#korteverhalen

Kort verhaal - De Spiegel 1/3

Stilleven was haar naam. Ze droomde van verre landen en hun onbekende culturen, van verborgen mystieke verhalen die generaties lang de ochtendlicht niet hebben geproefd, van de zalige zoete vruchten die zelfs de engelen doet blozen, het offer van de warme aarde onder haar voeten als dank voor haar aanwezigheid, maar vooral de geheime schatkist die haar de eeuwige rijkdom zal schenken.

Foto: Marceline de Waard

Onlangs verscheen bij uitgeverij Ambilicious de tweede verhalenbundel van Marceline de Waard: Verlangen en nog meer zondagverhalen. Haar eerste verhalenbundel Schandalig en andere zondagverhalen verscheen in 2019 en in 2020 debuteerde zij met haar roman Thuisreis. Overkant

Net als in 2020 schreef Marceline een zondagverhalen schrijfwedstrijd uit, ter promotie van het korte verhaal. De opdracht: schrijf een kortverhaal van maximaal 800 woorden met als thema Verlangen. Uit alle inzendingen worden de 13 mooiste/beste/aansprekende verhalen gekozen door enig jurylid Marceline.

Tot eind augustus kun je elke zondag een verhaal uit de verhalenwedstrijd lezen op de website van Marceline de Waard: www.marcelinedewaard.nl

Op 6 juni werd het kortverhaal Meneer de Jong van Cecile Koops als eerste van de 13 verhalen gepubliceerd. Vanaf vandaag kun je mijn inzending De jongen aan de overkant lezen.

Ik kan haar zien lopen, vanuit Cafe Luxembourg. Ik zat er nog maar net en daar kwam aan. Ze was gehaast, had een grijze bontjas aan en een zwarte jagerspet, zo leek het wel. Haar schoudertas hield het midden tussen een aktetas en een handtas en was zwart, met zilverkleurige handgrepen en een lange, zwarte waarschijnlijk leren band. Geen goedkoop ding, net als haar schoenen: hoge hakken, maar nog net laag genoeg om nog bij haar leeftijd te passen. Misschien had ze vandaag besloten ze te gaan dragen omdat haar dochter die vorig jaar kerstmis uit New York had meegebracht en ze alleen maar stof stonden te vangen in de vestibule thuis. Veel tijd om haar te volgen had ik niet, want ze stak snel de Spuistraat over om over het Spuiplein te verdwijnen richting Rokin. Misschien was ze van plan om bij de English Bookstore meteen na het openen dat ene boek te kopen dat ze gisteren in de etalage zag liggen. Om het aan haar andere dochter, die in Londen woont, cadeau te geven als ze weer naar Amsterdam komt met de jongens, haar kleinkinderen van 8 en 6. Die vinden Amsterdam altijd 'super cool', maar dan moet je ze wel elke keer mee naar Artis nemen en daar op warme chocomel met slagroom trakteren. En een kroket na. De gedachte! Ze is inmiddels alweer lang uit het zicht verdwenen en spoed zich nu misschien, met dat boek in haar tas, naar Cafe Americain op het Leidseplein. Maar nee, daar is alles nu opgebroken, ze heeft in dat soort 'dingen' nooit trek. Nee, ze gaat naar huis, want ze herinnert zich net dat haar vriendin, die aan de Vijzelstraat woont, vandaag haar moeder moet verzorgen. Morgen dan maar. Eerst het boek voor haar dochter zelf even doorbladeren, want ze laat boeken die ze voor anderen koopt daarom nooit inpakken ..

