#ezidiler

Çarşema Sor Bir ezidi inanışı. Çok derin anlamları olan bir başlangıç. Zamanın başlangıcı. Dünyanın. Yani bir nebze her şeyin başlangıcı ezidiler için.

Çarşema sor, ezidi inanışında evrenin yaratılışının son günü, yaşamın başlangıcının ilk günü olarak kabul edilir. Türkçe ismi Kızıl Çarşamba’dır. Her yıl nisan ayının 13’ünden sonra gelen ilk Çarşamba günü kutlanır. Ezidiler için baharın başlangıcı olan bu gün iyiliği temsil eder. İyilik ve güzellikler başlar, kötülük ve sıkıntılar biter diye düşünürler. Yani kış biter yaz başlar ama ezidiler için daha derin anlamlar taşıyor.

Kuzey ırakta kürdistan Özerk Bölgesi’inde bulunan Duhok şehrindeki LALEŞ tapınağı ezidiler için en kutsal mekan. Ezidiler için kabedir. Hac vazifelerini de buraya gelerek yerine getirirler. Bu Çarşema Sor günlerinde de Laleş Tapınağı’na gelir kutlamalar yaparlar.

Ezidi ya da diğer ismiyle Yezidiler'in Emevi hanedanının ikinci halifesi olan Yezid İbn Muaviye'den geldiğine inanan bir kesim var. Ancak Ezidilerin Yezid ile hiçbir ilgisi yok. İsmin kökeni modern Farsça'da melek ya da ilah, tanrı anlamına gelen "ized" kelimesinden geliyor. Ezidi kelimesi basitçe "tanrıya inananlar" anlamında. Ezidiler de kendilerini bu şekilde tanımlıyor.

Ezidilerin kutladığı Çarşema Sor bayramının diğer ismi de Tausî Melek – Meleka Tausi bayramı. Yani böyle bilenler de var. Ezidilerin Meleke Tawisi’nin bugün yeryüzüne indiğine ve böylece evrenin yaratılışının tamamlandığına inanılıyor. Yani bilinen adıyla Tavus Kuşu ezidiler için kutsaldır.

Ezidi inanışında tanrı dünyayı yaratır ama işleyişe karışmaz. İşleyişi yöneten yani aracı görevi gören Meleke Tawisi’dir. İnsanları o yaratmıştır. Yarattığı insana secde etmek istemediği için tanrı onu kibirli olduğunu ilan etmiş. Yani kibirli olduğunu belirtmiş diyelim.

Çarşema Sor, Ezidiler için yeniden doğuştur ve aynı zamanda doğanın canlanmasını ifade eder. Ezidiler Nisan ayını yılın gelini olarak görürler. Bu sebeple de Çarşema Sor'u içinde barındıran Nisan ayında asla düğün yapmıyorlar. Nisan onlar için on iki ayın gelini niteliğinde.

Mezopotamya’nın bu kadim halkı her yıl nice zorluklar içinde tüm sıkıntıları geride bırakabilmek adına daha sıkı sarılıyorlar bayramlarına. Özellikle ortadoğu’daki işid zulmüne maruz kalan insanların başında gelen ezidiler yıllarca zulüm gördüler. Katlediler. Acılar çektiler. Coğrafyaları öyle bir coğrafya ki acı hiç eksik olmadı onların hayatında. Ama yine de her yıl umutlarını taze tuttular. Diri tuttular ve sıkı sıkı sarıldılar güzel günlerin geleceğine olan inançlarına.

Çarşema sor umut demek. Güzellik demek, mutluluk demek, iyilik demek. Güzelliklerin çirkinliklere üstün geldiği, iyiliğin kötülüğü yendiği günlerin geleceği demek. Barış demek, gülümseme demek. Yarınlar demek

Gel, gel, daha yakın gel, bu yol vuruculuk ne zamana kadar sürüp gidecek? Mademki sen, bensin, ben de senim. Artık bu senlik ve benlik nedir? Biz Hakk'ın nuruyuz, Hakk'ın aynasıyız. Şu halde kendi kendimizle, birbirimizle ne diye çekişip duruyoruz? Bir aydınlık, bir aydınlıktan neden böyle kaçıyor? Biz hepimiz, bütün insanlar, tek bir vücud halinde, olgun bir insanın varlığında toplanmış gibiyiz. Fakat neden böyle şaşıyız? Aynı vücudun birer uzvu olduğumuz halde neden zenginler, yoksulları böyle hor görürler? Aynı vücutta bulunan sağ el, ne diye kendi sol elini hor görür? Her ikisi de mademki senin elindir, aynı tende uğurlu ne demek, uğursuz. Biz hepimiz, bütün insanlar hakikatta tek bir cevheriz. Aklımız da bir, başımız da bir. Fakat kambur felek yüzünden biri, iki görür olmuşuz. Haydi, şu benlikten kurtul, herkesle anlaş, herkesle hoş geçin. Sen kendinde kaldıkça, bir habbesin, bir zerresin, fakat herkesle birleştin, kaynaştın mı, bir ummansın, bir madensin! Bütün insanlarda aynı ruh vardır, fakat bedenler, tenler yüzbinlercedir. Nitekim dünyada sayısız badem vardır, ama hepsinde de aynı yağ bulunmaktadır. Dünyada çeşitli diller, çeşitli lügatler var, fakat hepsinin de anlamı birdir. Çeşitli kaplara konan sular, kaplar kırılınca birleşirler, bir su halinde akarlar. Tevhidin ne demek olduğunu anlar da, birliğe erersen, gönülden sözü, manasız düşünceleri söküp atarsan, can, mana gözü açık olanlara haberler gönderir, onlara gerçekleri söyler.

Bu yazımızda tarih boyunca pek çok farklı millete yuva olmuş topraklarımızın belki de en sıradışı ve az bilinen halklarından biri olan Ezidiler ve onların eşsiz kültürlerine göz atacağız, keyifli okumalar! Ezidilerin Kökeni Şeytana tapanlar olarak kötü bir şöhretleri olan Ezidiler aslen Kürt olup günümüzde Batman’ın Beşiri, Mardin’in Midyat, Şanlıurfa’nın Viranşehir ilçelerinde yaşamaktadırlar.…

her isteyen, çoluk çocuk genç yaşlı olsun, şeyh olsun, emir olsun, herkes güneşin karşısına geçer, içinden ne geçiyorsa güneşe söyler.

Belki de insan soyunun şimdiye kadar söylediği en güzel dualar onlardır.

Belki de en güzel türküler en güzel şiirler bu dualardan çıkmıştır.

Belki de mezopotamyanın bütün destanlarının temelinde bu dualar vardır.