#faalangst

Als docent en publicist schrijf ik met regelmaat over zaken die betrekking hebben op werken in het onderwijs en iets specifieker over het begeleiden van leerlingen met faalangst en examenvrees. Soms mag ik hierover met geïnteresseerden in gesprek, zowel in als buiten scholen en in sommige media. Voor mij een teken dat het aanpakken en mogen helpen reduceren van spanning onder scholieren aandacht verdient en nodig is. Zo werd ik eens gevraagd om, naar aanleiding van een eerdere column, op Radio 1 uitleg te geven over de begeleiding van leerlingen op school die last hebben van belemmerende spanningen. Het was een telefonisch gesprek. Via de livestream zag ik de studio, met daarin de presentator van het programma waar ik mee sprak en een veelgevraagd politiek commentator als gast. Terwijl ik werd voorgesteld als docent en faalangstreductietrainer, zag ik de politiek commentator achterover leunen in zijn comfortabele studiostoel, al lachend en hoofdschuddend. Zijn lichaamstaal maakte veel duidelijk: hij was niet gecharmeerd van het onderwerp en liet dat duidelijk merken.

Het begeleiden van leerlingen met belemmerende spanningen op cognitief, sociaal en/of motorisch gebied is een dankbare taak, naast het reguliere lesgeven. Na het organiseren van een informatieve ouderavond over wat faalangst is en hoe we daar op school mee helpen om te gaan, volgen gesprekken met leerlingen die in aanmerking willen komen voor deelname aan de training. We bieden een trainingscyclus aan voor leerlingen van de brugklas tot aan een examenjaar en specifiek voor leerlingen die in het examenjaar veel last ervaren van de prestatiedruk rondom de examens. Aan de hand van laagdrempelige en relativerende oefeningen wordt er ingezet op onder andere het leren omgaan met het maken van planningen, het aanpakken van het - meestal - overdadige multimediagebruik, het voeren van verhelderende gesprekken die ingaan op de problemen waarbij de meeste spanning zich voordoet en het blootstellen aan een bijpassende vorm van exposure.

Tussentijds is er bij zowel de faalangst- als de examenvreestraining tevens een ouderbijeenkomst in de avonduren, waarbij de deelnemende leerling met een ouder aanwezig is. Deze bijeenkomst is een krachtig element van de trainingscyclus, waarbij wordt ingezet op zaken als loyaliteit, de kracht van complimenten geven, kwaliteiten (h)erkennen en benoemen en waarbij daarnaast het zogeheten G-denken centraal staat. Een oefening waar zowel de leerlingen als de ouders een leven lang in elke spannende situatie mee aan de slag kunnen. Het zorgt voor waardevolle momenten en het is een mooi bewijs dat het effectief kan werken, wanneer leerlingen trots en met meer energie dan voorheen komen vertellen dat het al zoveel beter gaat met het onder controle hebben van hun spanningen. Soms zelfs nog jaren later. Toch worden dit soort trainingen helaas nog weleens ten onrechte door de buitenwereld gezien als zweverig of weinig effectief. De reactie van de persoon in de radiostudio destijds is daarvan een voorbeeld. Het is een reactie die doorgaans voortkomt uit vooringenomen- en onwetendheid. Feit is dat de behoefte aan dit soort trainingscycli groot is, zowel binnen als buiten de schoolmuren in ons land.

Anna zag er opgewekt en vrolijk uit. Dat was aan het begin van het schooljaar wel anders. Ze had toen stress en was geregeld verdrietig. De omschakeling van de basisschool naar de middelbare school had haar onzeker gemaakt.

Haar gedrevenheid veranderde in onrust en drukte in het hoofd. Hoe kon ze rustig blijven en beter leren plannen om overzicht te krijgen en meer ontspanning te vinden? Er volgden een aantal gesprekken waarbij werd ingezet op het versterken van haar executieve functies en het zelfvertrouwen. Gaandeweg werd ze zelfverzekerder en vrolijker. Niet alleen door de tips die ze op school had gekregen, maar ook door een nieuwe app op haar telefoon: Finch.

Onlangs hoorde ik op de radio over een onderzoek dat Unicef Nederland had gehouden onder duizend kinderen tussen de tien en achttien jaar. Hieruit was naar voren gekomen dat maar liefst 69 procent van de jongeren in deze leeftijdscategorie vóór een verbod is op sociale media. Het onderzoek is wederom een wake-up call voor iedereen. Er is opnieuw een aanleiding voor het aanpakken van dit asociale media probleem. De overheid is aan zet om in te grijpen. Maar de commercie lijkt voor het welbevinden te gaan. Het lijkt een doelloos gevecht tegen de schermen en hun gebruikers. Ondanks dat de cijfers aangeven dat er van alle kanten wordt gesmeekt om in te grijpen.

Vanwege de impact op het mentale welzijn van de jongeren, kon je wachten op een digitaal tegengeluid. De makers van de welzijnsapp Finch proberen een jong publiek op een positieve manier te bereiken door ze te helpen om gezonde gewoontes te ontwikkelen. Allereerst moet hierbij een digitale versie van een animatie-vogel worden gepersonaliseerd. Na een korte kennismaking kan worden aangeven hoe ze zich voelen en wat ze willen bereiken met de app.

bron beeld: nrc.nl Schrijven is wel zo’n beetje de akeligste bezigheid die ik mij kan voorstellen, met voortdurend de duivel van faalangst op je schouder, die als een onzichtbare rat in je nek zit te pissen, terwijl jij iets ‘moois’ op papier probeert te krijgen. Schrijver zijn is een gedoemdheid, om niet te zeggen een verdoemdheid en je hebt geen keus, want zinlozer dan schrijven is niet…