Ze was bijna thuis toen ze, net voorbij de laatste bocht, iets vreemds zag. Ze ging wat langzamer lopen en hield haar hoofd een beetje schuin, alsof ze het geluid zo beter kon opvangen. Zeker weten deed ze het niet, maar het leek alsof het ruisen van de wind ineens was opgehouden. Bladeren daarnet nog speelbal van wat misschien wel een echte herfststorm zou kunnen worden, dacht ze, lagen er ineens wel heel erg rustig bij. ‘Ik word oud’, dacht ze met een licht-ironische glimlach. ‘Komop, ik heb nog wel meer te doen vandaag’. Eenmaal thuis aangekomen deed ze snel de zware, massief eikenhouten voordeur dicht. Het geluid van haar tred, dat net nog hoorbaar was op de stoep, verstomde door het tapijt dat meteen achter de voordeur begon die ze met zo’n kracht had dichtgedaan dat de klep van de goudkleurige brievenbus zich nog even duidelijk liet horen. Ze schrok er een beetje van. Haar hart bonkte en ze voelde een warme gloed door haar wangen trekken. ‘Nou, nou …’, mompelde ze zachtjes tegen zichzelf. ‘Waar is dit nu weer voor nodig?’ De keuken lag recht tegenover de hal. ‘Op kop thee zal me goed doen’, dacht ze, terwijl ze zichzelf dwong om haar pas niet weer te versnellen. ‘Bang in mijn eigen huis, de gedachte!’. Keukenkastje open, op zoek naar de theezakjes, merkte ze iets vreemds op: het leek wel of iemand alles had verzet. Niets stond meer op zijn oude plaats! Ze wist het zeker, ze had vanmorgen, voor ze wegging, nog even bij Albert Heijn in de buurt theezakjes gekocht. Van die lekkere citroenthee, ja daar hield ze van. Maar waar stond het doosje? Ze draaide zich abrupt om: ‘Oh, mijn God’, dacht ze, toen ze de voordeur hoorde opengaan. ‘Ik moet de deur opengelaten hebben’, flitste het door haar heen. Maar wie kon zo brutaal zijn om zomaar bij haar binnen te lopen en nog wel zonder te bellen?

Een 

In een klein Brabants dorp onder de rook van Eindhoven, stond basisschool De Wiek. Het was een verder onopvallende, maar natuurlijk katholieke school, gebouwd in de jaren ‘50 anticiperend op de toen net gestarte ‘babyboom’. De school stond over het algemeen goed bekend. De meeste leerlingen hadden het er erg naar de zin en de leerkrachten vormden een klein, maar hecht team. Toch was ‘niet alles goud wat er glom’. Dat kwam door een gebeurtenis een aantal jaar geleden. Het ging om Jaap, toen, mag je wel zeggen, de meest populaire leerkracht. Kinderen en ouders liepen met hem weg en de schoolinspecteur zat altijd langer met Jaap te kletsen dan met de directeur (Jaap wist namelijk vreselijk veel van de school omdat hij er al zijn hele werkzame leven zat en zo’n 5 directeuren had zien komen en gaan).

Zo’n tien jaar geleden, op een zachte november-maandagochtend, zo rond 8 uur, maakte Dennis, de directeur van De Wiek, die vanuit zijn kamertje het schoolplein overzag, zich zorgen. Terwijl ‘Meester Jaap’ normaal gesproken als een van de eersten op school was (‘Ik hou alleen van koffie die ik zelf zet’, zei hij altijd), waren Jantien van groep 1-2 en Chris van de combinatiegroep 6-7 alweer tien minuten geleden binnengekomen. De directeur stond nog te hijgen, want omdat Jantien - die niet gewend was als eerste binnen te komen - het alarm niet had uitgeschakeld, had hij naar zijn kantoortje moeten rennen om het daar uit te zetten. ‘Da’s helemaal niks voor Jaap’, ging het maar steeds door hem heen. Hij zag zijn hand naar de telefoon gaan. ‘Zou hij ziek zijn?’, vroeg hij zich af, terwijl hij zijn hand terugtrok. ‘Ik wacht nog vijf minuten’, zei hij tot zichzelf. Intussen waren ook Chris (groep 8), Joan (groep 3-4) en Marleen (groep 5) binnen. In alle lokalen waren de lichten aan en hij hoorde Chris iets in het Engels zingen (‘Ik moet mijn dag toch ergens mee opstarten?’).

