verir. Vergi, mahsul, ürün vs. hepsini doymaz bir iştahla bu asalaklar yer yutar.

Devletin kasası açıldıkça açılır. Açıkları kapatmak için bir taraftan yeni vergiler konulur, diğer taraftan borçlanmaya gidilir.

Devlet, bir gurup azınlığın “har vurup harman savurduğu” (israf ve terbiz) bir çiftliğe dönüşmüştür.

Bu durumda devleti elinde tutan topluluk acze düşer, dışardan veya içerden yeni asabiyet dalgaları yükselir.

Buna karşı koyamayınca artık o devlet için sonun başlangıcı (mahv, zeval) gelmiş demektir."