Het was inmiddels kwart over acht en nog steeds geen teken van Jaap. De directeur legde net zijn mobiele telefoon neer. ‘Neemt niet op .. Wat is er toch aan de hand?’ Hij liep naar het overblijflokaal en keek door de glazen wand naar de andere kant van de speelplaats. Niets. Eh .. wacht eens even .. stond daar niet de Jaap’s fiets? Was hij dan toch op school? Stond hij misschien buiten met iemand te praten, een ouder? Een leerling? Tien voor half negen. ‘Potver….’, dacht de directeur. ‘Ik moet een vervanger vinden voor Jaap als hij er echt niet is..’ Hij remde zichzelf af (hij was al op weg naar de speelplaats) en liep snel terug. ‘Nog een keer..’, en hij belde Jaap’s nummer. Weer niets. Hij besloot Maria te bellen. Die woonde tegenover de school, al voordat de school er stond. Maria was met pensioen, maar had vroeger voor de klas gestaan. ‘Je kan me altijd roepen’, had ze gezegd, maar de directeur had bijna nooit zieken. ‘Maria?’, vroeg hij door de telefoon. ‘Heb jij soms tijd vanmorgen? Jaap is er niet en .. de school gaat zo beginnen. Eh ..’ ‘Natuurlijk’, antwoordde Maria. ‘Jaap? Jee, ik heb zijn klas nog nooit gehad, want hij is er altijd. Maar eh .. ik ben al onderweg hoor. Leg jij het rooster van vandaag dan even klaar? En de klassenmap?’

Twee

Intussen werden, een paar straten verderop, in een rijtjeshuis, de gordijnen nog eens extra stevig dichtgetrokken. Daar stond hij, man, midden-vijftig, rug gebogen en schouders neerhangend, linkerhand verborgen in de zak van zijn versleten, vaal-robijnrode ochtendjas, naar het spleetje te kijken dat maar niet dicht wilde, hoe vaak hij ook aan beide uiteinden van de gordijnen had getrokken. “Misschien vandaag wel?,” dacht hij, maar hij draaide zich abrupt om, weg van die dunne streep licht die pijn deed aan zijn ogen. “Nee, het was echt definitief,” stelde hij wanhopig vast. Het was hem een raadsel hoe dit kon gebeuren. Feit was dat hij vanmorgen wakker werd en meteen getroffen werd door een stekende hoofdpijn toen hij uit bed wilde stappen. Hij zonk terug in zijn kussen en probeerde het nog een keer. Weer die afschuwelijke hoofdpijn die hem belette uit bed te komen. Toen hem dat uiteindelijk toch lukte, voelde hij zijn tanden knarsen in de grijns die zijn gezicht trok. “Ik moet de directeur bellen,” dacht Jaap. Het was hem nog nooit overkomen: ziek zijn en dus niet naar school kunnen. Maar toen hij de trap afliep naar beneden, naar de hal waar de telefoon stond (“Jaap, heb je nou nog steeds geen mobieltje?,” vroeg juf Marleen hem altijd), stopte hij ineens, halverwege. De deur naar de huiskamer stond open, op een kier, en er viel een kleine straal licht in de hal die de ruimte zacht verlichtte. Maar tot Jaap’s grote verbazing trof die streep licht hem als een mokerslag in zijn gezicht. Zijn ogen leken uit elkaar te spatten en alleen door andersom - dus achteruit - de trap verder af te lopen en vervolgens met zijn ogen bijna-dicht de kamer in te rennen om de gordijnen aan de voorkant, die half open waren, te sluiten, kon hij voorkomen dat de hoofdpijn nog erger werd.

What-the-f .. was dit? Kon hij niet meer tegen licht? Migraine? Nooit gehad… Hij probeerde het nog eens, keek door het spleetje van het gordijn naar buiten, maar moest direct zijn ogen sluiten door de pijn.

Voor het eerst in zijn leven raakte Jaap in paniek.

Drie

‘Waar is de meester?’ vroegen de kinderen in Jaap’s klas toen juf Maria na het doorbladeren van Jaap’s onbegrijpelijke gekrabbel in wat kennelijk als de ‘klassenmap’ was bedoeld. ‘Jongens, meester Jaap is ziek (verzon ze)’. ‘He, dat is ie noooooit!’, riepen een paar kinderen in koor. ‘Nou ja, het kan toch?’ riposteerde juf Maria. ‘Ik word ook wel eens ziek. En jullie toch ook?’ Morrend en duidelijk teleurgesteld (’juf Maria is oud!) trokken de leerlingen hun laatje open om het rekenboek eruit te halen. ‘Dat zal ze hopelijk snel afleiden’, dacht Maria. En dat was ook zo (gelukkig). 

Intussen liep Dennis met zijn ziel onder zijn arm door de lege gangen. Hij keek eens door een raam bij groep 3-4 naar binnen en toen hij langs het lokaal van groep 1-2 schuifelde, kon hij zich niet aan de indruk onttrekken toen zijn ogen contact maakten met juf Jantien, dat bijna iedereen onrustiger was dan gebruikelijk op de maandagmorgen. ‘Verdulleme, het is toch te gek voor woorden. Jaap zal toch gewoon ziek zijn?’, probeerde directeur Dennis zich moed in te praten. ‘Maar waarom staat zijn fiets dan op school?’ 1 + 1 was vandaag geen 2. Hij kon er geen hout van snijden, vanochtend. Terug in zijn kantoortje (’waarom maak ik me eigenlijk zo druk?’) deed hij zijn best zich te concentreren op de stapel paperassen die hij sinds vorige week als een soort mirakel op een ochtend op zijn bureau had zien landen (’heb ik dat zelf gedaan? Dat moet wel’.) 

Vier

Op hetzelfde moment zakte Jaap moedeloos in zijn grote, oude leunstoel, die hij een paar jaar geleden bij een plaatselijke veiling ‘voor het goede doel’ op de kopt had getikt. Paste mooi bij zijn vloerkleed, trouwens ook al een ‘veilingstuk’. Jaap had kennelijk iets met veilingen. Hij keek even op, zijn ogen gericht op een bordje aan de muur met een tekst die hij vanwege de donkere kamer niet kon lezen, maar die hij zonder moeite kon opdreunen: ‘Zuinigheid met Vlijt Bouwt Huizen als Kastelen’. Dat had Jaap aan zijn moeder te danken. Die had trouwens ook iets met veilingen, kon Jaap zich herinneren. Maar Jaap wilde helemaal niet aan zijn moeder denken. Hij wilde naar school! Maar hoe? 

Jaap probeerde het nog eens. Een heel klein kiertje, zou dat misschien ..? Maar heet licht raakte hem als een mokerslag. Opnieuw bekroop hem de wanhoop. ‘Het is te gek voor woorden!’ riep hij uit, alsof hij het een niet-bestaande huiskamergenoot wilde laten weten en hoopte dat die hem zo niet een verklaring, dan toch raad zou kunnen geven over ‘hoe nu verder’. Dat hij niet op het idee kwam de school te bellen en zich ziek te melden of zoiets, dat kwam niet in hem op. Wat er allemaal met hem gebeurde nam alle aandacht die hij op kon brengen, in beslag. Snel, uit het evenwicht geslagen, schuifelde hij terug naar zijn stoel en zei hardop: ‘Adem in, adem uit’. Dat had hij eens ergens gelezen. Focus op je ademhaling, daar word je rustig van. Het leek even te lukken. En kijk, daar kwam warempel een nieuwe gedachte in hem op. Wat was dat? ‘Je hebt geen licht nodig’. Huh? ‘Natuurlijk heb ik licht nodig’, antwoordde Jaap hardop, alsof diezelfde fictieve huisgenoot met hem in gesprek was. 

Vijf

Het was een zwaar bewolkte dag vandaag. De school lag toch al in de schaduw van een paar - zeiden de kinderen - ‘dinosaurus-eiken’, dus donker was het gewoonlijk al in de klaslokalen, waar iedereen altijd het licht aan had. Daar was niets ongewoons aan. De kinderen wisten het, de ouders wisten het, zelfs de Inspectie wist het. Maar aan het eind van de ochtend gebeurde er iets vreemds. Marleen kwam buiten adem - en zonder kloppen - het kamertje van Dennis, de directeur van basisschool de Wiek binnenvallen. “Ik heb geen stroom meer! Alle kinderen zitten in het donker!”, hoorde Dennis haar zeggen terwijl ze in een van de twee ‘luie stoelen’ die Dennis van zijn woning hier naartoe had genomen ‘voor het gemak’, neerzeeg. Dennis keek verbouwereerd naar het door gebrek aan zuurstof (dacht hij) vervormde gezicht van de leerkracht van groep 5. Maar daar bleef het bij, zijn aandacht werd ineens naar het plafond getrokken. ‘is mijn lamp nou aan het flikkeren?’, dacht Dennis. Veel tijd om erbij stil te staan had ie niet. In een oogwenk was het donker in zijn kamer. Eerst kwam Chris aanrennen (die had de beste conditie), daarna Joan en Maria (die Jaap verving). Ze bleven allemaal in de deuropening staan, omdat ze ook wel zagen dat Jaap (’en wie zit daar nog meer?’) in het donker zat. ‘Crisis’, dacht Dennis. ‘Waar is mijn noodplan?’ 

Zes

Jaap, die thuis in zelfgekozen donker-ballingschap zat, werd wakker uit wat een kort dutje moest zijn geweest. De telefoon ging. Tastend - hij was nog niet goed wakker - zocht zijn hand een weg naar de telefoon. “Hallo, Jaap? Dennis hier. Jaap, het is crisis op school. Ik weet niet hoe het bij jou is, maar hier is alles donker. Massale stroomuitval. Blijkt dat het hele dorp in het duister tast - en dit is geen woordspelletje, Jaap! Jaap? Ben je daar, Jaap?” Jaap had de hoorn op een klein afstandje van zijn oor, want Dennis schreeuwde zo hard dat zijn oren er pijn van deden. “Dennis, ik kan je horen, maar wil je alsjeblieft wat zachter praten, ik kan je anders niet goed verstaan”. Dennis herhaalde: “Het is hier donker, Jaap. Bij jou ook? En ik kan het noodplan niet vinden (’want het is donker’, mompelde Jaap) .. wat zeg je Jaap? Weet jij waar het is?”. Nee, dat wist Jaap niet, dat heeft Jaap nooit geweten en kennelijk ook de andere leerkrachten niet. En wat dan nog? Een oplossing voor een ‘dorpsbrede’ stroomstoring stond er vast niet in. “Jaap, we zitten in het donker, ik ga de kinderen naar huis sturen, dit kan zo niet, wat vind jij?” Jaap moest even nadenken. “Als je me op komt halen, dan kom ik wel naar school. Ik kan zelf niet komen fietsen, want mijn fiets staat nog op school en ik ben overgevoelig voor licht geworden.” Het werd even stil aan Dennis’ kant. “Is goed, ik ben er over 5 minuten!” Dennis liet zijn school in ontreddering achter, op weg naar wat hij dacht de redding zou zijn: Jaap naar school halen! 

Zeven

Direct bij binnenkomst merkte Jaap: de enigen die rustig waren op school waren de kinderen. Die zaten zachtjes pratend in de donkere lokalen terwijl de leerkrachten krampachtig probeerden de rust die nooit verstoord was, met gebaren en stemverheffing te herstellen. Gek genoeg (?) voelde Jaap geen enkele opwinding, hij werd er niet warm of koud van dat er geen licht was. Sterker nog, hij voelde zich .. bijna weer jong! Hij had zin .. om door de school te rennen. Te zingen. Piano te spelen (’ik heb nooit pianoles gehad, but who cares!’). “Waar is mijn klas?”, vroeg Jaap aan Dennis, die - als hij meer had kunnen zien - verbaast zou hebben opgekeken zo’n vraag te horen van een leerkracht die al zolang op de Wiek werkte.. Jaap wachtte het antwoord niet af en zocht op de tast naar de deur van zijn lokaal. “Gang door, eerste kruising links af, derde deur rechts, die met die kleverige deurknop”, mompelde hij in zichzelf. Gevonden! Hij verbaasde zichzelf (en de hele klas) door de deur letterlijk open te gooien en “De redding is nabij!” te roepen als een piratenkapitein die zijn buit bijna verloren zag gaan. De kinderen konden niet meteen zien wie er binnenkwam, maar herkenden Jaap’s stem direct. “Meester Jaap! Yeah!!” Jaap nam de kortste route naar zijn bureau (”Godzijdank heeft niemand die verplaatst”) ging zitten (”Oh wat zit mijn stoel toch lekker”), haalde even diep adem, en zei: “Jongens, bladzijde 7 van je rekenboek.” En toen hij voorzichtig geschuifel bemerkte, meteen daarop: “Nee, je hoeft je boek niet te gaan halen, we doen het uit ons hoofd!” 

Acht

Zo wat wandelend door het dorp belandde ik na ongeveer een uur in de straat waar ik tot mijn zeventiende gewoond heb. Er was veel veranderd. De enkele bomen, de struiken en het grasveldje dat recht voor ons huis gelegen was, waren verdwenen. De voortuinen, in vroegere dagen met zoveel zorg onderhouden, hadden plaats moeten maken voor een blijkbaar beter model tuin; een betonnen plantenbak waar net twee afrikaantjes in pasten, vlak onder de ramen. De gemeenteambtenaar, die over dit soort straatrenovaties ging, zal wel gedacht hebben: Wat moet een mens met zoveel bloemen voor de deur, dat kan wel wat minder fleurig. Er ging een deur open. Twee jochies van een jaar of acht stapten de straat op. De een had een bal bij zich. Ze liepen naar het parkeerterrein dat het grasveld had verdrongen, en maakten twee doelen van straatklinkers. "Ik ben Inter Milan." riep de grootste van de twee. "Dan ben ik Barcelona." riep de ander, in het minst niet geintimideerd door de Italiaanse keuze van zijn kameraadje. Ik glimlachte en moest me bedwingen hen te vragen of ik mee mocht doen. Nog één keer voetballen op de plek waar ik vroeger, samen met Koop, altijd met een bal te vinden was, om het gevoel van toen nog eens mee te maken, maar ik deed het niet; het zou niet hetzelfde zijn. Ik draaide mij om, en keek naar het oude huis. De hoeveelheid herinneringen die mij hierna als een stortvloed te binnen schoten, was eindeloos. Het touwtje door de brievenbus, dat kon toen nog, het molentje in de tuin. Het houten beeldje van een visser op de vensterbank tussen de vitrages. Flarden van sinterklaasavonden, verjaardagsfeestjes, visites. Er verscheen iemand voor de ramen. Ik kon haar niet, maar knikte haar toch toe. Ze keek mij aan, haalde haar wenkbrauwen op, en deed de luxaflex naar beneden. Onpersoonlijk. Kil.       Waarschijnlijk zou ik niemand van de huidige bewoners van de straat meer kennen, maar dat viel moeilijk te controleren, want iedereen bleef binnen. Ook dat was veranderd. In mijn jeugd stonden buurvrouwen op de stoep elkaar de laatste nieuwtjes te vertellen, onderwijl de spelende kinderen zo nu en dan tot de orde roepend. Iedereen kon iedereen, er was gezelligheid. Ik keek nogmaals naar de twee jochies. Barcelona was iets beter leek het mij. Er volgde een duel, plotseling werd de bal de lucht ingeschoten, en stuiterde over de weg, om vervolgens in een bloemenbak te belanden. "Pak jij hem maar!" riep de grootste. In mijn tijd woonde er achter die bloemenbak een man, Oude Tek genoemd, die je tierend en scheldend achterna kwam als de bal bij hem de tuin inrolde. De kleinste van de twee sjokte naar de bloemenbak. Ineens ging de deur open, en een oude man met een pet op zijn hoofd kwam naar buiten, en ik kon mijn ogen niet geloven, want daar stond Oude Tek! Maar nu nog ouder. Dit was onmogelijk! Hij leefde nog, en moest nu honderdvijfendertig zijn. Rennen, jochie! Het kereltje bleef staan en tot mijn stomme verbazing gaf Oude Tek het kind de bal terug, en daarbij wat snoep. Wat was dit nou?! Toen hij mij zag staan kijken, meende ik even dat er een glimlach op zijn gelaat tevoorschijn kwam. Terwijl Barcelona tegen Inter Milan even later werd hervat, knikten wij elkaar toe. Deze straat was echt veranderd, realiseerde ik mij. Zelfs twee oude vijanden toonden tegenwoordig respect voor elkaar.

Enkele dagen voor Sint Maarten onze deur en oren teistert, koop ik altijd een grote zak snoep. Voor degenen die hun hymnen, om welke reden ook, brengen nadàt de inhoud van de zak over de eerste, weet ik hoeveel, kinderhanden verdeeld is, restten dan nog de haastig opgezochte uien en aardappelen, al dan niet met uitwas. De allerlaatsten krijgen het kunstfruit. Merkwaardig en kindonwaardig etenswaar voor hen die op die avond wat later komen zal u denken. Misschien, maar zo'n kind verwacht toch het een en ander van je te krijgen, en ik wil ze niet teleurstellen, want kinderen komen met Sint Maarten vaak genoeg voor een dichte deur te staan. Dat is mij op die leeftijd vaak genoeg overkomen; er brandde licht in huis, je zong jezelf de scheuren in het gehemelte, maar niemand die naar de deur kwam. Of de bewoners kwamen naar de deur, lieten je zes coupletten van een populair Sint Maartenlied lallen, en kwamen dan rustig, of was het normaal, met de van gierigheid overlopende opmerking: "Wij geven niet." Wij geven niet! Zeg dat dan direct als je opendoet, schillenzuiger! Nu kunnen kinderen er trouwens, mijns inziens, ook zelf veel aan doen om die avond zoveel, en zo vaak mogelijk, snoep te vergaren. Een geliefde manoeuvre van mijzelf was vroeger, samen met Koop op pad te gaan. Koop had in die dagen spierwit haar, een lijkbleek gezicht, was zeer tenger en had tevens en gelukkig, een lui oog. Het enige probleem was echter dat Koop altijd een gedeelte van de omzet afdwong. "Koop, je moet je lap opplakken." ''Ach, die lap. Dat doe ik niet, hoor." ''Koop, geloof me, dat is beter." ''Ik wil het niet." ''Tien snoepjes en een kauwgombal." ''Vijftien en twee kauwgomballen.'' "Jij je zin. Laten we gaan."  Nou ja, kon nog wel uit. Aangekomen bij een willekeurige woning belden wij aan. Zodra er licht in de hal kwam stapte Koop naar voren, waarna wij gezamenlijk mensonterend naar de onderkant van de deur begonnen te staren. Zodra die openging begonnen wij ons lied. Niet een Sint Maartenlied. Nee, een smartlap. De aanblik van Koop, en de lap voor zijn oog, een lied over een jochie dat zijn hondje verloren had, en op een dermate hartverscheurende wijze gebracht dat er soms zakdoeken aan te pas kwamen, waren onze handjes vaak te klein, kan ik u verzekeren. Dit ging jaren erg goed. Ik begon op den duur zelf, voor de variatie, ook al eens een willekeurig lichaamsdeel in te pakken. Daarnaast gebruikten wij, toen wij eenmaal omtrent een jaar of vijftien waren, de mascara van onze moeders om de ogen wat holler te doen laten uitkomen. Pas nadat wij de leeftijd van zestien hadden bereikt kreeg de buurt door welk een huichelarij er al die jaren met Sint Maarten voor hun deur had afgespeeld. Dat werd ons duidelijk nadat er, bij iedere woning waar wij hadden aangebeld en opengedaan werd, iemand aan de deur verscheen die op een dusdanige manier in het verband gewikkeld was, dat wij bij de aanblik van het desbetreffende persoon, zelf zowat in snikken uitbar­sten, en op het punt stonden onze zoetigheid aan hem of haar te geven. Op die manier ben je kansloos, al plak je een lap voor beide ogen. Dan kun je beter stoppen.